در آستانه سفر دونالد ترامپ به پکن، وی در شبکه تروث سوشال خود نوشت: من همین الان پاسخ به اصطلاح نمایندگان ایران را خواندم. از آن خوشم نیامد. کاملاً غیرقابل قبول است! از توجه شما به این موضوع سپاسگزارم. ترامپ در گفتگو با اکسیوس نیز مدعی شده بود پاسخ ایران به آخرین پیش نویس توافق برای پایان دادن به جنگ را رد خواهد کرد.

به گزارش فرارو، در شرایطی که هنوز موارد مهمی از جمله وضعیت تنگه هرمز و مسئله هسته ای در مناقشات ایران و ایالات متحده حل نشده است، ترامپ مدعی شده که هنوز در زمینه پایان جنگ با ایران به توافق نرسیده و این در حالی است که ایران یکی از اصول آغاز مذاکرات توافق را تضمین برای عدم آغاز جنگ دانسته است.

حسن هانی زاده، کارشناس و تحلیلگر ارشد حوزه سیاست خارجی در گفتگو با فرارو، به بررسی این موضوع پرداخته است:

حسن هانی زاده به فرارو گفت: آنچه پس از پیچیده شدن پرونده تنگه هرمز بین ایران و آمریکا شکل گرفت، دیگر صرفاً یک بحران امنیتی کلاسیک میان ایران و ایالات متحده نیست؛ اکنون آمریکا، اروپا و بازیگران منطقه ای تلاش می کنند قواعد جدیدی برای کنترل مسیرهای انرژی و امنیت کشتیرانی در خلیج فارس تعریف کنند، اما مسئله اصلی اینجاست که تهران نیز دقیقاً در همین نقطه تصمیم گرفته از اهرم ژئوپلیتیکی خود عقب نشینی نکند. برخلاف روایت های اولیه غرب که بحران را صرفاً به اختلال در آزادی ناوبری تقلیل می داد، اکنون حتی در تحلیل های اندیشکده های امنیتی غربی نیز این جمع بندی در حال تقویت شدن است که ایران توانسته تنگه هرمز را از یک گذرگاه انرژی به یک ابزار فعال بازدارندگی راهبردی تبدیل کند و این موضوع پس از پایان یافتن عملیات موسوم به آزادسازی تنگه هرمز، پررنگ تر هم شد.

وی افزود: واشنگتن و متحدانش برخلاف ظاهر تهاجمی خود، هنوز درباره نحوه مواجهه با وضعیت فعلی به اجماع نرسیده اند؛ زیرا هرگونه تلاش برای شکستن موازنه فعلی، می تواند به درگیری مستقیمی منجر شود که کنترل آن دیگر در اختیار هیچ طرفی نباشد. در همین چارچوب باید استقرار ناو هواپیمابر شارل دوگل در جنوب کانال سوئز، اعزام ناوشکن دراگون از سوی انگلستان و شکل گیری ائتلاف دریایی مشترک لندن و پاریس را تحلیل کرد. برخلاف فضاسازی رسانه ای اولیه، اروپایی ها تلاش می کنند میان خود و پروژه نظامی مستقیم آمریکا فاصله ایجاد کنند. حتی امانوئل مکرون نیز به صراحت اعلام کرده فرانسه وارد عملیات تهاجمی برای باز کردن تنگه هرمز نخواهد شد و مأموریت مورد نظر پاریس، صرفاً در قالب یک چارچوب دفاعی و با هدف بازگرداندن اعتماد شرکت های کشتیرانی تعریف می شود. این موضع گیری در واقع بازتاب نگرانی عمیق اروپا از ورود به جنگی است که می تواند اقتصاد انرژی قاره را وارد مرحله ای از بی ثباتی مزمن کند.

