به نقل از خبرگزاری خبرآنلاین، سفر رومان گوفمن رییس موساد، به واشنگتن در میانه افزایش نگرانی ها از احتمال ازسرگیری جنگ با ایران، بار دیگر اختلافات میان دولت بنیامین نتانیاهو و دولت دونالد ترامپ بر سر آینده رویارویی با تهران را به کانون توجه رسانه های آمریکایی و اسراییلی تبدیل کرده است. این سفر در شرایطی انجام می شود که اسراییل تلاش می کند واشنگتن را به حفظ گزینه نظامی و حتی آغاز دور تازه ای از حملات متقاعد کند، اما ترامپ فعلاً ترجیح می دهد از طریق محاصره دریایی و فشار اقتصادی، ایران را به پذیرش خواسته های خود وادار کند.

اهمیت سفر رییس موساد به واشنگتن

اهمیت این سفر تنها به اختلاف نظرهای نظامی و امنیتی دو متحد محدود نمی شود. هم زمان با رایزنی های گوفمن در آمریکا، اسراییل درگیر تحولی مهم در عرصه سیاست داخلی است. بنیامین نتانیاهو پس از شکست در انتخابات پارلمانی 27 اکتبر، اکثریت خود را در کنست از دست داده و گادی آیزنکوت مامور تشکیل دولت جدید شده است. در چنین شرایطی، نگرانی مخالفان نتانیاهو این است که نخست وزیر در هفته های باقی مانده از حضور در قدرت، از بحران امنیتی و احتمال ازسرگیری جنگ برای تغییر معادلات سیاسی و به تاخیر انداختن انتقال قدرت استفاده کند.

بر اساس گزارش باراک راوید در آکسیوس در 13 نوامبر، رومان گوفمن برای دیدار با مقام های ارشد دولت ترامپ به واشنگتن سفر کرده است. محور اصلی این رایزنی ها پرونده ایران و ارزیابی های امنیتی اسراییل از وضعیت پس از جنگ عنوان شده است. گزارش ها حاکی از آن است که گوفمن با جان رتکلیف، رییس سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا، دیدار کرده و قرار بوده با استیو ویتکاف، نماینده ویژه ترامپ در امور خاورمیانه، نیز گفت وگو کند. احتمال دیدار او با مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، مطرح شده است.

این سفر از آن جهت اهمیت دارد که رییس موساد در مقطعی به واشنگتن رفته که دولت اسراییل می کوشد ارزیابی خود از تهدیدهای باقی مانده ایران را در تصمیم گیری کاخ سفید درباره آینده جنگ بگنجاند. گزارش های رسانه های اسراییلی حاکی است که برنامه هسته ای ایران، توان موشکی و احتمال بازسازی ظرفیت های نظامی آسیب دیده در جریان حملات گذشته، از جمله موضوعاتی هستند که مقام های اسراییلی قصد دارند درباره آنها با طرف آمریکایی گفت وگو کنند.

پیام تل آویو برای واشنگتن

در واقع، تل آویو تلاش می کند این پیام را به واشنگتن منتقل کند که توقف درگیری ها به معنای رفع تهدیدهای امنیتی نیست و ایران می تواند از دوره آتش بس برای بازسازی توان نظامی و هسته ای خود استفاده کند. از نگاه دولت نتانیاهو، اگر توافق احتمالی آمریکا و ایران تنها بر برنامه هسته ای یا بازگشایی تنگه هرمز متمرکز باشد و مسئله موشک های بالستیک و ظرفیت های نظامی ایران را نادیده بگیرد، چنین توافقی نمی تواند نگرانی های امنیتی اسراییل را برطرف کند.

این موضع در حالی مطرح می شود که نتانیاهو طی هفته های اخیر تلاش کرده است دونالد ترامپ را به ازسرگیری حملات نظامی متقاعد کند. آکسیوس گزارش داده است که نخست وزیر اسراییل در تماس تلفنی پنجم نوامبر با رییس جمهور آمریکا، خواستار بازگشت به گزینه نظامی شده است. پیش از آن نیز در تماس 31 اکتبر، نتانیاهو درباره امکان حمله مجدد به ایران پس از انتخابات میان دوره ای آمریکا رایزنی کرده بود. با این حال، ترامپ تاکنون با درخواست اسراییل همراه نشده و ترجیح داده است فشار اقتصادی و محاصره دریایی را ادامه دهد.

