در روزهای پایانی آوریل 2026، زمانی که کشتی اکتشافی هلندی MV Hondius در مسیر بازگشت از آب های جنوبگان و جزایر دورافتاده اقیانوس اطلس به سمت اروپا حرکت می کرد، ابتدا همه چیز شبیه یک سفر لوکس اما ماجراجویانه به نظر می رسید؛ سفری میان یخ های جنوبگان، پرندگان دریایی و جزایری که بسیاری از مسافران برای دیدنشان سال ها برنامه ریزی کرده بودند.

به گزارش فرارو، اما ناگهان چند نفر از مسافران با علائمی شبیه یک آنفلوآنزای شدید بیمار شدند؛ تب بالا، درد عضلانی، تهوع و تنگی نفس. در ابتدا پزشکان کشتی تصور می کردند با یک عفونت تنفسی یا شاید نوعی ویروس فصلی روبه رو هستند. اما ظرف چند روز، شرایط تغییر کرد؛ چند بیمار به سرعت دچار نارسایی شدید ریوی شدند و سه نفر جان باختند. همین اتفاق، آغاز یکی از عجیب ترین بحران های بهداشتی سال 2026 روی یک کشتی کروز بود.

کشتی MV Hondius حدود 147 تا 149 سرنشین از 23 کشور مختلف داشت. مسیر سفر از آمریکای جنوبی آغاز شده بود؛ از منطقه اوشوآیا در آرژانتین، سپس عبور از جنوبگان و بعد حرکت به سمت جزایر دورافتاده اقیانوس اطلس. نخستین بیمار شناخته شده، مردی هلندی حدود 70 ساله بود که طبق گزارش ها در اوایل آوریل دچار تب، سردرد، درد شکمی و اسهال شد. وضعیت او به سرعت وخیم شد و در 11 آوریل روی کشتی جان باخت. مدتی بعد همسر او و سپس یک مسافر آلمانی نیز با علائم مشابه فوت کردند. این الگوی مرگ ناگهانی و پیشرفت برق آسای بیماری، زنگ خطر را برای مقام های بهداشتی اروپا و سازمان جهانی بهداشت به صدا درآورد.

در روزهای نخست، کسی دقیقا نمی دانست عامل بیماری چیست. حتی احتمال بیماری های ویروسی تنفسی رایج، مسمومیت یا نوعی عفونت ناشناخته مطرح شد. اما آزمایش های انجام شده روی نمونه های بیماران در آفریقای جنوبی و اروپا، سرانجام عامل اصلی را مشخص کرد: آندِس هانتا ویروس یا Andes hantavirus؛ سویه ای نادر و بسیار خطرناک از خانواده هانتاویروس ها که بیشتر در آمریکای جنوبی، به ویژه آرژانتین و شیلی دیده می شود.

این کشف، ماجرا را ترسناک تر کرد؛ زیرا آندِس ویروس تنها گونه شناخته شده هانتاویروس است که می تواند ـ هرچند محدود ـ از انسان به انسان منتقل شود. بیشتر انواع هانتاویروس فقط از طریق جوندگان آلوده به انسان منتقل می شوند، اما سویه آندِس در برخی موارد انتقال میان افراد نزدیک خانواده یا کسانی که تماس طولانی و نزدیک داشته اند را هم نشان داده است. همین ویژگی باعث شد مقام های سازمان جهانی بهداشت، مرکز کنترل بیماری اروپا و CDC آمریکا وارد عملیات ردیابی گسترده تماس ها شوند.

بررسی های اولیه نشان داد برخی از مسافران، پیش از سوار شدن به کشتی، هفته ها در مناطق روستایی آرژانتین، شیلی و اروگوئه سفر کرده بودند؛ مناطقی که مخزن طبیعی آندِس ویروس در آن ها نوعی موش وحشی بومی آمریکای جنوبی است. طبق گزارش ها، احتمال داده شد زوج هلندی پیش از آغاز سفر دریایی، در جریان طبیعت گردی و پرنده نگری در مناطق روستایی آمریکای جنوبی در معرض فضولات یا ترشحات جوندگان آلوده قرار گرفته باشند.