این تحلیلگر سیاست خارجی درخصوص پاسخ اخیر ایران به آمریکا گفت: ایران تلاش کرده پاسخ خود را در قالب یک بسته سیاسی-امنیتی تعریف کند. تهران عملاً این پیام را منتقل کرده که بازگشت به هرگونه روند دیپلماتیک، بدون تضمین معتبر درباره توقف دائمی حملات، رفع واقعی تحریم ها، آزادسازی دارایی های بلوکه شده و به رسمیت شناختن حقوق هسته ای ایران ممکن نیست. نکته مهم اینجاست که ایران اکنون این مطالبات را نه از موضع تدافعی، بلکه از موضع موازنه میدانی مطرح می کند. این تفاوت بنیادین وضعیت کنونی با دوره های قبلی تنش است. واشنگتن نیز دقیقاً همین تغییر موازنه را درک کرده است. برخلاف ماه های نخست بحران که تصور می شد فشار نظامی و اقتصادی می تواند تهران را وادار به عقب نشینی کند، اکنون بخش مهمی از تحلیل های آمریکایی بر این مسئله متمرکز شده که ایران موفق شده هزینه بحران را به سطح اقتصاد جهانی منتقل کند. این همان نقطه ای است که معادله را پیچیده کرده است. ایالات متحده از لحاظ نظامی همچنان برتری کلاسیک دارد، اما در حوزه تحمل هزینه های بحران شرایط متفاوت شده است. هر هفته تداوم تنش در هرمز، به معنای فشار بیشتر بر بازار انرژی، افزایش هزینه حمل ونقل، بی ثباتی مالی و تشدید نگرانی در اقتصادهای غربی است.

وی افزود: به همین دلیل، دونالد ترامپ اکنون در یکی از دشوارترین موقعیت های سیاسی خود قرار گرفته است و در نتیجه سعی کرده با واکنش منفی به بسته تهران، خود را بی نیاز از سازش نشان دهد. اما پشت صحنه، چیز دیگری است: او از یک سو نمی خواهد در آستانه سفر حساسش به چین و در میانه فشارهای داخلی آمریکا، وارد یک جنگ فرسایشی جدید شود و از سوی دیگر، تحت فشار شدید اسراییل و شخص بنیامین نتانیاهو قرار دارد که معتقد است هرگونه نرمش در برابر ایران، به معنای تثبیت قدرت منطقه ای تهران خواهد بود. اما مسئله برای ترامپ صرفاً نظامی نیست؛ او با بحران تصویر نیز مواجه است. رییس جمهوری که وعده داده بود آمریکا را از جنگ های پرهزینه خارج کند، اکنون در معرض این انتقاد قرار گرفته که خاورمیانه بار دیگر در حال تبدیل شدن به باتلاق جدید سیاست خارجی واشنگتن است.

این کارشناس امور منطقه در خصوص احتمال وقوع جنگ به ویژه با توجه به ادامه مناقشات هسته ای گفت: مهم ترین متغیری که ممکن است در روزهای آتی رخ دهد، همچنان احتمال خطای محاسباتی است. حجم گسترده استقرارهای نظامی، حضور همزمان ناوهای آمریکایی، اروپایی و نیروهای ایرانی در یکی از حساس ترین آبراه های جهان، خطر برخورد ناخواسته یا تصمیم گیری عجولانه را به شدت افزایش داده است. اکنون بحران وارد مرحله ای شده که حتی یک حادثه محدود دریایی می تواند به سرعت از کنترل خارج شود. به ویژه آنکه تهران بارها اعلام کرده هرگونه اقدام علیه منافعش را بی پاسخ نخواهد گذاشت و همزمان آمریکا نیز تلاش می کند نشان دهد از موضع خود عقب نشینی نمی کند.

وی افزود: مسئله امروز و پرسش بزرگ این است که آیا آمریکا حاضر است واقعیت موازنه جدید قدرت در خلیج فارس و آن چه سال هاست تهران تلاش دارد به شکل واضح بیان کند را بپذیرد یا همچنان تلاش خواهد کرد با ابزار نظامی، شرایط پیشین را بازسازی کند. آنچه تاکنون روشن شده، این است که بحران کنونی دیگر با الگوهای سنتی فشار و تهدید قابل مدیریت نیست. ایران نشان داده که قادر است هزینه هرگونه تقابل را از سطح منطقه ای به سطح اقتصاد جهانی منتقل کند و این در حالی است که فشار نتانیاهو بر ترامپ همچنان به شدت ادامه دارد. فشاری که ممکن است در نهایت خطر جنگ را به وقوع جنگ تبدیل کند.

منبع: فرارو