اختلاف دو طرف در واقع به تفاوت نگاه آنها درباره هزینه و فایده ادامه جنگ بازمی گردد. برای نتانیاهو، توقف عملیات نظامی در شرایطی که برنامه موشکی و هسته ای ایران همچنان نگرانی های اسراییل را برطرف نکرده، می تواند به معنای باقی ماندن تهدیدی بلندمدت باشد. اما ترامپ باید علاوه بر ملاحظات امنیتی اسراییل، هزینه های اقتصادی و سیاسی یک جنگ تازه را نیز در نظر بگیرد؛ هزینه هایی که پس از ماه ها درگیری و اختلال در بازار انرژی، برای دولت آمریکا به مسئله ای جدی تبدیل شده اند.

رییس جمهور آمریکا در روزهای اخیر بارها بر ادامه فشار اقتصادی علیه ایران تاکید کرده است. او در اظهاراتی گفته است که می تواند به وضعیت موجود پایان دهد، اما به درخواست برخی کشورهای منطقه ترجیح داده مسیر طولانی تری را دنبال کند. برخی از گزارش ها می گویند عربستان سعودی، قطر و امارات نیز از ادامه فشار اقتصادی و محاصره دریایی حمایت می کنند و تمایلی به بازگشت جنگ گسترده ندارند. از نگاه این کشورها، ازسرگیری درگیری ها می تواند امنیت زیرساخت های انرژی، مسیرهای تجاری و سرمایه گذاری های منطقه ای را با خطر جدی مواجه کند.

موضع ترامپ تحت تاثیر وقایع داخلی قرار دارد

موضع ترامپ همچنین تحت تاثیر تحولات سیاسی داخلی آمریکا قرار دارد. شکست جمهوری خواهان در انتخابات میان دوره ای و نارضایتی بخشی از افکار عمومی از هزینه های جنگ ایران، فضای مانور رییس جمهور را محدود کرده است. نظرسنجی های منتشرشده در آستانه انتخابات نشان می داد بخش قابل توجهی از آمریکایی ها هزینه های جنگ را بیشتر از دستاوردهای آن ارزیابی می کنند. در چنین شرایطی، ورود دوباره آمریکا به یک عملیات نظامی گسترده می تواند فشار سیاسی بر کاخ سفید را افزایش دهد و موقعیت جمهوری خواهان را بیش از پیش تضعیف کند.

با این حال، ترامپ گزینه نظامی را به طور کامل کنار نگذاشته است. مواضع اخیر او نشان می دهد که واشنگتن همچنان آماده پاسخ نظامی در صورت وقوع آنچه تحریک یا اقدام تهدیدآمیز ایران تلقی کند، خواهد بود.

در این میان، تحولات سیاسی داخلی اسراییل لایه دیگری به ماجرا اضافه کرده است. پس از انتخابات 27 اکتبر، بلوک سیاسی نتانیاهو اکثریت خود را از دست داد و گادی آیزنکوت، رهبر حزب یاشر، توانست حمایت اکثریت نمایندگان را برای تشکیل دولت جدید جلب کند. اسحاق هرتزوگ، رییس جمهور اسراییل، در هشتم نوامبر مأموریت تشکیل کابینه را به او واگذار کرد. بر اساس گزارش دفتر ریاست جمهوری، آیزنکوت از حمایت 67 نماینده برخوردار شده، در حالی که 46 نماینده از نتانیاهو حمایت کرده اند.

این تحول به معنای پایان فوری نخست وزیری نتانیاهو نیست. او تا زمان تشکیل دولت جدید همچنان در راس کابینه قرار دارد و دستگاه های اجرایی و امنیتی را کنترل می کند. همین دوره انتقالی است که نگرانی مخالفان نخست وزیر را افزایش داده است. آنها بیم دارند که نتانیاهو از اختیارات خود برای اتخاذ تصمیمات امنیتی مهم، از جمله آغاز عملیات نظامی، در شرایطی استفاده کند که دولت او دیگر از حمایت اکثریت پارلمان برخوردار نیست.