هانتاویروس ها اصولاً در بدن جوندگان زندگی می کنند بدون آنکه حیوان بیمار شود. ویروس از طریق ادرار، بزاق و مدفوع این حیوانات وارد محیط می شود. وقتی این ترشحات خشک شوند، ذرات آلوده می توانند وارد هوا شوند و انسان با تنفس آن ها مبتلا شود. ورود به انبارهای متروکه، کلبه های جنگلی، مناطق کمپینگ یا محیط هایی که جوندگان در آن رفت وآمد دارند، از رایج ترین راه های ابتلاست.

دانشمندان معتقدند احتمالا ویروس ابتدا بیرون از کشتی وارد بدن چند مسافر شده و سپس در محیط بسته کشتی، تماس نزدیک میان افراد، استفاده مشترک از فضاهای کوچک، کابین ها و حضور طولانی مدت کنار بیماران، احتمال انتقال محدود انسانی را افزایش داده است. البته مقام های بهداشتی تاکید کردند که هانتاویروس برخلاف کرونا یا آنفلوآنزا به آسانی در هوا پخش نمی شود و برای انتقال انسانی معمولاً تماس بسیار نزدیک و طولانی لازم است.

با شدت گرفتن بحران، کشتی در نزدیکی کیپ ورد متوقف شد. برخی بیماران به آفریقای جنوبی منتقل شدند و چند کشور اروپایی و آمریکایی عملیات ردیابی مسافران را آغاز کردند. CDC آمریکا اعلام کرد مسافران آمریکایی کشتی تحت پایش قرار می گیرند و حتی تیم های اپیدمیولوژی به جزایر قناری و آمریکا اعزام شدند.

داستان MV Hondius فقط یک حادثه پزشکی نبود؛ بلکه یادآور این واقعیت بود که بیماری های زئونوتیک ـ یعنی بیماری هایی که از حیوان به انسان منتقل می شوند ـ همچنان یکی از بزرگ ترین تهدیدهای جهان مدرن هستند. هانتاویروس نخستین بار در جریان جنگ کره در دهه 1950 توجه جهانی را جلب کرد، زمانی که سربازان آمریکایی و کره ای دچار تب و نارسایی کلیوی شدند. بعدها مشخص شد عامل بیماری ویروسی است که نام خود را از رودخانه هانتان در کره گرفته است. از آن زمان، گونه های مختلف هانتاویروس در آسیا، اروپا و قاره آمریکا شناسایی شده اند.

در قاره آمریکا، هانتاویروس معمولاً باعث سندرم ریوی هانتاویروس می شود؛ بیماری ای بسیار خطرناک که ابتدا با علائمی شبیه سرماخوردگی آغاز می شود اما ناگهان ریه ها را درگیر می کند. بیماران ممکن است ظرف تنها چند ساعت دچار تجمع مایع در ریه، افت شدید اکسیژن و شوک شوند. نرخ مرگ ومیر برخی سویه ها به 30 تا 40 درصد می رسد.

دوره نهفتگی بیماری معمولاً بین یک تا شش هفته است. این یعنی فرد ممکن است مدت ها پس از تماس با جوندگان آلوده، ناگهان بیمار شود. همین ویژگی، ردیابی منشأ آلودگی را دشوار می کند؛ مخصوصاً در سفرهای بین المللی و کشتی های کروز که افراد از کشورهای مختلف در محیطی بسته کنار هم زندگی می کنند.

دانشمندان هنوز در حال بررسی دقیق زنجیره انتقال در کشتی MV Hondius هستند. برخی معتقدند تمام بیماران اولیه خارج از کشتی آلوده شده بودند، در حالی که برخی دیگر احتمال می دهند حداقل بخشی از موارد از طریق تماس نزدیک انسانی رخ داده باشد. سازمان جهانی بهداشت نیز اعلام کرده بود که شواهدی از انتقال محدود انسانی در میان تماس های نزدیک وجود دارد.

در نهایت، این حادثه نشان داد که حتی در عصر فناوری پزشکی و نظارت جهانی، یک ویروس نادر که در بدن موش های وحشی مناطق دورافتاده آمریکای جنوبی زندگی می کند، می تواند ظرف چند هفته به بحرانی بین المللی تبدیل شود؛ آن هم روی کشتی ای که قرار بود نماد ماجراجویی و آرامش باشد. داستان هانتاویروس در MV Hondius، بیش از هر چیز، روایت شکنندگی جهان به هم پیوسته امروز است؛ جهانی که در آن فاصله میان یک کلبه روستایی در پاتاگونیا و یک بحران جهانی، شاید فقط چند روز سفر دریایی باشد.

منبع: فرارو