به نقل از اقتصادنیوز، چند دقیقه ایستادن مقابل صندوق یک داروخانه یا فروشگاه تجهیزات پزشکی کافی است تا بفهمیم گرانی فقط به بازار مسکن، خودرو یا مواد غذایی نرسیده است بلکه میان نسخه های دارویی و قفسه های لوازم بهداشتی، خانواده هایی دیده می شوند که از بیمار، سالمند یا کودک خود مراقبت می کنند و حالا با هر بار خرید، باید هزینه بیشتری برای ابتدایی ترین نیازهای روزمره بپردازند.

از پوشک بزرگسال و زیرانداز بیمار گرفته تا نوار بهداشتی، پوشک کودک و حتی دستمال کاغذی، کالاهایی که زمانی بخش کم صدای سبد خانوار بودند، امروز به یکی از پرهزینه ترین اقلام زندگی روزمره تبدیل شده اند؛ آن هم در شرایطی که بسیاری از این هزینه ها نه قابل حذف هستند و نه قابل تعویق.

بررسی قیمت ها نشان می دهد برخی اقلام بهداشتی و مراقبتی طی فاصله اسفند 1404 تا خرداد 1405 بین 30 تا 100 درصد افزایش قیمت داشته اند؛ رقمی که در برخی کالاها حتی از نرخ تورم عمومی نیز پیشی گرفته و فشار مضاعفی را بر خانوارهای دارای سالمند، بیمار و کودک وارد کرده است.

اول قیمت بعد خرید

کنار صندوق ایستاده تا قبضش را پرداخت کند، می گوید: قبلاً آخر هر ماه می توانستم برای مادرم چند بسته پوشک بخرم و خیالمان راحت باشد. حالا هر بار که وارد داروخانه می شوم، اول قیمت را می پرسم و بعد تصمیم می گیرم چند بسته بخرم.

این را دختر یک مادر 72 ساله می گوید که سه سال است از مادرش در خانه مراقبت می کند. او تنها نیست. در هزاران خانه ایرانی، مراقبت از یک بیمار، سالمند یا کودک دیگر فقط یک مسئولیت عاطفی نیست؛ به یک معادله اقتصادی تبدیل شده است.

معادله ای که در آن قیمت پوشک بزرگسال، زیرانداز بیمار، دستکش، نوار بهداشتی، پوشک کودک، دستمال کاغذی و ده ها کالای به ظاهر ساده، هر ماه سهم بیشتری از درآمد خانوار را می بلعد.

وقتی تورم از خانه شروع می شود

بر اساس داده های رسمی، تورم نقطه به نقطه خانوارهای کشور در فروردین 1405 به حدود 73.5 درصد رسیده است؛ به این معنا که خانوارها برای خرید همان سبد کالاها و خدمات نسبت به فروردین سال قبل، به طور متوسط 73.5 درصد بیشتر هزینه کرده اند.

اما برای خانواده هایی که سالمند، بیمار یا کودک خردسال دارند، واقعیت گاهی فراتر از این عدد است. برای این خانواده ها، تورم فقط یک شاخص اقتصادی نیست؛ افزایش مستقیم هزینه های روزمره است.

وقتی قبض ها را کنار می گذارم و خریدهای ماهانه را حساب می کنم، متوجه می شوم بخش زیادی از هزینه ها دیگر مربوط به خوراک یا پوشاک نیست. لوازم بهداشتی آرام آرام جای خودشان را در بودجه خانواده باز کرده اند. این روایت بسیاری از خانواده هایی است که با افزایش قیمت اقلام مصرفی بهداشتی روبه رو شده اند.

مراقبت از بیمار؛ هزینه ای فراتر از دارو

در ذهن بسیاری از مردم، هزینه درمان به دارو و ویزیت پزشک محدود می شود؛ اما برای خانواده هایی که بیمار مزمن، فرد دارای معلولیت یا سالمند وابسته دارند، بخش بزرگی از هزینه ها به کالاهایی اختصاص دارد که هیچ بیمه ای آنها را پوشش نمی دهد.پوشک بزرگسال، زیرانداز بیمار، دستکش، سوند، سرنگ، گاز استریل و مواد ضدعفونی کننده از جمله این اقلام هستند.

