طلوع و غروب آفتاب در حاشیه این شهر با صدای زوزه هایی بلند و نگران کننده سگ های ولگرد آغاز می شود؛ سگ هایی که در جستجوی لقمه نانی میان زباله ها می خزند و با نگاهی بهت زده عبور عابران را زیر نظر می گیرند و تو ناگهان می ایستی که مبادا به سوی تو یا کودکت حمله ور شوند. این روایتی است از همزیستی انسان با حیواناتی که گاه افسار پاره می کنند.

به گزارش ایرنا، صدای اعتراض شهروندان باقرشهری این روزها بلندتر از همیشه به گوش می رسد از مغازه دارانی که نگران امنیت عابران هستند تا خانواده هایی که دیگر پارک ها را محیطی امن برای تفریح نمی دانند. گزارش ها حاکی از آن است که افزایش جمعیت سگ های بلاصاحب در مناطق حاشیه ای و پارک های شهری منجر به گلایه های جدی ساکنان شده است. جای این حیوانات در خیابان نیست این دیدگاه بسیاری از شهروندانی است که از ترس حمله یا سر و صدای شبانه، خواستار جمع آوری فوری هستند. در مقابل، حامیان حقوق حیوانات نیز تأکید دارند که این حیوانات قربانی بی مسئولیتی انسان ها و مدیریت نادرست پسماندها هستند؛ آن ها خواستار عقیم سازی و بازگردانی به محیط های کنترل شده به جای کشتار یا رهاسازی در بیابان ها هستند.

معضل سگ های ولگرد در شهرهای کهریزک و باقرشهر همچنان پابرجاست. روی هم رفته در این 2 شهر سالانه بیش از 2 هزار قلاده سگ جمع آوری می شود، اما شهرداران معتقدند تا زمانی که شهرهای اقماری جلوی رهاسازی سگ ها را نگیرند، این مشکل حل نخواهد شد. در مقابل، برخی کارشناسان حوزه حیوانات شهری نیز معتقدند صرف جمع آوری، راهکار نهایی نیست و عقیم سازی و نگهداری کنترل شده بخشی از سگ ها در محدوده های مشخص می تواند مانع ورود سگ های جدید و افزایش جمعیت آنها شود.

مردم شهر کهریزک می گویند سگ های ولگرد دیگر فقط اطراف آرادکوه نیستند. در چند ساعت تردد از خیابان های اصلی و فرعی این شهر، بارها سگ ها را در کوچه ها، حاشیه خیابان ها و حتی میان روستاهای اطراف می شود مشاهده کرد. در جریان یک حضور میدانی، دست کم 15 قلاده سگ ولگرد در حال پرسه زدن میان زباله ها و کیسه های پاره شده دیده شد.

مادری جوان، در حالی که نوزادش را در آغوش گرفته بود، گفت: بچه دیگر نمی تواند در کوچه بازی کند. همین 2 هفته پیش یک سگ ولگرد به سمت یک کودک دوید. مادرش جیغ کشید و خدا را شکر اتفاقی برای بچه نیفتاد. در یک ایستگاه اتوبوس در حاشیه کهریزک با کارگری شیفت شب هم کلام شدیم. وی که نخواست نامش فاش شود، گفت: وقتی از سر کار برمی گردم، باید مدام اطرافم را زیر نظر داشته باشم. چند بار نزدیک بود سگ ها به موتورم حمله کنند.

مرد دیگری که کنار خیابان ایستاده بود گفت: پاره کردن کیسه های زباله، ریختن محتویات آنها در کوچه و خیابان، ایجاد بوی تعفن و منظر نامناسب شهری از جمله مشکلاتی است که این سگ ها به وجود آورده اند.

با پرس و جو از 10 شهروند دیگر نیز تقریب همه آنها یک حرف مشترک داشتند: ما می بینیم که شهرداری سگ ها را جمع آوری می کند، اما دردی از مردم کم نمی شود. این مشکل سال هاست پابرجاست.

