اندیشکده آمریکایی شورای روابط خارجی نوشت: دونالد ترامپ رییس جمهور ایالات متحده آمریکا روز یکشنبه(12 اردیبهشت) اعلام کرد که ایالات متحده عملیاتی را برای کمک به نفتکش ها و کشتی های باری گرفتار در خلیج فارس آغاز کرد تا کشتی ها بتوانند از این آبراه عبور کنند.

به گزارش ایرنا، 2 ناوشکن نیروی دریایی ایالات متحده روز دوشنبه(13 اردیبهشت) وارد خلیج فارس شدند و دو کشتی تجاری با پرچم آمریکا نیز از آن خارج شدند. ایران در واکنش، با حمله به کشتی های تجاری و هدف قرار دادن امارات متحده عربی با موشک و پهپاد برای نخستین بار از زمان آغاز آتش بس پاسخ داد. نیروهای ایرانی همچنین به ناوهای آمریکا آتش هشدار گشودند و نیروهای آمریکایی در واکنش، 6 قایق کوچک ایرانی را منهدم کردند.

تلاش برای باز کردن تنگه هرمز با زور می تواند بار دیگر درگیری گسترده تری را شعله ور کند و ناوهای آمریکا را در یک آبراه باریک، با زمان اندک برای واکنش، در معرض حملات ایران قرار دهد.

در چنین شرایطی، همه این تحولات ممکن است به سرعت پروژه آزادی را—که شامل وعده های مبهم کمک نظامی بدون اعلام عملیات کاروانی مشخص است به یک اقدام ناقص و شتاب زده دیگر در درگیری ای تبدیل کند که پیوسته با خطا و تصمیمات ناپایدار همراه بوده است. تا زمانی که ایران توانایی حمله به کشتی های تجاری را حفظ کند، شرکت های کشتیرانی اندکی حاضر خواهند بود این مسیر پرخطر را طی کنند.

زمانی که ایالات متحده و اسراییل جنگ علیه ایران را آغاز کردند، ترامپ با اطمینان خواستار تسلیم بی قید و شرط ایران شد و مطمئن بود که جنگ در چهار تا پنج هفته پایان می یابد.

اما بیش از دو ماه بعد، این تحولات نشان می دهد که جنگ مطابق انتظار ترامپ پیش نرفته است. در مقابل، ایران با استفاده از پهپادها، قایق های تندرو و مین ها، عملا تنگه هرمز را که مسیر عبور 20 درصد نفت جهان است، با اختلال جدی مواجه کرده است.

ترامپ در ابتدا تلاش کرد با تهدید به بمباران زیرساخت های انرژی و پل های ایران، این کشور را به عقب نشینی وادار کند. او در 7 آوریل(18 فروردین) هشدار داد که یک تمدن کامل امشب نابود خواهد شد و دیگر هرگز بازنخواهد گشت .

با این حال، این تهدیدها عملی نشد، احتمالا به این دلیل که ایران اعلام کرده بود در پاسخ، زیرساخت های انرژی کشورهای عربی حوزه خلیج فارس را هدف قرار خواهد داد. در نتیجه، ترامپ آتش بسی 2 هفته ای (که اکنون نزدیک به یک ماه ادامه یافته) اعلام کرد، وارد مذاکرات با تهران شد و هم زمان در 12 آوریل(23 فروردین) محدودیت هایی بر صادرات نفت ایران از تنگه هرمز اعمال کرد.

ترامپ به نظر می رسد تصور می کند این محاصره همان ابزار تعیین کننده ای است که سرانجام ایران را وادار به تسلیم خواهد کرد. او در 23 آوریل(3 اردیبهشت) به خبرنگاران گفت: اگر آن ها نتوانند نفتشان را صادر کنند، کل زیرساخت نفتی شان منفجر خواهد شد. همچنین هفته گذشته اظهار داشت: این محاصره هوشمندانه است. حالا مجبورند کوتاه بیایند و بگویند تسلیم می شویم.

با این حال، این اعتماد به کارایی محاصره آمریکا بر پیش بینی های خوش بینانه ای استوار است که بر اساس آن ایران به زودی ظرفیت ذخیره سازی نفت صادرات نشده خود را از دست می دهد و در صورت توقف تولید، زیرساخت های نفتی اش آسیب دائمی خواهد دید. بسیاری از کارشناسان حوزه انرژی نسبت به این ادعاها تردید دارند.

رابین میلز کارشناس صنعت نفت در گزارشی برای مرکز سیاست انرژی جهانی دانشگاه کلمبیا نوشت که محاصره صادرات نفت ایران توسط آمریکا نه خسارت فاجعه بار و نه حتی خسارت بسیار جدی به صنعت بالادستی نفت ایران وارد خواهد کرد. در صورت رفع محاصره، ایران احتمالا می تواند به سرعت تولید خود را به حدود 70 درصد بازگرداند و طی چند ماه بخش عمده ظرفیت پیش از جنگ را بازیابی کند.

اما تهران مسیرهای تجاری خود را از خلیج فارس به سمت دریای خزر و مسیرهای زمینی به کشورهای همسایه مانند آذربایجان، چین، پاکستان، ترکیه و ترکمنستان تغییر داده است. ایران برخلاف کشورهایی مانند کوبا، به سادگی با محاصره دریایی منزوی نمی شود.

شاید به همین دلیل است که ترامپ اکنون به بررسی ازسرگیری حملات هوایی علیه ایران فکر می کند. بنا بر گزارش ها، فرماندهی مرکزی ایالات متحده فهرست جدیدی از اهداف در ایران تهیه کرده و برخی جریان های تندرو به ترامپ می گویند که او می تواند با چند هفته حمله هوایی کار را تمام کند . با این حال، شواهدی وجود ندارد که نشان دهد قدرت هوایی آمریکا در ماه جاری میلادی بیش از اسفندماه تعیین کننده خواهد بود و در مقابل، خطر آن وجود دارد که این حملات موجب واکنش شدیدتر ایران علیه زیرساخت های انرژی در سراسر خلیج فارس شود.

اقدامات آمریکا برای کمک به عبور کشتی های تجاری از تنگه هرمز در برابر محاصره ایران نیز ممکن است نتیجه مشابهی داشته باشد و تنها رنج ناشی از این بحران را افزایش دهد؛ بحرانی که آنتونیو گوترش دبیرکل سازمان ملل متحد، هشدار داده است که اقتصاد جهانی را خفه می کند .

هرچه زودتر ترامپ بپذیرد که راه حل نظامی برای این بحران وجود ندارد، بهتر خواهد بود. تنها راه برون رفت از این بن بست، دیپلماسی است. به گزارش آکسیوس، تهران اکنون پیشنهاد یک مهلت یک ماهه برای مذاکره درباره بازگشایی تنگه هرمز و پایان دائمی جنگ ها در ایران و لبنان و سپس یک ماه مذاکرات دیگر برای حل مسئله هسته ای را مطرح کرده است.

اگرچه این ضرب الاجل ها ممکن است بیش از حد خوش بینانه باشند—زیرا توافق هسته ای سال 2015(1394) نزدیک به دو سال طول کشید اما بازگشایی سریع تنگه هرمز در صورت لغو محاصره های متقابل امکان پذیر است.

در مجموع، آنچه اکنون پس از شکست سنگین عملیات موسوم به خشم حماسی می توان به طور واقع بینانه به آن امید داشت، بازگشت به وضعیت پیش از جنگ است؛ زمانی که تنگه هرمز برای همه کشورها باز بود.