حمید نعمت الله، فیلمساز مطرح، ایرانی قصد دارد یک مینی سریال براساس داستان داش آکل بسازد. این خبر از آن جهت قابل توجه و حائز اهمیت است که حمید نعمت الله، به عنوان یکی از بهترین کارگردانان حال حاضر سینمای ایران به سراغ این داستان رفته که پیش از این، چند اثر براساس آن ساخته شده است.

به گزارش سازندگی، هرچند کماکان فیلمی که مسعود کیمیایی با همین نام در سال 1350 ساخته، بهترین نمونه سینمایی از این داستان کوتاه نوشته صادق هدایت، نویسنده بزرگ ایرانی است. براساس اخبار، حمید نعمت الله، کار فیلمنامه داش آکل را به پایان رسانده و حالا این سریال در مرحله پیش تولید قرار دارد.

نعمت الله که در حال حاضر فیلم قاتل و وحشی از او نزدیک به 6 سال است که در توقیف به سر می‎ برد، پیش از این، یک تجربه کاملاً موفق در ساخت سریال داشته است.

سریال وضعیت سفید که او در سال 1387 ساخت، یکی از بهترین سریال های دهه های اخیر تلویزیون ایران بوده و پخش چندباره آن نیز همواره مورد توجه مخاطبان قرار گرفته است. بوتیک احتمالاً بهترین فیلم اوست که در سال 1382 ساخته شد و نعمت الله را به عنوان یک فیلمساز موفق و جوان مطرح کرد.

بی پولی دومین فیلم او نیز در میان موفق ترین فیلم های دهه هشتاد قرار دارد و به تعداد بسیار بالایی دیده شده است. آخرین فیلم حمید نعمت الله، فیلم بت است که با وجود اعلام قبلی در جشنواره فیلم فجر گذشته، حضور پیدا نکرد. با این وصف، باعث خوشحالی علاقه مندان سینماست که کارگردانی چون نعمت الله قرار است، داستان کوتاه و موفق صادق هدایت را که براساس یک شخصیت واقعی نوشته شده، بسازد…!

داش آکل، داستان اکبر دایی محمد، لوطی اهل شیراز در اواخر دوره قاجار است. مردی بلندبالا و قوی با صورتی که آثار زخم عمیقی روی آن وجود داشت. او یکی از لوطی های سرشناس شیراز بود اما بعد از آنکه علاالدوله حاکم فارس شد، دستور قتلش را داد. او را در صحن حرم شاهچراغ به خاک سپردند، درحالی که یک مجسمه شیرسنگی روی قبر او قرار دادند.

صادق هدایت برای نوشتن داستان داش آکل، مدتی را در شیراز به قهوه خانه ای می رفت که پاتوق این لوطی بود. هدایت داستانش را براساس عشق داش آکل به مرجان دختر جوان یکی از دوستان آکل می نویسد اما برخی از روایات حاکی است که داش آکل واقعی برای جلوگیری از یک فاجعه اخلاقی عشق و هتک حرمت یک پسر را که برخی پسر خود او می دانند نسبت به دختر جوان حاجی سرشناس شهر گردن می گیرد.

داش آکل هدایت که احتمالاً منبع داستانی حمید نعمت الله است، اولین قصه از مجموعه داستان کوتاه سه قطره خون صادق هدایت است. واژه کُل یادآور کُلو است که به گروهی محترم از لوطی های شیراز که به آیین جوانمردی پایبند بودند، اطلاق می شد.

مضمون پیرمردی که عاشق دختری جوان و دست نیافتنی می شود، در آثار هدایت بارها تکرار شده است؛ اما در داش آکل این مضمون رنگ وبویی اجتماعی و اخلاقی پیدا می کند. وقتی بعد از هفت سال، خواستگاری برای مرجان پیدا می شود؛ مردی که از خود داش آکل هم پیرتر و زشت تر است، او وفادار به اصول ناموس و جوانمردی، مقدمات عروسی را فراهم می کند، حساب وکتاب ها را در حضور همه تحویل می دهد و از خانه بیرون می رود: دلم دیوانه شدای عاقلان آرید زنجیری، که نبود چاره دیوانه جز زنجیر تدبیری .

داش آکل، مانند بسیاری از داستان های کوتاه هدایت، سرشار از رنگ وبوی بومی و تصویرگر جامعه ای سنتی است. او داستان، زندگی و مرگ تراژیک یک مرد را با روایت زوال تدریجی یک دوران درهم می آمیزد. هدایت در داش آکل از یک سو از زبان رسمی و گاه شاعرانه بهره می گیرد و از سوی دیگر، اصطلاحات و تعبیرهای کوچه بازاری به ویژه واژگان رایج میان لوطی ها، را وارد متن می کند.

بهرام بیضایی، کارگردان و نویسنده و پژوهشگر سرشناس سینما و تئاتر و ادبیات فارسی، نمایشنامه داش آکل به روایت مرجان را در دهه 90 نوشت و در سال 1403 در تماشاخانه رودا در برکلی کالیفرنیا روی صحنه برد. بیضایی روایت تازه ای را از داستان داش آکل در این نمایشنامه به تصویر می کشد.

او قهرمان قصه را تغییر داده و این بار داستان را از زاویه نگاه مرجان تعریف کند. دختری که برخلاف داستان هدایت در نمایشنامه بیضایی صاحب دیدگاه، صدا و شخصیتی مستقل است. به نظر می رسد بعد از اقتباس موفق کیمیایی در سینما و خوانش متفاوت بیضایی از این اثر صادق هدایت اکنون حمید نعمت الله می تواند، نسخه تازه و متفاوتی که بتواند مخاطبان و منتقدان را هم راضی کند، بسازد.