در حالی که شهرداری با تمام توان گشت های زنده گیری را فعال کرده اما شهردار باقرشهر می گوید تا زمانی که شهرهای اقماری مانع از انتقال و رهاسازی سگ ها نشوند، تلاش های فعلی حکم پارو زدن در دریایی را دارد که هر لحظه موج های تازه ای به سوی ساحلش می فرستد.

همان طور که گفته شد؛ شهردار باقرشهر بخش بزرگی از این معضل را نه به زاد و ولد، بلکه به رهاسازی سازمان یافته توسط پیمانکاران شهرهای دیگر نسبت می دهد. بحران سگ های بلاصاحب در باقرشهر به کلاف سردرگمی تبدیل شده است که هرچه مدیریت شهری برای گره گشایی آن تلاش می کند، گره ها کورتر می شوند. با وجود اجرای عملیات های شبانه روزی و جمع آوری بیش از هزار قلاده سگ در سال 1404، حضور پرتعداد این حیوانات در معابر، پارک ها و حاشیه ایستگاه های زباله، همچنان امنیت و بهداشت شهروندان را با چالشی جدی روبه رو کرده است. آمار جمع آوری بیش از 100 قلاده سگ در ماه، گویای حجم عظیم فشار عملیاتی بر شهرداری باقرشهر است؛ فشاری که به اعتقاد مدیران شهری، ناشی از یک بی اخلاقی در مدیریت پسماند و کنترل جمعیت حیوانات در مناطق همجوار است. این گزارش به واکاوی چرایی تداوم حضور سگ ها در باقرشهر و چالش های سنگینی می پردازد که رهاسازی های غیرقانونی، بر دوش هزینه های شهری و آرامش عمومی گذاشته است.

علی کلهر ، شهردار کهریزک، از جمع آوری ماهانه 120 قلاده سگ ولگرد و انتقال آنها به نقاهتگاه آرادکوه خبر داد.

وی با تأکید بر اینکه روند جمع آوری سگ های ولگرد در این شهر به صورت مستمر انجام می شود، اظهار کرد: اکیپ های جمع آوری تحت نظارت شهرداری و از طریق پیمانکار، هفته ای یک تا 2 بار فعال هستند. تمام سگ های جمع آوری شده که بدون صاحب هستند، طی مکاتبات با سازمان مدیریت پسماند شهرداری تهران، به نقاهتگاه آرادکوه منتقل می شوند.

وی افزود: زنده گیری سگ ها با ماده بیهوشی و بدون ایجاد درد انجام می شود و پس از انتقال، واکسیناسیون، عقیم سازی و تغذیه آنها در نقاهتگاه صورت می گیرد. ماهانه بین 100 تا 120 قلاده سگ از سطح شهر کهریزک جمع آوری می شود.

شهردار کهریزک در تبیین علل افزایش جمعیت سگ های ولگرد در این منطقه به سه عامل اشاره کرد: موقعیت جغرافیایی کهریزک و نزدیکی به آرادکوه و شهرهای اقماری جنوب استان تهران، بوی زباله و مواد غذایی که سگ ها را به این محدوده جذب می کند و مهم تر از همه، رهاسازی سگ ها توسط پیمانکاران سایر شهرها در اطراف کهریزک با بهانه قراردادن آرادکوه که ناشی از نبود سیستم ساماندهی در شهرهای اقماری است.

وی تأکید کرد: سال گذشته هیچ مورد گازگرفتگی در خود شهر کهریزک ثبت نشده است. زنده گیری سگ های ولگرد به صورت هفتگی و بدون نیاز به گزارش قبلی انجام می شود. شهروندان می توانند موارد را از طریق سامانه 137 و رسانه های مردمی گزارش دهند. همچنین هیچ گونه آزادسازی سگ ها از نقاهتگاه آرادکوه صورت نمی گیرد و این مرکز زیر نظر مستقیم سازمان مدیریت پسماند شهرداری تهران فعالیت می کند.

