محصولات لبنی امسال بسیار گران شدند. به گفته دبیر انجمن صنایع فرآورده های لبنی در چند سال اخیر بخشی از شیرهای تحویل بازار، برگشت می شود. رضا باکری عنوان کرد که شیر خام مازاد در کارخانجات تبدیل به انواع صنایع لبنی از جمله شیر خشک صنعتی و صادر می شود. به گفته وی، در چند سال اخیر سهم تولید و صادرات شیر خشک بیشتر شده چون بازار کشور همسایه ایران مثل عراق هم به لحاظ محصولات لبنی اشباع شده است.

به گزارش مهر، چرا با وجود تولید فرآورده های لبنی، مازاد نیاز بازار و ریزش بازار تقاضا، باز هم تولیدکنندگان، قیمت محصولات خود را در چند نوبت و بعضاً هفتگی افزایش دادند؟ چرا با وجود تخصیص یارانه از سوی دولت به فرآورده های لبنی این محصولات تبدیل به شیر خشک و صادر می شود؟ این در حالی است که سرانه مصرف لبنیات نیز در کشور بسیار پایین آمده است.

علی احسان ظفری، مدیرعامل و رییس هیئت مدیره اتحادیه تعاونی های لبنی کشور در پاسخ به این پرسش که چرا نتوانستیم با توجه به نیاز مردم به فرآورده های لبنی، بازار تقاضا را حفظ کنیم و چرا باید با وجود تخصیص یارانه، شیر خام تبدیل به شیرخشک صنعتی شده و صادر شود، گفت: سیاست دولت در کنترل قیمت ها در واحدهای دامداری ضعیف بوده است.

وی افزود: شیر عمدتاً در اختیار شرکت های شبه دولتی قرار گرفته و آنها هم با لابی گری اهداف خود را در افزایش قیمت شیر خام دنبال می کنند.

وی اظهار کرد: در حال حاضر بیشترین ارز کشور برای نهاده های دامی هزینه می شود؛ ارزی با قیمت دولتی. هنگامی که دولت به نهاده های دامی یارانه می دهد با تخصیص ارز ارزان قیمت، محصول این تخصیص یارانه باید در اختیار عموم مردم قرار گیرد نه در اختیار یک قشر خاص که دامدار هستند.

مدیرعامل و رییس هیئت مدیره اتحادیه تعاونی های لبنی کشور اضافه کرد: تولیدی که حاصل تخصیص این یارانه است با قیمت آزاد در بازار جهانی به فروش می رسد. به این ترتیب یارانه ای که به اسم مردم پرداخت می شود برای گروه خاصی مورد استفاده قرار می گیرد.

این مسئول صنفی با اشاره به سرانه مصرف لبنیات در کشور، تصریح کرد: در نتیجه این رویه یعنی پرداخت یارانه و خارج شدن کالا از کشور، سرانه مصرف بسیار پایین آمده است.

رییس هیئت مدیره اتحادیه تعاونی های لبنی کشور یادآور شد: در سال 1389 زمانی که شیر یارانه ای توزیع می شد بعد از هدفمند کردن یارانه ها و کوچک شدن سفره مردم به طور میانگین سرانه مصرف لبنیات در کشور 130 کیلو گرم بود. اما متأسفانه امروز این عدد زیر 50 کیلو گرم است.

وی با اشاره به عدم تأمین پروتیین و کلسیم مورد نیاز افراد جامعه، افزود: این آسیبی است که در نهایت به سلامت جامعه وارد می شود و دولت ناگزیر است دارو، تخت بیمارستان و… وارد کند. این تبعات مدیریتی دستگاه های مرتبط است که باید آن را مدیریت کرد

ظفری در ادامه سخنان خود با بیان اینکه تولید فقط یک حلقه ندارد و یک زنجیره تولید را مدیریت می کنند، گفت: امسال هم متأسفانه دوباره وزارت جهاد کشاورزی تحت فشار دامداران قیمت شیر را بدون حضور تشکل هایی که در این زنجیره، تولید دارند، در شورای قیمت گذاری و اتخاذ سیاست های حمایتی محصولات اساسی کشاورزی مطرح و افزایش قیمت را مصوب کرد؛ در حالی که باید نظرات تمام حلقه ها شنیده می شد.

