تفاهم نامه روی کاغذ امضا شد، اما جنوب لبنان همان شب شعله کشید. تشدید درگیری اسراییل و حزب الله در جنوب لبنان، توافق تازه آمریکا و ایران برای پایان جنگ را در نخستین آزمون جدی قرار داد؛ حملات مرگ بار، تعویق گفت وگوهای سوییس و فشار فرانسه بر واشینگتن نشان می دهد صلح منطقه ای هنوز روی آتش لبنان ایستاده است.

به گزارش شرق، ارتش اسراییل روز گذشته اعلام کرد نیروهایش در طول پنجشنبه شب اهدافی را در سراسر جنوب لبنان هدف قرار داده اند؛ هم زمان حزب الله از درگیری های سنگین در همان منطقه خبر داد. این موج تازه درگیری، تفاهم ایران و آمریکا برای پایان دادن به جنگ را تهدید می کند.

قرار بود گفت وگوهای ایران و آمریکا روز جمعه در سوییس برگزار شود و جی دی ونس، معاون رییس جمهور آمریکا هم در آن حضور داشته باشد. اما با شدت گرفتن جنگ در لبنان، این نشست به تعویق افتاد. مقام های منطقه ای گفتند میانجی ها می کوشند مذاکرات را دوباره زمان بندی کنند؛ مذاکراتی که برای آغاز گفت وگو درباره پایان دائمی جنگ ایران حیاتی دانسته می شود. بخش مهمی از توجه دیپلمات ها حالا روی لبنان متمرکز شده است.

در همین حال، شمار کشته ها در لبنان به سرعت بالا رفت. خبرگزاری ملی لبنان گزارش داد دست کم 18 نفر در حملات هوایی اسراییل کشته شده اند؛ حملاتی که ارتش اسراییل گفت همچنان ادامه دارد. وزارت بهداشت لبنان نیز از زخمی شدن 33 نفر در حملات سنگین به 11 شهر و روستا از پنجشنبه شب خبر داد و تأکید کرد ادامه بمباران، عملیات امداد و تخلیه را مختل کرده است. این وزارتخانه هشدار داد آمار قربانیان احتمالا افزایش خواهد یافت.

در روستای حاروف، در شمال شرق صور، منابع وزارت بهداشت لبنان به رویترز گفتند هفت نفر کشته شده اند و افراد بیشتری احتمالا زیر آوار مانده اند. خبرگزاری ملی لبنان هم از موج سنگین آوارگی در مناطق صور و بنت جبیل خبر داد؛ جایی که ساکنان با شدت گرفتن حملات اسراییل به سمت شمال گریخته اند. جنگ دوباره همان تصویر قدیمی لبنان را برگردانده است: روستاهای جنوب زیر آتش و مردم آواره در جاده. اسراییل هم از تلفات خود خبر داد. ارتش اسراییل گفت حداقل چهار سربازش در درگیری های جنوب لبنان کشته شده اند؛ یکی از آنها افسری با درجه سرهنگ دوم بود. ارتش اسراییل همچنین اعلام کرد حمله پهپادی هم پنج نیروی دیگر را زخمی کرده است. در روایت اسراییل، این حملات از مرگ بارترین ضربه های حزب الله در این مرحله از جنگ بوده است. حزب الله نیز گفت نیروهایش یک واحد اسراییلی را که در نزدیکی تپه علی الطاهر پیشروی می کرد، هدف قرار دادند.

درگیری های شبانه بیشتر در منطقه ای در شمال رود لیتانی متمرکز بود؛ تپه علی الطاهر، ارتفاعی راهبردی که برای حزب الله اهمیت ویژه دارد و نیروهای اسراییلی برای پیشروی به سوی آن تلاش کرده بودند. یک منبع ارشد امنیتی لبنان گفت این منطقه به دلیل موقعیت بلند خود، در محاسبات میدانی حزب الله و اسراییل جایگاه حساسی دارد. کنترل ارتفاعات در جنوب لبنان مسیر حرکت نیروها را تعیین می کند. اسراییل می گوید حملاتش علیه نیروها و زیرساخت های حزب الله در چند منطقه جنوب، پاسخ به نقض مکرر آتش بس از سوی این گروه است. ارتش اسراییل جمعه همچنین اعلام کرد اهدافی را در دره بقاع در شرق لبنان زده است؛ رسانه های لبنانی هم گفتند روستای دورس هدف قرار گرفته است. به این ترتیب دامنه جنگ از خط تماس جنوب فراتر رفت و به عمق شرقی لبنان کشیده شد. لبنان از دوم مارس به جنگ منطقه ای کشیده شد؛ زمانی که حزب الله به سوی اسراییل آتش گشود و اسراییل در پاسخ حمله بزرگی را علیه این گروه آغاز کرد و وارد جنوب لبنان شد. اسراییل درخواست ها برای خروج از جنوب لبنان را رد کرده و نیروهایش در منطقه ای که خود منطقه امنیتی می نامد، مستقر مانده اند. تل آویو می گوید هدف از این حضور، محافظت از شمال اسراییل در برابر حملات حزب الله است.

اما هزینه این راهبرد برای لبنان سنگین بوده است. نیروهای اسراییلی در جنوب، روستاهایی را که به گفته آنها حزب الله در آنها جا گرفته، ویران کرده اند. اسراییل چهارشنبه نقشه ای منتشر کرد که منطقه کنترل نظامی خود در جنوب لبنان را گسترده تر نشان می داد و اعلام کرد حمله فراتر از آن را هم منتفی نمی داند. در مقابل، حزب الله در همین هفته حملات خود به مواضع اسراییل در جنوب را ادامه داده و از پهپادهای انفجاری برای هدف قراردادن نیروهای اسراییلی استفاده کرده است.

