پس از سفر عراقچی و قالیباف به قطر و انتشار گزارش هایی پراکنده از محتوای این سفر و ارتباط آن با آغاز گفتگوهایی برای رسیدن به تفاهم با ایالات متحده، اکنون برخی تحلیلگران درباره چگونگی به نتیجه رسیدن دیپلماسی در شرایط موجود بحث می کنند. حمله آمریکا به قایق های تندرو ایران در آب های خلیج فارس نیز گرچه یکی از موضوعات مهم روزهای اخیر است، اما برخی کارشناسان معتقدند نمی تواند برهم زننده روند دیپلماسی باشد.

به گزارش فرارو، علی بیگدلی، استاد دانشگاه و تحلیلگر ارشد سیاسی، در گفتگو با فرارو به بررسی وضعیت موجود پرداخته است:

علی بیگدلی به فرارو گفت: پیش از تحلیل هر نوع احتمال تفاهم و توافق، باید به این نکته دقت کنیم که خود آقای پزشکیان هم اشاره کرده اند که با هماهنگی رهبری تصمیم به شروع مذاکرات گرفته شده است و شورای امنیت ملی نیز در جریان امور قرار دارد. بنابراین سفر آقایان عراقچی، قالیباف و همتی به قطر و اخبار پیرامون این سفر نشان می دهد که اقداماتی در دست انجام است. حقیقت این است که شرایط داخلی برای ترامپ بسیار دشوار شده است. فشارهای کنگره و فشارهای افکار عمومی نیز رو به افزایش است و در نتیجه حزب جمهوری خواه به شدت تحت فشار قرار دارد.

وی درباره فضای داخلی کشور گفت: این نکته درباره فضای داخلی کشور ما نیز صدق می کند. برخی جریان های تندرو معتقدند نباید مذاکره ای شکل بگیرد، اما وقتی رهبری با تفاهم اولیه یا تمدید آتش بس موافقت کرده اند، این گونه تندروی ها دقیقاً چه مفهومی دارد؟ تندروی در شرایطی که زمینه برای شکل گیری یک وضعیت مسالمت آمیز فراهم شده و مقامات ارشد تصمیم گیر نیز بر اساس مصالح ملی تصمیم گرفته اند یک فرصت دیگر برای دیپلماسی قائل شوند، نه منطقی است و نه عقلانی.

این استاد دانشگاه درباره حمله اخیر آمریکا به قایق های تندرو در آب های خلیج فارس گفت: حمله اخیر با توجه به بیانیه سنتکام قابل اغماض است؛ نه به این معنا که اهمیت ندارد، بلکه به این دلیل که در شرایط مشابه، در تمامی ادوار تاریخ جنگ و آتش بس، بارها چنین وضعیتی رخ داده است. حتی صدام حسین در پایان جنگ هشت ساله ادعا می کرد آخرین موشک را هم به تهران می زند و بعد سر میز مذاکره می نشیند. بنابراین باید توجه کنیم که موضوع مهم، اراده شکل گرفته برای حل وفصل مشکلات از طریق دیپلماسی است. این اراده در هر دو طرف دیده می شود و علی رغم اینکه ترامپ تلاش کرد مسئله ایران را به اجماعی بین المللی تبدیل کند، اکنون مسیری برای خاتمه قطعی جنگ وجود دارد.

وی افزود: شواهد نشان می دهد که تنش های نظامی در حال کاهش است و ایران و آمریکا به سمت توافق پیش می روند. از نظر من هیچ راهی جز توافق وجود ندارد. آغاز جنگی دیگر می تواند با تبعاتی بسیار سنگین برای هر دو طرف همراه شود. درست است که مسدود شدن تنگه هرمز یا در اختیار گرفتن کنترل آن از سوی ایران اهمیت دارد، اما باید به این ابزار به عنوان یک اهرم مهم در حوزه سیاست خارجی نگاه کرد و از آن استفاده ای استراتژیک و دیپلماتیک داشت، نه آنکه آن را صرفاً وسیله ای برای قدرت نمایی دانست.

این استاد سیاست خارجی درباره نقش اسراییل در تفاهم یا مذاکرات پیش رو گفت: اگرچه اخیراً ترامپ اعلام کرده که با نتانیاهو درباره مسائل ایران و منطقه صحبت کرده است، روابط آن ها سردتر شده است. با توجه به اینکه هزینه های انتخاباتی ترامپ را لابی های یهودی پرداخت کرده اند و از وی خواسته اند مسئله ایران را به هر شکلی حل کند، انتظارات آن ها از ترامپ بیش از حد ارزیابی می شود؛ چرا که نمی توان از ایران انتظار داشت تمامی ساختارهای هسته ای خود را منحل کند و 400 کیلوگرم اورانیوم غنی شده 60 درصدی را به سادگی تحویل دهد. چنین توقعاتی غیرقابل تحقق است و حتی برخی از مشاوران کاخ سفید نیز گفته اند که این گونه درخواست ها می تواند بار دیگر فضای داخلی ایران را به سمت تشدید تنش سوق دهد. ایران دو تریلیون دلار برای تأسیسات هسته ای کشور هزینه کرده است و انتظار برچیده شدن همه این تأسیسات، انتظاری بی جاست.

وی افزود: نتانیاهو نمی خواهد دست از جنگ بکشد و حتی سطح درگیری در لبنان را بالاتر برده، چرا که اگر بدون دستاورد خاصی به خانه برگردد، کابینه اش ممکن است هر لحظه سقوط کند. باید توجه داشت که او و همسرش دو پرونده مالی دارند که به زودی باید بابت آن ها در دادگاه حاضر شوند. بنابراین حیات سیاسی نتانیاهو در گرو ادامه جنگ است و این توضیح می دهد که چرا او طرفدار جنگ است. با این همه، نتانیاهو نمی تواند بدون کسب اجازه از آمریکا به ایران حمله کند. با این وجود ایران باید تضمینی جدی از ایالات متحده دریافت کند. سفر شهباز شریف به چین نشان می دهد انتخاب آقای قالیباف به عنوان مدیر میز چین تا چه اندازه حائز اهمیت است و همچنین نشان می دهد که روابط ما با چین عمیق تر شده و انتظار می رود پکن نیز گام هایی سریع تر در مناسبات موجود بردارد. وقتی این داده ها را کنار هم می گذاریم، می بینیم که سطح نرمش ایران در عرصه روابط بین الملل افزایش یافته است. ابتدا باید مذاکرات آغاز شود و سپس به بحث هسته ای برسیم. درست است که باز شدن تنگه هرمز و افزایش تردد دریایی در ازای رفع برخی محدودیت ها گام اولیه است، اما آنچه اکنون در دوحه مطرح است هنوز حول محور مسائل هسته ای نیست.

منبع: فرارو