وی ادامه داد: بنابراین با این مصوبه سفره مردم کوچک تر شد و ارز یارانه ای تخصیص داده شده با صادرات از کشور خارج می شود.

این مسئول صنفی اظهار کرد: به استثنا چند برند مطرح، کل واحدهای لبنی کشور به دلیل اینکه مردم قدرت خرید ندارند یکی پس از دیگری در حال تعطیل شدن هستند.

به گفته معاون امور تولیدات دامی وزارت جهاد کشاورزی، برخی واحدهای صنعتی دامپروری کشور از نظر رکورد تولید در جایگاهی بالاتر از کشورهای اروپایی قرار دارند.

محمدابراهیم حسن نژاد اظهار کرد، ایران از نظر کیفیت تولید شیر در رده کشورهای برتر بوده و عملکرد بخش تولید شیر قابل توجه است. در حال حاضر سالانه 12.8 میلیون تن شیر در کشور تولید می شود و با احتساب صادرات 2.4 میلیون تنی، سرانه مصرف داخلی حدود 120 کیلو گرم است.

رییس هیئت مدیره اتحادیه تعاونی های لبنی کشور در پاسخ به این پرسش که چرا با وجود افزایش تولید شیر، این تولیدات تبدیل به فرآورده لبنی با ارزش افزوده بالا و سپس صادر نمی شود که حداقل درآمدی نصیب کشور شود، گفت: در این خصوص باید وزارت جهاد کشاورزی پاسخ دهد. باید بگویند چرا مقدار شیر افزایش یافته است؟ آیا دلیل این افزایش، ارز 28 هزار و 500 تومانی است؟ آیا این افزایش تولید شیر در سفره مردم هم تأثیر داشته یا شاهد کاهش آن در مصرف روزانه مردم هستیم؟ فروش شیر در قالب شیرخشک صنعتی چه سودی برای کشور دارد؟ آیا غیر از این است که فقط تعداد محدودی در حال استفاده از این سود هستند؟

یارانه ترجیحی 4200 واردات نهاده های دامی در سال 1401 حذف شد و امروز قیمت گوشت قرمز به هر کیلو گرم حدود یک میلیون تومان رسیده است. چه تضمینی وجود دارد با حذف این یارانه به طور کامل از نهاده های دامی فرآورده های لبنی ارزان شوند؟

ظفری در پاسخ به این پرسش گفت: واردات گوشت تا پیش از جنگ 12 روزه در حال انجام بود؛ در واقع هم ارز ترجیحی برای واردات نهاده دامی پرداخت می شد و هم واردات گوشت داشتیم. ارز می دهیم تا محصول نهایی ارزان تولید شود اما این پروتیین تولیدی (شیر خام) در قالب شیرخشک صنعتی از کشور خارج می شود. چرا اجازه می دهیم این پروتیین از کشور خارج شود؟

رییس هیئت مدیره اتحادیه تعاونی های لبنی کشور درباره راهکار برون رفت از این وضعیت، گفت: با وجود تولید بیشتر شیر باید نتایج این تغییر را در بازار مصرف ببینم.

وی افزود: دولت باید یارانه ای که به واردات نهاده دامی اختصاص داده مستقیم به مردم برای خرید فرآورده های لبنی بدهد. مثل سال های قبل که شیر، پنیر و… با یک چهارم یا یک پنجم قیمت تمام شده در اختیار عموم مردم قرار می گرفت. این موضوع باید عملیاتی شود تا سرانه مصرف تغییر کند. از سوی دیگر یک قیمت منطقی برای تولیدات دامی وجود داشته باشد نه اینکه امروز دامدار با وجود داشتن ارز ترجیحی نهاده دامی، شیر را بالاتر از قیمت های جهانی به فروش برساند.