وزارت بهداشت لبنان می گوید از دوم مارس تاکنون، سه هزارو 912 نفر در لبنان بر اثر حملات اسراییل کشته شده اند؛ از جمله 746 امدادگر، زن و کودک. در طرف اسراییلی، شمار کشته های این دور از درگیری با حزب الله دست کم 32 سرباز و چهار غیرنظامی اعلام شده است.

تفاهم آمریکا و ایران قرار بود نقطه توقف باشد، نه مکث کوتاه پیش از شعله های تازه. متن توافق خواستار پایان فوری و دائمی عملیات نظامی در همه جبهه ها، از جمله در لبنان است و بر حفظ تمامیت ارضی و حاکمیت لبنان تأکید دارد. هدف آن، پایان جنگ، بازگشایی تنگه هرمز به روی کشتیرانی بین المللی و بازگرداندن واشینگتن و تهران به میز مذاکره درباره برنامه هسته ای ایران است.

انسداد تنگه هرمز از سوی ایران تقریبا جریان نفت از این آبراهه کلیدی را متوقف کرده بود. دونالد ترامپ، رییس جمهور آمریکا گفت این توافق را برای جلوگیری از فاجعه اقتصادی در آمریکا امضا کرده است؛ چون جنگ باعث جهش قیمت نفت، نگرانی بازارهای مالی و تشدید تورم شده بود. واشینگتن اعلام کرد پس از امضای توافق، بیش از 12 میلیون و 500 هزار بشکه نفت در چهارشنبه شب از تنگه هرمز عبور کرده است.

فرانسه از آمریکا خواسته بر اسراییل فشار بیاورد تا درگیری ها در لبنان متوقف شود. پاریس می داند اگر جبهه لبنان مهار نشود، توافق موقت آمریکا و ایران برای توقف جنگ گسترده تر خاورمیانه می تواند فروبریزد. خشونت اوایل هفته کاهش قابل ملاحظه ای داشت، اما خیلی زود دوباره بالا گرفت. همین برگشت سریع نشان می دهد هیچ بندی در توافق، بدون اراده بازیگران مسلح روی زمین، ضمانت اجرایی واقعی ندارد.

در اسراییل، بخش بزرگی از کابینه نتانیاهو و افکار عمومی از توافق آمریکا و ایران خشمگین اند. مقام های اسراییلی می گویند این توافق به نگرانی های امنیتی اسراییل درباره برنامه هسته ای ایران به اندازه کافی پاسخ نمی دهد و دست ارتش را در لبنان می بندد. ایتامار بن گویر و بتسلل اسموتریچ، دو وزیر راست گرا و از پایه های مهم دولت ائتلافی، پس از اعلام کشته شدن چهار سرباز اسراییلی خواستار انتقام شدند. بن گویر در ایکس نوشت: همه لبنان باید بسوزد . اسموتریچ هم نوشت وقت آن است درهای جهنم باز شود.

دفتر نخست وزیر اسراییل به نقل از نتانیاهو گفت: جنگ تمام نشده و چالش های دیگری در پیش است . او تأکید کرد این چالش ها به تشخیص درست، دفاع قاطع از منافع امنیتی اسراییل و هم زمان حفظ رابطه حیاتی با دوستان آمریکایی نیاز دارد. با این حال، او مستقیم درباره تفاهم نامه آمریکا و ایران موضع نگرفت؛ تفاهمی که بسیاری از اعضای دولتش حتی پیش از امضا و انتشار مفادش، آن را رد کرده بودند.

جی دی ونس پنجشنبه پاسخ تندی به انتقادهای داخل اسراییل از ترامپ داد و از اسراییلی ها خواست چشم هایشان را باز کنند . او یادآوری کرد در سه ماه گذشته، دوسوم تسلیحات دفاعی که از اسراییل محافظت کرده، ساخت آمریکا بوده و هزینه آن را مالیات دهندگان آمریکایی پرداخته اند. این جمله، یادآوری بی پرده وابستگی امنیتی اسراییل به واشینگتن بود. ترامپ هم چند ساعت پیش از اعلام توافق، نتانیاهو را به دلیل حمله به حومه جنوبی بیروت به تندی نقد کرده بود؛ حملاتی که به گفته او می توانست مذاکرات را به شکست بکشاند. ترامپ درباره نتانیاهو گفت: او آدم بسیار سختی است. او باید از ما بسیار سپاسگزار باشد، چون اگر ایران سلاح هسته ای داشت، اسراییل دو ساعت هم دوام نمی آورد . با این حال، ترامپ همان روز کمی پیش از امضای تفاهم، از مشارکت فوق العاده خود با نتانیاهو تمجید کرد و اختلاف دو طرف بر سر لبنان را اختلافی کوچک خواند.

این همان تناقض بزرگ فعلی است. آمریکا می خواهد توافق با ایران را نگه دارد، اسراییل می خواهد آزادی عمل خود در لبنان و دیگر نقاط خاورمیانه را از دست ندهد، حزب الله هم می خواهد نشان دهد هنوز توان ضربه زدن دارد. توافق تازه اگر قرار است دوام بیاورد، باید از آزمون های دشواری عبور کند.