اظهارات یک تحلیلگر اقتصادی درباره مصرف روزانه 30 میلیون قرص نان توسط اتباع افغانستانی در ایران و یارانه ای که به آنان اختصاص می یابد، در روزهای اخیر پربازتاب شد. اما آمار و ارقامی که در این زمینه مطرح شده تا چه حد به واقعیت نزدیک است؟

به گزارش ایرنا حمید حاج اسماعیلی تحلیلگر مسائل اقتصادی از وی منتشر کرده، با اشاره به آمار دو ماه پیش وزارت کشور که آمار اتباع افغانستانی در ایران را 6 میلیون و یکصد هزار نفر اعلام کرد، بیان داشته بررسی های میدانی حاکی از حضور 9 میلیون افغانستانی در ایران بوده است.

وی با اشاره به مصرف میلیون ها لیتر آب، برق و بسیاری از ارزاق عمومی که ارز ترجیحی دریافت می کنند، می افزاید: اگر برآورد کنیم که اکنون هشت میلیون اتباع در کشور داریم، بیش از 30 میلیون قرص نان مصرف می کنند. با توجه به اهمیت این موضوع برای بسیاری از شهروندان، پژوهش ایرنا نگاهی به این آمارها انداخته و آن ها را مورد بررسی قرار داده است. مسئولان وزارت کشور به طور رسمی آماری را از حضور اتباع در کشور اعلام کرده اند.

نادر یاراحمدی مشاور وزیر کشور و رییس مرکز امور اتباع و مهاجرین خارجی این وزارتخانه 19 فروردین 1404 در برنامه گفت وگوی ویژه خبری صداوسیما بیان داشت: ما امروز بیش از 4 میلیون اسم در اختیار داریم و حدود 2 تا 2.5 میلیون نفر هم اتباع غیرمجاز هستند. برخی از این 4 میلیون نفر قانونی و برخی دیگر شبه قانونی هستند. حدود 2 میلیون و 30 هزار از این 4 میلیون اسمی هم که در اختیار داریم، از طریق خوداظهاری سرشماری شده اند ولی قانونی نیستند و شبه قانونی تلقی می شوند. در مجموع در حال حاضر 6 میلیون و صد هزار نفر اتباع در کشور حضور دارند.

عجیب است کسانی که اطلاعات دقیقی ندارند آمار عجیبی از حضور اتباع در کشور ارائه می کنند. اسکندر مؤمنی وزیر کشور در حاشیه جلسه 5 مرداد 1404 هیأت دولت در جمع خبرنگاران گفت: با همه برآوردها حدود 6 میلیون افغانستانی در کشور هستند که حدود 2 میلیون نفر آنان غیرمجاز هستند. افراد غیر مجاز در طرح ساماندهی باید برگردند. تا الان حدود یک میلیون نفر برگشتند. بیش از 70 درصد بازگشت ها داوطلبانه بود. در نهایت احترام و عزت بازگشتند. بر مبنای اعلام یاراحمدی در 30 تیر 1404، از اول فروردین تاکنون 985 هزار و 637 نفر از اتباع غیر مجاز از دو مرز دوغارون و میلک خارج شدند و این روند ادامه خواهد داشت.

روزانه حدود 17 هزار نفر در حال خروج از دو مرز ما با کشور افغانستان هستند. با توجه به اینکه وزیر کشور هم 2 میلیون اتباع غیرمجاز را بخشی از 6 میلیون اتباع می داند که 1 میلیون نفر آن ها بازگشته اند، آمار رسمی افغانستانی های حاضر در ایران را باید حدود پنج میلیون نفر در نظر گرفت. این در حالی است که حاج اسماعیلی تحلیلگر اقتصادی در حساب و کتاب های خود یک بار به آمار رسمی استناد کرده و در جای دیگر آن را نادیده گرفته است. وی تنها به آمار رسمی افغانستانی هایی که از کشور خارج شده اند اتکا کرده و آن را از برآورد 9میلیون نفری که تقریباً سه میلیون نفر با آمار رسمی تفاوت دارد کسر کرده و به رقم هشت میلیون نفر اتباع حاضر رسیده است.

محاسبه تعداد نان مصرفی روزانه ایرانیان واقعا دشوار است. اما طبق اعلام رییس نخستین کنگره ملی نان کامل و فرآورده های غلات، خانوارهای ایرانی روزانه 300 گرم (معادل 117 کیلوگرم در سال)، نان مصرف می کنند. اگر متوسط خانواده ایرانی را 3 یا 4 نفره در نظر بگیریم، با محاسبه دست بالا، مصرف روزانه متوسط نان هر ایرانی 100 گرم است. با توجه به این که وزن چانه نان بربری 600 گرم، سنگک 650 گرم، تافتون سنتی 250 گرم و لواش 160 گرم و وزن نان بعد از پخت، تقریبا دوسوم وزن چانه است، مصرف روزانه هر ایرانی، کمتر از یک نان در روز است.

حال اگر فرض را بر مصرف بیشتر (بیش از دو برابر) نان توسط اتباع بگیریم و مصرف روزانه آن ها را دو تا از انواع نان (سنگک، بربری، لواش و تافتون) در نظر بگیریم، ضرب آن در 5 میلیون نفر 10 میلیون قرص نان در روز و ضرب آن در 8 میلیون نفر مورد ادعای این کارشناس، 16 میلیون قرص نان می شود. البته روشن است که محاسبه و برآورد این گونه آمارها به راحتی امکان پذیر نیست و این یک تخمین براساس اطلاعات موجود است. به نظر می رسد این کارشناس برای هر وعده غذایی اتباع افغانستانی بیش از یک نان در نظر گرفته و 3 تا 4 نان را در رقم 8 میلیون ضرب کرده و با تقریب به عدد 30 میلیون قرص نان رسیده، پس این ادعا قابل تأیید نیست.