بازار حبوبات پس از ماه ها افزایش قیمت، این روزها نشانه هایی از عقب نشینی را بروز داده است؛ نشانه هایی که فعلا بیش از همه در معاملات عمده فروشی و فروش فله ای دیده می شود و هنوز اثر آن در قیمت محصولات بسته بندی شده چندان محسوس نیست.

به گزارش ایسنا، به گفته رضا کنگری، رییس اتحادیه بنکداران مواد غذایی تهران، قیمت حبوبات در روزهای اخیر حدود 20 تا 25 درصد کاهش یافته و نزدیک شدن به فصل برداشت حبوبات و برنج ایرانی، افزایش عرضه و تمایل واردکنندگان به فروش سریع تر کالاهای موجود در انبار، از مهم ترین عوامل شکل گیری این روند کاهشی بوده است.

بر اساس قیمت های اعلام شده از سوی اتحادیه بنکداران، لوبیا که در مقطعی در خرده فروشی ها از مرز کیلویی 500 هزار تومان گذشته بود، اکنون بسته به نوع و کیفیت، در بنکداری ها بین 275 تا 330 هزار تومان عرضه می شود. قیمت عمده فروشی لوبیا قرمز نیز حدود 200 تا 220 هزار تومان و قیمت نخود بین 125 تا 165 هزار تومان اعلام شده است.

با وجود کاهش قیمت ها در عمده فروشی، بررسی میدانی از تعدادی از فروشگاه ها نشان می دهد محصولات بسته بندی شده همچنان با قیمت هایی به مراتب بالاتر از نرخ های فله ای عرضه می شوند.

قیمت برخی اقلام بسته بندی شده در زمان انجام این بررسی به شرح زیر بوده است:

این قیمت ها نشان می دهد موج کاهش قیمت هنوز در همه حلقه های بازار به یک اندازه حرکت نکرده است. برای نمونه، نخود بسته بندی شده در بررسی میدانی، کیلویی حدود 500 هزار تومان قیمت داشت؛ در حالی که نرخ عمده فروشی آن بین 125 تا 165 هزار تومان اعلام شده است. لوبیا قرمز بسته بندی شده نیز کیلویی 511 تا 533 هزار تومان عرضه می شد؛ قیمتی که بیش از دو برابر نرخ 200 تا 220 هزار تومانی اعلام شده در بنکداری هاست.

البته تفاوت کیفیت، برند، زمان خرید موجودی، هزینه پاک کردن و سورت، بسته بندی، حمل ونقل و حاشیه سود شبکه توزیع در این فاصله موثر است، اما بزرگی اختلاف نشان می دهد کاهش قیمت عمده فروشی هنوز به طور کامل به مصرف کننده منتقل نشده است.

کنگری در این باره معتقد است در صورت رعایت سود قانونی، قیمت کالاهای فله ای باید با حدود 15 درصد افزایش به دست مصرف کننده برسد. در محصولات بسته بندی شده نیز مجموع هزینه های بسته بندی، حمل ونقل، کارمزد و دیگر هزینه های جانبی می تواند قیمت نهایی را حدود 25 تا 30 درصد افزایش دهد؛ با این حال فاصله مشاهده شده در برخی اقلام، بیش از این میزان است.

به گفته فعالان این حوزه؛ یکی از دلایل این وضعیت می تواند وجود کالاهایی باشد که پیش تر و با قیمت بالاتر وارد شبکه فروش شده اند. فروشگاه ها و شرکت های بسته بندی تا زمانی که موجودی قبلی خود را به فروش نرسانند، قیمت محصولات را متناسب با افت بازار عمده فروشی اصلاح نمی کنند.

از سوی دیگر، قیمت درج شده روی بسته بندی معمولا فقط تابع بهای حبوبات خام نیست و هزینه هایی مانند سورت و پاک سازی، پرت محصول، مواد بسته بندی، دستمزد، انبارداری، حمل، بازاریابی و سهم شبکه توزیع را نیز در بر می گیرد. با این حال، تداوم کاهش قیمت در مبدأ و افزایش رقابت میان عرضه کنندگان می تواند در هفته های آینده زمینه اصلاح قیمت های مصرف کننده را فراهم کند.

کاهش اخیر قیمت ها در شرایطی اتفاق افتاده که داوود لپه چی، رییس انجمن حبوبات ایران، پیش تر در حاشیه نمایشگاه آگروفود از احتمال افزایش تولید داخلی و کنترل قیمت تمام شده سخن گفته بود. به گفته وی، حدود 70 درصد حبوبات مورد نیاز کشور از تولید داخلی و نزدیک به 30 درصد از طریق واردات تامین می شود.

شرایط مناسب بارندگی و افزایش احتمالی برداشت می تواند عرضه داخلی را تقویت و فشار هزینه ای بازار را کاهش دهد. وی همچنین تاکید کرده بود که با وجود رشد نرخ ارز و افزایش هزینه های تولید، حمل ونقل و واردات، بازار با کسری عرضه روبه رو نیست.

کاهش 20 تا 25 درصدی اخیر را می توان نخستین نشانه نمایان شدن این افزایش عرضه در بازار عمده فروشی دانست؛ هرچند انتقال آن به خرده فروشی نیازمند زمان و نظارت بر شبکه توزیع است.

در کنار مسئله قیمت، کاهش قدرت خرید و رکود بازار، مصرف حبوبات را نیز تحت فشار قرار داده است. برآورد انجمن حبوبات نشان می دهد میزان مصرف یا نیاز سالانه کشور حدود یک میلیون تن و سرانه مصرف هر ایرانی بین 9 تا 10 کیلوگرم است؛ در حالی که میانگین جهانی حدود 12 تا 13 کیلوگرم برآورد می شود.

تداوم روند کاهشی قیمت حبوبات به چند عامل تحقق پیش بینی تولید داخلی، عرضه به موقع محصول جدید، ثبات شرایط ارزی، تسهیل ثبت سفارش و واردات اقلامی مانند عدس و برخی انواع لوبیا و همچنین انتقال کاهش قیمت از عمده فروشی به شبکه خرده فروشی وابسته است. اکنون وفور کالا و نزدیک شدن فصل برداشت، دو علامت مثبت برای بازار به شمار می روند. اگر عرضه محصول جدید بدون وقفه انجام شود و فروشگاه ها نیز قیمت موجودی های تازه را بر پایه نرخ های جدید تنظیم کنند، می توان انتظار داشت کاهش قیمت به تدریج از بنکداری ها به قفسه فروشگاه ها برسد.