در حالی که علم پزشکی نوین بیش از هر زمان دیگری بر رابطه مستقیم ذهن و جسم تأکید دارد، شناخت شیوه های تخلیه بارهای عاطفی از بافت های بدن، کلید عبور از دردهای مزمن و رسیدن به تعادلی پایدار در سلامت روان محسوب می شود.

به نقل از سایکولوژی تودی، در دنیای پرشتاب امروز، ما اغلب بر این باوریم که زخم های عاطفی و تجربیات تلخ گذشته با گذشت زمان خودبه خود محو می شوند. اما یافته های نوین در حوزه روان شناسی و علوم اعصاب، حقیقتی متفاوت و گاه تکان دهنده را آشکار کرده اند: بدن ما هرگز فراموش نمی کند. رنج های عاطفی که در مراحل اولیه زندگی شکل گرفته اند اغلب در بافت های بدن ما رسوب می کنند.

دکتر بیسل ون در کولک، روان پزشک برجسته و نویسنده کتاب مشهور بدن فراموش نمی کند (2003)، معتقد است ترومای ناتمام مانده در بدن می تواند به مشکلات جدی سلامت روان، دردهای مزمن فیزیکی و حتی بیماری های جسمی صعب العلاج منجر شود. با این حال، شواهد علمی امیدوارکننده ای وجود دارد که نشان می دهد با بازگشت به بدن و مواجهه آگاهانه با این رنج ها، نه تنها می توان روند فرسایشی این آسیب ها را متوقف کرد، بلکه حتی می توان مسیر سلامت را بازسازی نمود.

در مسیر دستیابی به بهزیستی و سلامت روان، ما به تدریج یاد می گیریم که تجربیات ظریف تر و درونی تر خود را مشاهده کنیم. در مراحل اولیه، مشاهده دردهای فیزیکی ساده است؛ برای مثال، همه ما درد ناشی از شکستگی استخوان را به وضوح حس می کنیم. اما با رشد آگاهی، متوجه می شویم که تجربیات ما لایه های پنهانی دارند. شاید متوجه شویم که در حضور افراد خاصی دچار اضطراب می شویم، یا در مراحل پیشرفته تر، متوجه مفاهیم ظریفی چون مقاومت درونی، وابستگی و تلاش مفرط برای کنترل اوضاع شویم.

مشاهده دقیق این تجربیات است که به ما اجازه می دهد از آن ها فراتر برویم. اما برای رسیدن به آن سطح از آرامش، ابتدا باید با سر و صداهای بلند درونی مواجه شویم. این صداهای بلند معمولاً همان رنج های عاطفی انباشته شده ای هستند که مانند یک دیوار بزرگ میان ما و خوشبختی ایستاده اند.

گذار به مراحل متعالی رشد روانی، نیازمند رویارویی با جنبه هایی از وجودمان است که تمام عمر از آن ها گریخته ایم. این ها بخش هایی هستند که ما واقعاً تمایلی به دیدنشان نداریم؛ خاطراتی از بدرفتاری، نادیده گرفته شدن در دوران کودکی یا سوءاستفاده های عاطفی. در این مسیر، حضور یک درمانگر متخصص اغلب ضروری است، اما در کنار درمان، تمرینات خاصی وجود دارند که به ما کمک می کنند این رنج ها را از بند بدن رها کنیم.

هشدار جدی: مواجهه با رنج عاطفی، دردناک است. طبق پژوهش های شوبینر و بتزولد (2010)، برای رها شدن از یک حس، باید آن را به طور کامل تجربه کرد. به عبارت دیگر، شما باید غم، خشم، ناامیدی و تنهایی خود را بدون هیچ گونه مقاومت یا اجتنابی، دقیقاً در سلول های بدن خود حس کنید. دردی که در ما باقی مانده، دردی است که هرگز به طور کامل تجربه نشده است؛ شاید چون در زمان وقوع حادثه خیلی جوان بودیم یا توان رویارویی با آن حجم از فشار را نداشتیم.

