غرامت مالی به یکی از مهم ترین نقاط اختلاف در مذاکرات میان ایران و ایالات متحده تبدیل شده است؛ موضوعی که به گفته منابع آگاه، حساسیت ویژه ای برای دونالد ترامپ، رییس جمهور آمریکا، دارد. ترامپ تمایل دارد هر توافق احتمالی با ایران به مراتب قوی تر از توافق هسته ای سال 2015 در دوران باراک اوباما تلقی شود و از هرگونه اقدامی که یادآور آن توافق باشد، اجتناب کند.

به نقل از سی ان ان، یک مقام آمریکایی آشنا با روند مذاکرات به شبکه سی ان ان گفته است که ایران از طریق میانجی ها اعلام کرده خواهان آن است که بخشی از غرامت مالی مورد نظرش بلافاصله پس از دستیابی دو طرف به یک تفاهم نامه اولیه آزاد شود و این موضوع به مراحل بعدی مذاکرات موکول نشود.

با این حال، مقامات دولت ترامپ نگران اند که آزادسازی دارایی ها در چنین مرحله ای، یکی از مهم ترین اهرم های واشنگتن در برابر تهران را از بین ببرد یا دست کم تضعیف کند.

به اعتقاد مقامات آمریکایی، حفظ این اهرم فشار برای ورود به مرحله دوم مذاکرات ضروری است؛ مرحله ای که مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، از آن با عنوان مذاکرات بسیار فنی درباره جزییات برنامه هسته ای ایران یاد کرده است.

بر اساس اطلاعات منتشرشده، ترامپ به اعضای تیم مذاکره کننده خود تأکید کرده که هرگونه توافق احتمالی باید به وضوح قوی تر از توافق سال 2015 به نظر برسد. او همچنین خواسته است از هر اقدامی که بتوان آن را به عنوان تحویل مقادیر زیادی پول نقد به ایران تعبیر کرد، پرهیز شود؛ عبارتی که ترامپ سال هاست برای انتقاد از تصمیم دولت اوباما در زمینه پرداخت غرامت مالی به ایران به کار می برد.

بر اساس این گزارش، منابع مطلع می گویند رییس جمهور آمریکا به مشاوران خود اعلام کرده که هیچ توافقی را که در آن ایالات متحده مستقیماً به ایران پول پرداخت کند، امضا نخواهد کرد؛ زیرا چنین اقدامی به سرعت با توافق دوران اوباما مقایسه خواهد شد.

در توافق سال 2015، حدود 1.7 میلیارد دلار از دارایی های مسدودشده ایران آزاد شد. این در حالی است که بنا بر گزارش ها، ایران در مذاکرات جاری خواستار دریافت حدود 12 میلیارد دلار شده است.

با توجه به اینکه بعید به نظر می رسد ایران با توافقی فاقد هرگونه غرامت مالی موافقت کند، مقامات آمریکایی اذعان دارند که این موضوع علاوه بر جنبه های مالی و اجرایی، به نحوه ارائه و پیام رسانی عمومی آن نیز مرتبط است.

در ادامه این گزارش آمده است که در همین راستا، مشاوران دولت آمریکا در حال بررسی گزینه هایی هستند که بر اساس آن ها کشورهای ثالث، از جمله قطر، در روند آزادسازی منابع مالی ایران نقش ایفا کنند تا ایالات متحده از پرداخت مستقیم پول به تهران اجتناب کند.

یکی دیگر از گزینه های مورد بحث، آزادسازی دارایی های ایران با محدودیت های مشخص است؛ به این معنا که این منابع صرفاً برای مصارف بشردوستانه قابل استفاده باشند. در این سناریو، پول مستقیماً در اختیار فروشندگان تأییدشده دارو، مواد غذایی و کالاهای کشاورزی قرار می گیرد و نه دولت ایران.

منابع آگاه همچنین از بررسی طرح ایجاد یک صندوق سرمایه گذاری برای ایران خبر داده اند؛ صندوقی که پس از دستیابی دو طرف به توافق نهایی، میلیاردها دلار برای بازسازی و توسعه اقتصادی ایران فراهم خواهد کرد. بر اساس این طرح، ایالات متحده در تأمین مالی صندوق مشارکت نخواهد داشت و بخش عمده منابع آن از سوی کشورهای حوزه خلیج فارس تأمین می شود.

در همین حال، کاخ سفید ادعا کرده است که ایران تا زمانی که ذخایر اورانیوم غنی شده خود را واگذار نکند، از هیچ گونه تسهیل مالی برخوردار نخواهد شد. مقامات آمریکایی در این زمینه از عبارت بدون گرد و غبار، بدون دلار به عنوان خط قرمز واشنگتن یاد کرده اند.

ظبق این گزارش، دونالد ترامپ هفته گذشته در نشست کابینه دولت خود در این باره مدعی شد: ما کنترل پولی را که آن ها ادعا می کنند مال خودشان است، در دست داریم. ما کنترل آن پول را حفظ خواهیم کرد. تا وقتی کار درست را انجام دهند، به آن ها اجازه می دهیم پولشان را داشته باشند. اما در حال حاضر، ما این کار را نمی کنیم.

مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، نیز ادعا کرده است که لغو تحریم ها به صورت فوری انجام نخواهد شد.

او روز چهارشنبه در جلسه استماع کنگره اظهار داشت: هیچ امتیازی برای امضا وجود ندارد، اما در نهایت همه چیز بر اساس شرایط خواهد بود. تحریم هایی که مستقیماً به برنامه هسته ای مربوط می شوند، مورد بحث قرار خواهند گرفت - اگر در واقع تمام مواردی را که از آن ها می خواهیم انجام دهند، بررسی کنند - اما این بخشی از مذاکرات خواهد بود. در مرحله اول نخواهد بود.

به این ترتیب، مسئله غرامت مالی و نحوه آزادسازی دارایی های ایران همچنان یکی از اصلی ترین موانع در مسیر دستیابی به توافق میان تهران و واشنگتن محسوب می شود؛ موضوعی که هم به ملاحظات سیاسی داخلی آمریکا و هم به سازوکارهای اجرایی هر توافق احتمالی گره خورده است.

منبع: فرارو