این مسئول صنفی با بیان اینکه برخی از دامداران هم صاحب دامداری هستند و هم کارخانه پودر (تولید شیرخشک صنعتی) دارند، اظهار کرد: ارز را می گیرند و محصولات را با قیمت بالا به بازار عرضه می کنند. در واقع شیرخشک صنعتی توسط واحدهای شبه دولتی و گاوداری های بزرگ صاحب کارخانه در حال تولید است که محصولات را هم با قیمت روز به فروش می رسانند.

این مسئول صنفی با بیان اینکه اگر محصولات لبنی مثل شیر، پنیر و… با یک چهارم یا یک پنجم قیمت فعلی به دست مردم برسد طی یک سال سرانه مصرف 3 برابر می شود، ادامه داد: در حال حاضر سرانه مصرف جهانی لبنیات 360 کیلو گرم است. حتی در کشورهای ضعیف بین 200 تا 280 کیلو گرم گزارش می شود. اما این عدد در کشور ما زیر 50 کیلو گرم است.

امسال یکی از بهانه ها در افزایش قیمت ها چه در بازار روغن و چه فرآورده های لبنی افزودن انواع ویتامین د 3، امگا 3 و… است.

رییس هیئت مدیره اتحادیه تعاونی های لبنی کشور در پاسخ به این پرسش چرا با وجود ریزش بازار تقاضا تولیدکنندگان با بهانه افزودن انواع ویتامین، قیمت ها را افزایش چندباره داده اند، گفت: در این خصوص دستگاه های نظارتی نباید اجازه دهند. مگر می شود بدون اجازه وزارتخانه و سازمان ملی استاندارد تولیدکنندگان مبادرت به افزودن ویتامین و افزایش قیمت ها کنند. دولت اگر تشخیص می دهد این امر غیرمنطقی است نباید مجوز صادر کند.

ظفری در پرسشی دیگر مبنی بر اینکه آیا این ویتامین ها به معنی واقعی در این محصولات وجود دارد و برای سلامت مصرف کنندگان مفید است همچون قرص های ویتامینه، عنوان کرد: در این خصوص وزارت بهداشت باید پاسخ دهد. آیا منطقی است برای این ویتامین، مردم این مبلغ پول پرداخت کنند؟ آیا این بهانه ای نیست برای کوچک کردن سفره مردم به واسطه بالا رفتن قیمت ها؟ آیا دستگاه ها باید اجازه دهند هر کس، هر کاری خواست در بازار کالاهای اساسی انجام دهد؟ دستگاه متولی که چنین مجوزی صادر می کند باید پاسخ این پرسش ها را بدهد.

این مسئول صنفی در ادامه سخنان خود، عنوان کرد: در حال حاضر از 1200 کارخانه فعال حدود 300 کارخانه تا 50 درصد ظرفیت کار می کنند و بسیاری هم با کمتر از این ظرفیت در حال فعالیت هستند.

این مسئول صنفی درباره چرایی پایین بودن بهره وری در تولید فرآورده های لبنی کشور، اظهار کرد: کشوری هستیم که چندین سال است تحریم بوده و ماشین آلات و تجهیزات به روز وارد نمی شود. حتی لوازم یدکی نمی آید. بنابراین نمی شود بهره وری در تولید کشور را با دنیا مقایسه کرد.

ظفری ادامه داد: تحریم ها، بازار نابه سامان، نرخ تورم و… باعث شده تا تولید نتواند جایگاه اصلی خود را حفظ کند. قیمت تمام شده تولید در کشورهایی چون عربستان، قطر، دوبی، کویت و ترکیه چقدر است و در ایران چقدر تمام می شود؟ تولیدکننده ما ده ها برابر آنها در حال هزینه کردن است.

رییس هیئت مدیره اتحادیه تعاونی های لبنی کشور در پایان تاکید کرد: وزارت جهاد کشاورزی برای کاهش نوسان در بازار کالاهای اساسی باید تصمیمات را بر اساس نظر کارشناسان تمام حلقه های زنجیره تولید اتخاذ کند نه بر مبنای نگاه یک حلقه.