اگرچه نوشتن خاطرات و واگویه های درونی ابزاری قدرتمند برای پردازش احساسات است، اما گاهی برخی از عواطف چنان عمیق در لایه های ماهیچه ای و عصبی ما نفوذ کرده اند که کلمات از بیان آن ها عاجزند. در اینجاست که تمرینات آزادسازی فیزیکی اهمیت می یابند.

برای انجام این تمرین، 20 دقیقه زمان در نظر بگیرید و در محیطی آرام و تنها مستقر شوید. به یک رنج کوچک یا ترومای قدیمی فکر کنید که هنوز با خود حمل می کنید؛ مثلاً خشمی قدیمی از یک دوست دوران کودکی. سپس مراحل زیر را دنبال کنید:

1. بازگشت به کالبد: با منقبض کردن عضلات شروع کنید. مشت هایتان را گره کنید، عضلات بازو و سپس پاهایتان را منقبض کنید. در نهایت، خود را محکم در آغوش بگیرید و تمام بدنتان را منقبض کنید. در حالی که خود را در آغوش گرفته اید، چند نفس عمیق بکشید.

2. فراخوانی خاطره: موقعیتی را که در گذشته باعث آزارتان شده به یاد بیاورید. آن تجربه را در ذهن مجسم کنید و روی حسی که در بدن ایجاد می کند تمرکز کنید. اجازه دهید آن احساسات با تمام قدرت در حواس پنج گانه شما جاری شوند.

3. اسکن بدنی: تمام بدن خود را بررسی کنید. چه حس هایی دارید؟ سوزن سوزن شدن، گرما، گرفتگی عضله، لرزش یا فشار؟ هر حسی را که می یابید، نام ببرید.

4. اجازه به برون ریزی: به بدن خود اجازه دهید هر واکنشی که می خواهد نشان دهد. اگر نیاز دارید به بالش ضربه بزنید، فریاد بکشید یا گریه کنید، جلوی آن را نگیرید. بدن در حال تلاش برای بیرون راندن آن انرژی عاطفی است. این کار را در محیطی امن انجام دهید تا به خود یا دیگران آسیب نزنید.

5. شفقت و پذیرش: از خودتان برای شجاعتی که در مواجهه با این درد به خرج داده اید، قدردانی کنید. به هر حس دشوار، پیامی از عشق و پذیرش بفرستید تا بداند که دیگر نیازی به ماندن در بدن شما ندارد.

6. گوش سپردن به خرد درونی: آرام شوید و ببینید آیا این احساسات پیامی برای شما دارند؟ آیا بدنتان می خواهد بگوید که باید بیشتر از خودتان مراقبت کنید یا خود را بیشتر بپذیرید؟ اگر این احساسات زبان داشتند، چه می گفتند؟

7. تصویرسازی رهایی: تصور کنید فضایی که این احساسات اشغال کرده بودند، اکنون خالی شده است. می توانید تصور کنید که رنج ها مانند دودی تیره از سینه شما خارج می شوند یا مانند آبی گل آلود از کف پاهایتان به درون زمین می ریزند.

پس از انجام این تمرین، ممکن است علائمی چون لرزش عضلانی، پرش پلک یا حتی گرفتگی های موقت را تجربه کنید. اگرچه این حالات ممکن است در ابتدا نگران کننده به نظر برسند، اما در واقع نشانه های مثبتی از تخلیه تروما هستند. در تکنیک های درمانی مبتنی بر بدن (Somatic Therapy)، لرزش و سوزن سوزن شدن به عنوان فرآیند طبیعی سیستم عصبی برای بازگشت به حالت تعادل شناخته می شود.

جالب است بدانید که حیوانات نیز پس از پشت سر گذاشتن یک موقعیت خطرناک یا تروما، به طور غریزی بدن خود را به شدت می لرزانند تا انرژی ناشی از ترس را تخلیه کنند. انسان ها نیز با این تمرینات، در واقع به همان مکانیسم طبیعی بازگشت به آرامش دست می یابند. با تکرار این فرآیند، شما به تدریج احساس سبکی و آزادی بیشتری خواهید کرد و ظرفیت بیشتری برای مدیریت چالش های روزمره زندگی به دست خواهید آورد.

منبع: فرارو