کنکور سراسری در ایران فقط یک آزمون علمی نیست و سال هاست به یکی از مهم ترین و سرنوشت سازترین رویدادهای آموزشی و حتی اجتماعی کشور تبدیل شده است. آزمونی که میلیون ها دانش آموز و خانواده هایشان ماه ها و گاهی سال ها زندگی، برنامه ریزی، هزینه و آرامش روانی خود را حول آن تنظیم می کنند تا شاید بتوانند به صندلی دانشگاه و رشته مورد علاقه شان برسند و آینده خود را تضمین کنند. به همین دلیل کوچک ترین تغییر در روند برگزاری کنکور، می تواند موج گسترده ای از نگرانی، استرس و سردرگمی را میان داوطلبان ایجاد کند؛ شرایطی که برای کنکور 1405 به دلیل وقوع دو جنگ تحمیلی طی یکسال، بیش از هر زمان دیگری خود را نشان داده است.

به گزارش ایسنا، در حالی که هر سال زمان ثبت نام و برگزاری کنکور از ماه ها قبل مشخص می شد و داوطلبان می توانستند بر اساس تقویم آموزشی برنامه ریزی کنند، امسال شرایط متفاوت شده است. ثبت نام کنکور سراسری 1405 پس از حدود سه ماه تأخیر سرانجام از روز گذشته آغاز شد؛ تأخیری که به گفته مسئولان، ناشی از شرایط جنگی کشور، اختلالات گسترده اینترنت و نامشخص بودن زمان برگزاری امتحانات نهایی بوده است.

با این حال آغاز فرآیند ثبت نام این آزمون علاوه بر اینکه ابهامات را کاهش نداد، حتی این پرسش اصلی داوطلبان کنکور دقیقا چه زمانی برگزار می شود؟ را پررنگ تر کرد.

موضوعی که امسال شرایط آزمون سراسری را پیچیده تر کرده، وابستگی مستقیم زمان برگزاری آن به امتحانات نهایی پایه های یازدهم و دوازدهم است. براساس مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی، تأثیر سوابق تحصیلی در کنکور امسال 60 درصد قطعی است و همین مسئله اهمیت امتحانات نهایی را دوچندان کرده است. در واقع تا زمانی که امتحانات نهایی برگزار نشود و نمرات دانش آموزان مشخص نشود، امکان برگزاری کنکور و اعلام نتایج نهایی نیز وجود ندارد.

اگرچه مسئولان سازمان سنجش آموزش کشور و وزارت علوم طی هفته های اخیر بارها اعلام کرده اند که زمان برگزاری کنکور منوط به تعیین تکلیف امتحانات نهایی است و حدود 30 تا 40 روز پس از پایان این آزمون ها، کنکور برگزار خواهد شد، اما با این حال هنوز زمان مشخصی برای برگزاری امتحانات نهایی اعلام نشده است. برخی گمانه زنی ها حاکی از آن است که اگر شرایط کشور مساعد باشد، این امتحانات از نیمه تیرماه آغاز می شود؛ موضوعی که می تواند زمان احتمالی برگزاری کنکور را به شهریورماه موکول کند.

نامشخص بودن زمان برگزاری کنکور صرفا نگرانی داوطلبان نیست. برخی مسئولان وزارت علوم معتقد هستند در صورت برگزاری آزمون در شهریورماه، فرآیند اعلام نتایج، انتخاب رشته و ثبت نام دانشگاه ها نیز با تأخیر جدی مواجه خواهد شد. برخی حتی احتمال می دهند آغاز کلاس های دانشگاه ها به نیمه دوم سال تحصیلی کشیده شود یا دانشگاه ها ناچار شوند بخشی از آموزش را در ماه های ابتدایی به صورت مجازی برگزار کنند.

این وضعیت در حالی مطرح می شود که نظام آموزشی کشور طی سال های اخیر تجربه های متعددی از تغییر تقویم آموزشی، آموزش مجازی و جابه جایی زمان آزمون ها را پشت سر گذاشته و بسیاری از دانشجویان و اساتید نسبت به کاهش کیفیت آموزشی در چنین شرایطی هشدار داده اند.

در میان تمام این ابهامات، شاید بیشترین فشار بر دوش داوطلبانی باشد که ماه ها است در شرایطی فرسایشی درس می خوانند؛ بدون آنکه بدانند آزمون سرنوشت ساز چه زمانی برگزار می شود.

محمدپارسا مرادی یکی از داوطلبان رشته تجربی کنکور 1405 ضمن ابراز گلایه از بلاتکلیفی از زمان برگزاری کنکور به ایسنا گفت: از اول سال گفتند کنکور طبق برنامه برگزار می شود، بعد ثبت نام عقب افتاد، بعد گفتند امتحانات نهایی مشخص نیست. الان ما هر روز با استرس بیدار می شویم و نمی دانیم باید برای تیر بخوانیم یا شهریور.