در عین حال، برخی کارشناسان حوزه مدیریت حیوانات شهری معتقدند تجربه بسیاری از کشورها نشان داده است که حذف کامل سگ های بلاصاحب در عمل امکان پذیر نیست و در صورت خالی شدن یک محدوده، سگ های جدید وارد آن می شوند. به گفته این کارشناسان، عقیم سازی، واکسیناسیون و رهاسازی کنترل شده بخشی از سگ ها در محدوده های مشخص، در کنار جلوگیری از رهاسازی و مدیریت پسماند، می تواند به کنترل پایدار جمعیت سگ ها کمک کند.

معضل سگ های ولگرد فقط محدود به کهریزک نیست. در تردد از خیابان های باقرشهر نیز سگ های ولگرد در نقاط مختلف، به ویژه حوالی ایستگاه های جمع آوری زباله، دیده می شدند.

مرد جوانی که مغازه ای در خیابان اصلی باقرشهر دارد می گوید: فرقی ندارد صبح باشد یا شب؛ سگ های ولگرد در کوچه ها پرسه می زنند و در همه جای شهر حضور دارند، به خصوص در پارک ها که خانواده ها رفت وآمد می کنند.

شهردار باقرشهر نیز از جمع آوری حدود یک هزار قلاده سگ بلاصاحب در این شهر طی سال 1404 خبر داد.

مرتضی همتی، شهر دار باقرشهر، با اشاره به اجرای عملیات زنده گیری و ساماندهی سگ های بلاصاحب در نقاط مختلف این شهر اظهار داشت: این طرح با هدف ارتقای امنیت شهروندان، حفظ بهداشت عمومی و بهبود مدیریت شهری اجرا می شود و گشت های جمع آوری به صورت شبانه روزی در سطح شهر فعال هستند.

وی افزود: در طول سال گذشته حدود یک هزار قلاده سگ بلاصاحب توسط پیمانکار مربوطه از سطح شهر جمع آوری شده است. در برخی مقاطع زمانی، میزان جمع آوری به بیش از 100 قلاده در ماه رسیده که نشان دهنده حجم بالای ورود سگ ها به باقرشهر است.

شهردار باقرشهر با تأکید بر اینکه معضل سگ های ولگرد محدود به یک شهر نیست، خاطرنشان کرد: بررسی ها نشان می دهد انتقال گروهی سگ ها از سایر مناطق به باقرشهر انجام می شود. متأسفانه برخی پیمانکاران سایر شهرداری ها در فرآیند انتقال سگ ها به سمت پناهگاه ها، اقدام به رهاسازی آنها در حوالی باقرشهر می کنند که این موضوع بار مالی و عملیاتی سنگینی را بر دوش شهرداری ما می گذارد.

وی از شهروندان خواست با توجه به افزایش تجمع سگ های بلاصاحب، از غذا دادن به این حیوانات در سطح شهر خودداری کرده و در صورت مشاهده موارد مشابه، موضوع را از طریق سامانه 137 شهرداری اطلاع رسانی کنند.

کهریزک و باقرشهر روی هم رفته سالانه بیش از 2 هزار قلاده سگ ولگرد جمع آوری می کنند؛ سیکلی که به طور مداوم تکرار می شود و بار مالی سنگینی بر دوش مدیریت شهری می گذارد. با این حال، مردم هر 2 شهر می گویند سگ ها تمام نمی شوند و همچنان از وضعیت موجود ناراضی هستند.

شهرداران کهریزک و باقرشهر نیز معتقدند مشکل اصلی، رهاسازی سگ ها توسط پیمانکاران شهرهای اقماری است. در مقابل، برخی کارشناسان نیز بر این باورند که کنترل پایدار جمعیت سگ ها تنها با جمع آوری ممکن نیست و باید همزمان برنامه هایی مانند عقیم سازی، واکسیناسیون، مدیریت پسماند و جلوگیری از رهاسازی غیراصولی اجرا شود. با این حال، پرسش بی پاسخ همچنان باقی است؛ کدام نهاد شهری یا فراشهری قرار است مسئولیت هماهنگی و نظارت بر این چرخه را برعهده بگیرد؟