اگر یک سالمند یا بیمار روزانه به چند پوشک نیاز داشته باشد، هزینه ماهانه فقط همین یک قلم می تواند به چند میلیون تومان برسد.

فقط بیماران نیستند؛ همه خانوارها درگیرند

اما داستان به بیماران ختم نمی شود. واقعیت این است که تقریباً هیچ خانواده ای وجود ندارد که مصرف کننده کالاهای بهداشتی نباشد. از نوار بهداشتی گرفته تا پوشک کودک، از دستمال کاغذی تا شامپو، خمیردندان، و شوینده ها، همگی بخشی از سبد ضروری خانوار هستند.

ارقام نشان می دهد کالاهایی که زمانی سهم کوچکی از هزینه خانوار داشتند، اکنون به یکی از اجزای مهم سبد هزینه تبدیل شده اند.

داده های رسمی نشان می دهد سهم هزینه های بهداشت و درمان از کل هزینه خانوارهای شهری ایران در سال های اخیر حدود 8 تا 9 درصد بوده است.

بر اساس داده های مرکز آمار ایران، از هر 100 تومان هزینه یک خانوار شهری، حدود 9 تومان صرف سلامت و بهداشت می شود. اما کارشناسان معتقدند برای خانوارهایی که سالمند، کودک خردسال یا بیمار مزمن دارند، این سهم بسیار بیشتر از میانگین رسمی است.

جامعه جهانی چقدر برای بهداشت هزینه می کند؟

افزایش هزینه های بهداشتی فقط مختص ایران نیست. بر اساس گزارش های بین المللی بازار محصولات بهداشتی مصرفی، ارزش بازار جهانی پوشک، نوار بهداشتی، دستمال مرطوب و سایر محصولات مشابه در سال 2023 حدود 183 میلیارد دلار برآورد شده است.پیش بینی می شود این بازار تا سال 2030 به حدود 296 میلیارد دلار برسد.

سالمندی؛ موجی که در راه است

بسیاری از کشورهای اروپایی، بخشی از هزینه های مراقبت از سالمندان توسط بیمه ها یا نظام رفاهی پوشش داده می شود. برای مثال در کشورهای اسکاندیناوی و آلمان، کمک هزینه های مراقبتی برای سالمندان و بیماران در منزل پرداخت می شود.اما در ایران، بخش عمده این هزینه ها مستقیماً از جیب خانوار پرداخت می شود.

اما امروز مساله فقط قیمت امروز نیست، ایران با سرعت در حال سالمند شدن است. بر اساس برآوردهای جمعیتی سازمان ملل، تا میانه قرن حاضر سهم سالمندان در ایران چند برابر خواهد شد. این یعنی تعداد بیشتری از خانوارها در سال های آینده با هزینه های مراقبتی مواجه می شوند. به زبان ساده، اگر امروز گرانی پوشک بزرگسال و زیرانداز بیمار یک دغدغه محدود به برخی خانواده هاست، فردا می تواند به یکی از مسائل فراگیر اقتصادی کشور تبدیل شود.

گرانی که در آمارها گم می شود

تورم مسکن دیده می شود. تورم خودرو تیتر می شود. تورم ارز بحث روز است. اما تورم بهداشتی معمولاً در سکوت اتفاق می افتد. در سکوت مادری که برای خرید پوشک کودک حساب و کتاب می کند. در سکوت فرزندی که از پدر یا مادر سالمندش نگهداری می کند. در سکوت زنی که هر ماه برای خرید لوازم بهداشتی هزینه بیشتری می پردازد.

شاید به همین دلیل باشد که گرانی لوازم بهداشتی را باید یکی از مهم ترین و در عین حال کم صداترین فشارهای اقتصادی این روزهای خانوارهای ایرانی دانست؛ فشاری که نه در خیابان، بلکه زیر سقف خانه ها جریان دارد.