این داوطلب ادامه می دهد: وقتی زمان برگزاری آزمون مشخص نباشد، آدم حتی نمی تواند برای خواب، درس خواندن یا مرور برنامه ریزی کند. واقعاً خسته شده ایم.

مائده کریمی داوطلب رشته ریاضی و فیزیک نیز به ایسنا می گوید بیشتر از خود کنکور، بلاتکلیفی اذیتمان می کند. هر روز در فضای مجازی یک تاریخ جدید می گویند. یک نفر می گوید مرداد، یکی می گوید شهریور. هیچ کس هم پاسخ روشنی نمی دهد.

این داوطلب که امسال هم امتحانات نهایی دارد و هم کنکور ادامه می دهد: این شرایط بلاتکلیفی استرس ما را دو برابر شده است. هم باید برای امتحانات نهایی آماده شویم که 60 درصد تأثیر دارد، هم برای کنکور. اما هنوز زمان هیچ کدام دقیق مشخص نیست.

این داوطلب در ادامه می گوید ما در شرایط عادی هم استرس کنکور را داشتیم؛ حالا شرایط جنگی و اخبار مختلف هم اضافه شده است. خیلی از بچه ها واقعاً از نظر روحی به هم ریخته اند.

علی سبزواری از داوطلبان دیگر رشته هنر با انتقاد از نبود اطلاع رسانی شفاف به ایسنا می گوید: اگر قرار است کنکور دیرتر برگزار شود، صریح اعلام کنند. حتی اگر تاریخ قطعی نیست، حداقل یک بازه زمانی مشخص بدهند. این بی خبری بدترین بخش ماجراست.

این داوطلب ادامه می دهد: با توجه به اینکه تاثیر معدل در کنکور 60 درصد قطعی است اگر ما مطمئن باشیم سال تحصیلی نودانشجویان از بهمن ماه آغاز خواهد شد تصمیم می گیریم مجدد برای ترمیم معدل درس بخوانیم و در کنکور سال آینده شرکت کنیم.

در این میان برخی مسئولان و کارشناسان بر این باور هستند که طولانی شدن فرآیند آمادگی برای کنکور می تواند بازده مطالعاتی دانش آموزان را کاهش دهد.

به گفته آنان، بسیاری از داوطلبان برنامه ریزی درسی خود را بر اساس زمان مشخصی تنظیم کرده بودند و حالا با طولانی شدن بازه انتظار، دچار فرسودگی ذهنی شده اند.

آنها هشدار می دهند که ادامه این وضعیت می تواند شکاف آموزشی را افزایش دهد؛ چراکه دانش آموزانی که از امکانات مالی و آموزشی بیشتری برخوردارند، راحت تر می توانند این دوره طولانی را مدیریت کنند، اما بسیاری از داوطلبان دیگر ممکن است از نظر روحی و آموزشی دچار افت شوند.

اگرچه بسیاری از داوطلبان و خانواده ها شرایط خاص کشور را درک می کنند و می دانند تصمیم گیری درباره برگزاری آزمون ها در وضعیت فعلی آسان نیست، اما آنچه بیش از هر چیز مطالبه می شود، شفافیت در اطلاع رسانی است. به اعتقاد آنان، حتی اگر امکان اعلام تاریخ قطعی وجود ندارد، سازمان سنجش می تواند سناریوهای احتمالی و بازه های زمانی مدنظر را به صورت رسمی اعلام کند تا از حجم شایعات و اخبار غیررسمی کاسته شود.

برخی کارشناسان نیز معتقدند سکوت و اطلاع رسانی قطره چکانی، بیش از هر عامل دیگری به اضطراب داوطلبان دامن زده است؛ داوطلبانی که این روزها نه فقط با فشار درس و آزمون، بلکه با نگرانی نسبت به آینده نامعلوم خود دست وپنجه نرم می کنند،البته باید در این میان شرایط برگزار کنندگان را هم در نظر گرفت و اینکه آنها نیز معذوریت های خود را دارند و برنامه ریزی برای برگزاری چنین آزمون سرنوشت سازی با توجه به جمیع شرایط موجود، کار ساده ای نیست.

اکنون و در حالی که پس از مدت ها انتظار، فرایند ثبت نام کنکور آغاز شده است داوطلبان همچنان در انتظار اعلام زمان دقیق امتحانات نهایی و پس از آن، تاریخ برگزاری آزمون سراسری هستند؛ انتظاری فرسایشی که هر روز سخت تر می شود. شاید در شرایط فعلی بیش از هر چیز، داوطلبان به یک چشم انداز روشن نیاز دارند؛ حتی اگر آن چشم انداز با تأخیر و تغییر همراه باشد. چراکه برای بسیاری از آنان تحمل استرسِ بلاتکلیفی از خود کنکور سخت تر شده است