گزارش بن کاسپیت در المانیتور در 13 نوامبر به همین نگرانی پرداخته است. بر اساس این گزارش، مخالفان نتانیاهو نگران اند که او با تشدید تنش با ایران، روند تشکیل دولت جدید را مختل کند یا دست کم انتقال قدرت را به تاخیر بیندازد. از نگاه آنها، وقوع یک بحران امنیتی می تواند فضای سیاسی را تغییر دهد و تشکیل کابینه جدید را به موضوعی ثانویه تبدیل کند. با این حال، تاکنون مدرک مستقلی که نشان دهد نتانیاهو با هدف حفظ قدرت تصمیم به آغاز جنگ گرفته، منتشر نشده است.

گادی آیزنکوت نیز تلاش کرده است در این دوره انتقالی، نظارت بیشتری بر تصمیمات امنیتی دولت داشته باشد. او در نامه ای به گالی باهاراوا-میارا، دادستان کل اسراییل، خواستار دسترسی منظم به گزارش های امنیتی و اطلاعاتی شده است. استدلال او این است در شرایطی که مامور تشکیل دولت جدید شده، باید از تحولات امنیتی کشور اطلاع کافی داشته باشد. آیزنکوت همچنین هشدار داده است که استفاده از نیروهای امنیتی برای اقداماتی که فوریت ندارند، در دوره انتقال قدرت می تواند پیامدهای مخربی برای اعتماد عمومی و نهادهای دموکراتیک اسراییل داشته باشد.

در سوی دیگر، نگرانی درباره برهم خوردن مذاکرات میان ایران و آمریکا نیز افزایش یافته است. تایمز آو اسراییل در 14 نوامبر گزارش داد که مذاکره کنندگان آمریکایی، ایرانی و قطری نگران اند تلاش نتانیاهو برای بازگرداندن گزینه نظامی، روند دیپلماتیک را مختل کند. بر اساس این گزارش، برخی مقام های آگاه از مذاکرات بیم دارند که نخست وزیر اسراییل، چه با موافقت ترامپ و چه بدون آن، دستور عملیاتی صادر کند که به ازسرگیری گسترده درگیری ها منجر شود.

قطر در این میان تلاش می کند توافقی محدود برای کاهش تنش و بازگشایی مسیر کشتیرانی در تنگه هرمز ایجاد کند. چنین توافقی می تواند بدون حل فوری تمام اختلافات هسته ای و موشکی، زمینه توقف بخشی از درگیری ها و بازگشت تجارت دریایی را فراهم کند. اما از نگاه اسراییل، توافقی که برنامه موشکی ایران و نگرانی های امنیتی تل آویو را نادیده بگیرد، ممکن است به معنای تثبیت موقعیت راهبردی تهران باشد.

در نهایت، سفر گوفمن به واشنگتن را باید بخشی از تلاش اسراییل برای اثرگذاری بر تصمیم راهبردی ترامپ درباره ایران دانست. نتانیاهو می خواهد واشنگتن را متقاعد کند که توقف جنگ بدون رفع کامل نگرانی های هسته ای و موشکی اسراییل، یک خطر بلندمدت خواهد بود. در مقابل، ترامپ با توجه به هزینه های اقتصادی جنگ، فشار افکار عمومی آمریکا و نگرانی متحدان عرب خود، فعلاً به ادامه محاصره و فشار اقتصادی تمایل بیشتری نشان می دهد.

با این حال، مهم ترین متغیر در روزهای آینده فقط اختلاف میان واشنگتن و تل آویو نیست؛ بلکه ترکیب این اختلاف با بحران انتقال قدرت در اسراییل است. اگر مذاکرات ایران و آمریکا به توافقی محدود منجر شود، نتانیاهو ممکن است فشار خود بر دولت ترامپ را افزایش دهد. اگر در مقابل، یک حادثه نظامی یا امنیتی رخ دهد، امکان بازگشت سریع به درگیری نیز وجود دارد.

از این منظر، سفر رییس موساد به آمریکا را نمی توان صرفاً یک مأموریت اطلاعاتی معمول دانست. این سفر در واقع بخشی از رقابت بر سر تعیین آینده جنگ ایران است؛ رقابتی که در آن نتانیاهو می خواهد گزینه نظامی را زنده نگه دارد، ترامپ به دنبال راهی برای خروج از بحران با کمترین هزینه است و آیزنکوت در داخل اسراییل می کوشد انتقال قدرت را از سایه تصمیمات امنیتی دولت در حال خروج دور نگه دارد.