کوروش احمدی، دیپلمات پیشین، در یادداشتی در روزنامه شرق نوشت: در چند روز گذشته پیش بینی هایی حاکی از اینکه تجاوز دیگری علیه ایران در دستور کار آمریکا و اسراییل قرار گرفته، در حال افزایش است. ترامپ هشت روز قبل با حداکثر بی مسئولیتی، اصلاحاتی را که ایران در متن تفاهم نامه مورد بحث پیشنهاد کرده بود، غیرقابل قبول خواند و پس از آن خبری دال بر تلاش آمریکا برای ادامه کار با ایران نشنیده ایم.

این در حالی است که آقای عراقچی در مصاحبه ای در دهلی در جمعه گذشته از ادامه تبادل غیرمستقیم پیام ها بین ایران و آمریکا خبر داد و وزیر کشور پاکستان نیز شنبه و یکشنبه گذشته با هدف باز نگه داشتن کانال های تماس و جلوگیری از فروپاشی کامل روند مذاکرات، در تهران بود. اگر همچنان چند روزی بگذرد و نتیجه ای بر تبادل پیام هایی که آقای عراقچی از آن صحبت کرد یا سفر مقام پاکستانی مترتب نشود، می توانیم رد پیشنهادهای ایران توسط ترامپ در 11 می را نقطه پایانی بر مذاکرات و نقطه عطفی در آتش بس متزلزل جاری به شمار آوریم و نگران ازسرگیری جنگ باشیم.

اگر مذاکره یا تبادل پیام بین ایران و آمریکا در جریان باشد، احتمال ازسرگیری یک جنگ تمام عیار اندک است، اما در صورتی که تماس ها قطع شده باشد، با وضعیت خطیری مواجه خواهیم بود. البته هم زمان مقامات جمهوری اسلامی مخفی نکرده اند که مایل هستند چین نیز وارد روند میانجیگری شود. آقای عراقچی در مصاحبه ای در دهلی گفت: این فرایند (میانجیگری پاکستان) هنوز شکست نخورده، اما به خاطر رفتار آمریکا در مسیری بسیار دشوار قرار گرفته است. از تلاش هر کشوری به ویژه چین که در برقراری روابط ایران و عربستان تلاش کرد، قدردانی می کنیم. هر اقدامی از سوی چین برای کمک به دیپلماسی مورد استقبال ایران است . بااین حال، چین تاکنون علاقه ای به ایفای یک نقش میانجیگرانه رسمی نشانه نداده و آمریکا نیز بعید است موافق ایفای چنین نقشی توسط یک ابرقدرت رقیب باشد.

از سوی دیگر، سؤال این است که در صورت فروپاشی روند مذاکرات، ترامپ چه گزینه هایی ممکن است داشته باشد؟ یکی از دو گزینه او جنگی دیگر است. او جنگ 40 روزه را با این امید واهی شروع کرد که بلکه با استفاده از عناصری مثل غافلگیری و شوک اولیه و ترور سران نظام بتواند موجبات تزلزل در ارکان آن را فراهم کند، اما آن جنگ حاصلی برای ترامپ جز شکست در نیل به اهداف نداشت. امروز برای او باید روشن باشد که تکرار چنان جنگی اگر چه می تواند موجب خسارات عظیمی شود، اما الزاما اهداف مشخصی را که دارد، محقق نمی کند. گزینه دوم ترامپ تمرکز بیشتر بر روی فشار اقتصادی و محاصره دریایی و برخوردهای نظامی موضعی و محدود است. از نظر زمانی، اگر علی الاصول تصمیم به جنگ بگیرند یا گرفته باشند، زمان آن بستگی به آمادگی های نظامی خواهد داشت. و البته هر چه زودتر انجام شود با برنامه های سیاسی ترامپ در آمریکا سازگاری بیشتری خواهد داشت. نوع و کیفیت جنگ نیز منطقا باید متفاوت از نوع جنگ در دوره های قبلی باشد؛ چرا که دیگر نباید به عناصر غافلگیری، شوک اولیه و اثرات فوری در پی ترور سران نظام امیدی داشته باشند. به علاوه، بانک اهداف نظامی و دو منظوره آنها نیز باید تقریبا تمام شده باشد. بنابراین این بار ممکن است تمرکز آنها عمدتا بر زیرساختارهای غیرنظامی باشد.

از سوی دیگر، مشکل در بازدارندگی، فاصله دور قلمرو دشمن و پدافند هوایی سه فاکتوری هستند که باید مدنظر ایران باشد. در حوزه بازدارندگی، اقدام علیه اهدافی در منطقه اگر چه مؤثر است، اما معلوم نیست تعیین کننده باشد. احتمالا تصور طرف مقابل این است که روی پدافند هوایی می تواند حساب کند. کاهش صدور نفت از منطقه نیز قبلا اتفاق افتاده و ممکن است فاکتور تعیین کننده ای به حساب نیاید. آمریکا و اسراییل نیز اهمیت چندانی به خسارت به این کشورها با توجه به سپرده های هنگفت شان در غرب نمی دهند. به علاوه، مقامات ما نباید تصور کنند که ترامپ به خاطر این کشورها ممکن است برنامه تجاوزکارانه اش را رها کند. برخی از این کشورها نگرانی شان را از اینکه ایران قوی تر از وضعیت کنونی خارج شود، کتمان نمی کنند.

اکنون، این برهه حساس کنونی با برهه های حساس پیشین متفاوت است. اسراییل و آمریکا دو دوره جنگ تجاوزکارانه را تحمیل کردند و نتیجه ای از آنها در جهت تحقق خواسته هایشان نگرفتند. اگر جنگ دیگری رخ دهد، آنها ممکن است اهداف بیشتری جز زیرساخت های ما نداشته باشند. با توجه به شرایط موجود و تراکم مشکلات قدیم، بازسازی زیرساخت‎ های کشور با توجه به مشکلات مالی و تحریم ممکن است بسیار دشوارتر باشد. سیاست مداران ما باید به نحوی مسئولانه مسیر دیپلماتیک را تا آخر بروند و با ارائه ایده هایی، بهانه را از دشمن بگیرند. یک راه این است که ایران اعلام کند بدون قید و شرط آماده مذاکرات است. مقصریابی نیز یکی از موضوعات مهم در دستور کار همه اطراف جنگ است. طرف مقابل نباید بتواند پیشرفتی در این حوزه داشته باشد.