منابع آب تجدیدپذیر کشور از حدود 132 میلیارد مترمکعب در دهه 1370 به کمتر از 90 میلیارد مترمکعب در سال های اخیر کاهش یافته است. این کاهش بیش از 30 درصدی در حالی رخ داده که روند مصرف آب در بخش های مختلف کشور افزایش یافته و میانگین دمای کشور در پنج دهه گذشته بیش از 1.6 درجه سانتی گراد افزایش یافته است.

به گزارش ایسنا، از سوی دیگر، تازه ترین آمار از وضعیت مخازن سدهای کشور تا تاریخ 21 تیرماه حاکی از آن است که تنها 46 درصد ظرفیت مخازن پر شده و 18 سد مهم کشور کمتر از 20 درصد حجم ذخیره دارند.

در بازه زمانی ابتدای مهرماه تا 21 تیرماه، میزان ورودی آب به مخازن سدها 22.43 میلیارد مترمکعب ثبت شده که نسبت به مدت مشابه سال گذشته با کاهش 43 درصدی روبه رو شده است. در همین حال، حجم آب موجود در مخازن به 23.67 میلیارد مترمکعب رسیده که در مقایسه با عدد 32.01 میلیارد مترمکعبی سال قبل، 26 درصد کاهش را نشان می دهد.

بارندگی های کشور نیز کاهش چشمگیری داشته است. ارتفاع کل ریزش های جوی ایران تا این تاریخ 146 میلی متر گزارش شده که نسبت به میانگین بلندمدت 233.5 میلی متر، 39 درصد و نسبت به سال گذشته با 244.5 میلی متر، 40 درصد کاهش داشته است.

اوضاع تهران، پایتخت کشور، نیز نگران کننده است. کاهش ورودی آب به سدهای پنج گانه تهران و افزایش تقاضا در ماه های گرم سال، وضعیت تأمین آب این کلان شهر را در وضعیت شکننده ای قرار داده است.

تهران نیز جزو 52 شهری است که بر اساس ارزیابی شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور، در وضعیت تنش آبی قرار دارند؛ وضعیتی که می تواند مستقیماً استمرار تأمین آب شرب را تهدید کند.

در همین راستا و با هدف مدیریت شرایط موجود، 192 پروژه مدیریت تنش آبی در مناطق شهری و روستایی کشور آغاز شده که بخش مهمی از آن ها به بهره برداری رسیده اند. با این حال، مسئولان هشدار می دهند که بدون مشارکت مردم در مدیریت مصرف، حتی این پروژه ها نیز نمی توانند بحران را مهار کنند.

مطالعات نشان می دهد که صرفه جویی 15 تا 20 درصدی در مصرف آب توسط خانوارها، می تواند وضعیت آب رسانی را در بسیاری از شهرهای دچار تنش به حالت پایدار بازگرداند. از این رو، همراهی مردم در این مسیر نه تنها یک وظیفه شهروندی، بلکه اقدامی ضروری برای حفظ سلامت، امنیت و آینده کشور است.

باید توجه داشت که گذر از این شرایط تنها با اتکای صرف به طرح های فنی و زیرساختی ممکن نیست. بحران آب در ایران نیازمند شکل گیری یک رویکرد منسجم در سطح حاکمیت است؛ رویکردی که بر پایه مدیریت علمی، تقویت حکمرانی آب، بازنگری در الگوی تخصیص منابع، و مقابله با هدررفت گسترده آب در شبکه های شهری و کشاورزی استوار باشد.

برنامه ریزی میان مدت و بلندمدت برای سازگاری با کم آبی، بازچرخانی آب، اصلاح الگوی کشت، و سرمایه گذاری هدفمند، باید در اولویت سیاست گذاری دولت قرار گیرد.

در کنار مدیریت دولتی، نقش مردم در مدیریت مصرف آب غیرقابل جایگزین است. مشارکت خانوارها در کاهش مصرف، به ویژه در تابستان و دوره های اوج مصرف، می تواند نتایج چشمگیری داشته باشد.

برای تحقق این امر، نیازمند آموزش، فرهنگ سازی، شفاف سازی وضعیت منابع و جلب اعتماد عمومی هستیم. عبور از بحران آب، نه تنها نیازمند منابع فنی و مالی، بلکه وابسته به اراده ملی و همکاری نزدیک دولت و جامعه است. اکنون زمان آن رسیده که آب نه به عنوان یک منبع بی پایان، بلکه به عنوان اولویت ملی در سیاست گذاری، مصرف و سبک زندگی مورد توجه قرار گیرد.