بابک کاظمی در اعتماد نوشت: در ماه های اخیر نظام آموزشی کشور بیش از هر زمان دیگری با شرایطی متفاوت و بحرانی روبه رو شد. از نهم اسفند 1404 و همزمان با جنگ تحمیلی امریکا و اسراییل علیه کشور بسیاری از مدارس ناچار شدند کلاس های درس را به صورت غیرحضوری و در بستر شبکه شاد برگزار کنند. البته پیش از آن نیز در برخی استان ها به دلیل شرایط جوی، آلودگی هوا، ناترازی انرژی و تعطیلی های پی درپی آموزش حضوری بارها مختل شده بود اما وقوع جنگ و نگرانی های ناشی از آن باعث شد آموزش مجازی به تنها راه ادامه تحصیل دانش آموزان تبدیل شود.

هر چند هدف اصلی از این تصمیم جلوگیری از توقف آموزش بود اما واقعیت این است که آموزش مجازی در عمل با مشکلات فراوانی همراه شد و نتوانست برای همه دانش آموزان شرایطی برابر فراهم کند. شبکه شاد که قرار بود بستر اصلی آموزش باشد بارها با اختلال کندی و ضعف پهنای باند مواجه شد و بسیاری از خانواده ها برای اتصال به کلاس ها با مشکلات جدی روبه رو بودند.

در برخی مناطق اینترنت به اندازه ای ضعیف بود که دانش آموزان حتی امکان حضور کامل در کلاس ها را نداشتند و گاه تنها بخشی از محتوای آموزشی را دریافت می کردند. در کنار این مساله بسیاری از خانواده ها توانایی تهیه گوشی مناسب، تبلت یا اینترنت مستمر را نداشتند و همین موضوع فاصله آموزشی میان دانش آموزان را بیشتر کرد.

دانش آموزانی که باید در فضایی آرام و با تمرکز درس می خواندند ماه ها زیر فشار اخبار جنگ، نگرانی خانواده ها، اختلال سامانه های آموزشی و بی ثباتی شرایط روحی قرار داشتند و طبیعی است که کیفیت یادگیری آنان تحت تاثیر قرار گیرد. با این حال اکنون که زمان امتحانات پایانی فرا رسیده تصمیم برخی استان ها برای برگزاری حضوری آزمون ها، پرسش ها و نگرانی های فراوانی را ایجاد کرده است.

مهم ترین پرسش این است که چگونه می توان آموزش را به صورت مجازی و با کیفیتی نامتوازن برگزار کرد اما انتظار داشت آزمون حضوری به شکلی عادلانه برگزار شود. عدالت آموزشی زمانی معنا پیدا می کند که همه دانش آموزان از فرصت یادگیری برابر برخوردار باشند درحالی که واقعیت امروز مدارس کشور نشان می دهد کیفیت آموزش در مناطق مختلف یکسان نبوده است. دانش آموزی که ماه ها با اینترنت ضعیف اختلال شاد و نبود امکانات آموزشی روبه رو بوده چگونه می تواند در آزمونی مشابه با دانش آموزی رقابت کند که در شرایطی باثبات تر آموزش دیده است.

این تفاوت ها زمانی نگران کننده تر می شود که نتایج همین آزمون ها در آینده تحصیلی دانش آموزان نقش تعیین کننده دارد و می تواند مسیر ورود آنان به دانشگاه و آینده شغلی شان را تحت تاثیر قرار دهد. تفاوت در تصمیمات استانی نیز احساس تبعیض را در میان دانش آموزان افزایش داده است، زیرا درحالی که برخی مناطق همچنان با مشکلات آموزشی ناشی از شرایط بحرانی مواجهند سیاست واحد و هماهنگی برای نحوه برگزاری امتحانات دیده نمی شود.

این چندگانگی نه تنها موجب افزایش استرس و اضطراب دانش آموزان شده بلکه اعتماد عمومی به عدالت نظام آموزشی را نیز کاهش داده است. در چنین شرایطی انتظار می رود مسوولان آموزشی بیش از هر چیز واقعیت های میدانی آموزش را درنظر بگیرند و میان شیوه آموزش و شیوه ارزیابی تناسب برقرار کنند. اگر آموزش در بستر مجازی انجام شده، منطقی است که شیوه برگزاری امتحانات نیز متناسب با همان شرایط بازنگری شود یا دست کم در نحوه طراحی سوال ها زمان برگزاری و شیوه ارزیابی ملاحظات لازم درنظر گرفته شود.

نظام آموزشی در شرایط بحرانی بیش از هر زمان دیگری نیازمند انعطاف، همدلی و تصمیم گیری عادلانه است، زیرا هدف اصلی آموزش تنها برگزاری امتحان نیست، بلکه حفظ انگیزه امید و اعتماد دانش آموزان به آینده است. نسلی که ماه ها آموزش خود را در سایه جنگ، اختلال اینترنت و نگرانی های مداوم دنبال کرده امروز بیش از هر چیز نیازمند حمایت و درک شرایط است و بی توجهی به این واقعیت ها می تواند شکاف آموزشی و اجتماعی را عمیق تر کند. امروز عدالت آموزشی تنها یک شعار نیست بلکه ضرورتی برای حفظ سرمایه انسانی کشور و تضمین آینده نسلی است که باید فردای این سرزمین را بسازد.