من مادر یک دختر نوجوان هستم که تا اینجای دوران تحصیلات مدرسه ای، دو بار به صورت طولانی مدت و بارها در مقاطع یک یا چندروزه مجبور شده از آموزش مجازی استفاده کند.

به گزارش اعتماد، اولین بار در شیوع کرونا بود که فرزندان مان را برای حفظ جان شان خانه نشین کردیم و در حالی که قبل از آن دوران، همه ما اولیا به توصیه متخصصین، گوشی و ابزار هوشمند را برای فرزندان نوجوان و در سن تحصیل مان مخل یادگیری و تمرکز می دانستیم و موکد منع شان می کردیم یک باره مجبور شدیم آموزش مجازی را پی بگیریم و همه مادرانی که تا آن روز با نهیب گوشی رو بذار زمین، بازی کافیه، برو به درست برس فرزندشان را سمت درس و مشق هدایت می کردند حالا چاره ای نداشتند جز اینکه بگویند گوشی رو بردار، حواست رو بده به درس! تا آموزش ادامه پیدا کند.

در همان روزهای ابتدایی آغاز آموزش مجازی که اپلیکیشن های مختلفی (بنا به دسترسی و آشنایی و سلیقه مسوولان مدارس) مورد استفاده قرار می گرفت کمبود یک شبکه یکپارچه ملموس بود و نظام آموزشی هم برای جبران این نقیصه، شبکه شاد را با سرعت و البته ایرادات فنی و محتوایی تهیه کرد. اولین ایراد موجود حتی در بازه ای که اینترنت محدودیتی نداشت، ظرفیت و سرعت این شبکه بود.

محتوای آموزشی هم در چندین نوبت به روز رسانی شد تا مجموعه ای نسبتا کاربردی ارایه شود. اما تا پایان آموزش مجازی در دوران کرونا، مشکل سرعت و ظرفیت پابرجا بود و همچنان چاره در استفاده از اپلیکیشن های دیگر بود. کرونا تمام شد و سیستم آموزشی دوباره حضوری شد. در چنین شرایطی ما استفاده کنندگان از شبکه شاد، چون مبحث مورد استفاده مان دیگر موضوعیت نداشت تقریبا آن را فراموش کردیم که این البته امری عادی است اما آنچه غیرعادی می نماید آن است که چرا مسوولان که حالا تجربه اینکه در پی یک حادثه یا اپیدمی و… یک باره نیازمند آموزش مجازی هستند، حل مشکلات این سیستم را فراموش کردند یا آنطور که مورد نیاز همه دانش آموزان است نسبت به توانمندسازی شاد اقدام نکردند!

از آن به بعد در صورت بروز مخاطرات جوی نظیر بارش برف و باران و یخبندان، تعطیلی های متاثر از آلودگی هوا و ناترازی انرژی، مرسوم شد که آموزش وپرورش به جای اعلام تعطیلی مدارس، آموزش را مجازی و در بستر شاد اعلام می کرد. معلمین هم گاهی با استفاده از شبکه آموزش دانش آموزی و گاهی هم که اختلال داشت با استفاده از پلتفرم های دیگر به مختصر تدریس یا دوره دروس گذشته می پرداختند و عمدتا آموزش را به زمان عادی شدن شرایط و حضور در مدرسه موکول می کردند که به جهت کوتاهی زمان این وضعیت، مشکل خاصی هم پیش نمی آمد.

تا جنگ رمضان آغاز شد و الان بیش از دو ماه است که محصلین برای محافظت از جان شان، خانه نشین شده اند. این روزها که جنگ تحمیلی سوم، دوباره فرزندان مان را به سمت آموزش مجازی سوق داده است اگر از هر مادری جویا شویم به کلافگی قطعی های مداوم وعدم کارایی لازم شاد، اشاره می کنند؛ شرایطی که به خاطر قطع اینترنت بین المللی وعدم دسترسی به اپ های پیام رسان بین المللی سخت تر نیز شده است. استفاده از اپ های داخلی هم به جهت هجوم کاربران، شرایطی بهتر از خود شاد را فراهم نمی کند و عملا آموزش مختل مانده است.

البته انصافا چه در دوران کرونا و چه الان، بار تمام این مشکلات به دوش معلمین سخت کوش بوده و هست که با تمام این کمبودها از تلاش، دست بر نداشته اند. ولی باید بپذیریم که شرایط آموزش مجازی در کشور ما، با استانداردهای حداقلی هم، بسیار فاصله دارد. ایرادات شبکه شاد آنقدر فاحش شد که در روزهای گذشته، سازمان بازرسی کل کشور به منظور تقویت زیرساخت های سخت افزاری شبکه آموزش دانش آموزان (شاد)، نامه هشداری به دولت صادر کرد واعلام کرد با توجه به اینکه در حال حاضر تنها گزینه ای که در مبحث آموزش مجازی مورد اقبال عمومی ذی نفعان (اعم از معلمان، اولیا و دانش آموزان) قرار دارد شبکه آموزش دانش آموزان (شاد) است و این شبکه برای جلب رضایت حداکثری نیازمند استفاده از زیرساخت های لازم، به روز و مکفی می باشد.

واقعیت این است که آموزش مجازی جایگزین آموزش حضوری نیست و هر چه تلاش کنیم هم نمی تواند به اندازه حضور در مدرسه و تدریس چهره به چهره معلم و شاگرد موثر باشد اما در شرایط اضطرار، فراهم بودن زیرساخت مناسب، که برای همه دانش آموزان درسراسر کشور مخصوصا نقاط محروم، دور افتاده تر از پایتخت و کم برخوردار قابل دسترس باشد تنها چاره تداوم آموزش است که دو تجربه اخیر نشان داده نظام آموزشی ما در این زمینه نمره قبولی کسب نمی کند و پاسکاری تقصیر در این مبحث میان دو وزارتخانه آموزش وپرورش و ارتباطات که مسوول تهیه زیرساخت فضای مجازی است هم فقط گره این چالش را کورتر می کند. ما حتی پس از جنگ 12 روزه هم نتوانستیم نسبت به به روزرسانی آموزش مجازی اقدامی کاربردی انجام دهیم.

نظیر این چالش در آموزش تکمیلی و دانشگاهی به گونه ای دیگر است. در سیستم آموزش عالی تقریبا مبحث تدریس در فضای مجازی به صورت کاربردی در حال انجام است اما تعطیلی خوابگاه ها برای دانشجویان شاغل که مجبور به حضور در شهر محل تحصیل شان هستند مبدل به مشکلی بزرگ شده است. باید توجه داشت که وقتی به هر علتی خوابگاه تعطیل می شود دانشجوی شاغل چاره ای ندارد جز اینکه به اقامتگاه های ارزان قیمت پناه ببرد و همین امر خودش، مشکلات فراوانی را فراهم می کند. از طرفی دیگر باعث نگرانی خانواده ها هم می شود که باید با حساسیت بیشتر به این موضوع توجه کرد.

در نهایت هم آخرین نکته این است که برنامه آموزش مجازی، آزمون یا امتحان حضوری، بازده نتیجه بخشی ندارد. امیدوارم هیچگاه دیگر، میهن عزیزمان مورد حمله دشمنان قرار نگیرد و بدین منظور نیازمند آموزش مجازی نشویم. اما در هر صورت گزینه آموزش مجازی باید همیشه فراهم باشد تا در شرایط خاص، مورد استفاده قرار گیرد.