با وجود سپری شدن ده‌ها ضرب‌الاجل برای آغاز دور تازه حملات آمریکا علیه ایران، واشنگتن همچنان از ورود به یک تقابل نظامی گسترده خودداری می‌کند؛ نگرانی از توان پاسخ‌گویی ایران، فرسایش ذخایر تسلیحاتی آمریکا و پیامدهای اقتصادی و منطقه‌ای جنگ، در کنار تداوم تلاش‌های دیپلماتیک، تصمیم‌گیری دولت ترامپ برای ازسرگیری حملات را با تردید روبه‌رو کرده است.

به گزارش ایلنا، پایگاه خبری «النشره» در تحلیلی نوشت: از حدود دو سال پیش، تضعیف توان نظامی ایران به یکی از اهداف اصلی تقابل آمریکا و رژیم صهیونیستی با تهران تبدیل شده است. در همین چارچوب، جنگ 11 روزه (23 خرداد تا 3 تیر 1404) و جنگ 40 روزه (9 اسفند 1404 تا 19 فروردین 1405) بخشی از این هدف را دنبال کردند.

با این حال، پس از پایان این درگیری‌ها، تهدیدها درباره آغاز موج سوم حملات متوقف نشد و در مقاطع مختلف، ضرب‌الاجل‌هایی برای حمله جدید مطرح شد؛ ضرب‌الاجل‌هایی که یکی پس از دیگری سپری شدند، بی‌آنکه به آغاز یک عملیات گسترده منجر شوند.

در این میان، حملات محدود و پراکنده نیز با هدف افزایش فشار بر تهران و وادار کردن ایران به پذیرش توافق دنبال شده است. به نظر می‌رسد واشنگتن همچنان دو مسیر را برای تحقق اهداف خود در نظر دارد: دستیابی به توافق از طریق دیپلماسی و میانجی‌گری کشورهایی مانند قطر و پاکستان، یا استفاده از نیروی نظامی برای وارد کردن فشار بیشتر به ایران و گرفتن امتیاز.

چرا آمریکا برای حمله دوباره تردید دارد؟

یکی از مهم‌ترین دلایل تعویق حمله، نامشخص بودن پیامدهای یک جنگ گسترده است. هرگونه حمله جدید می‌تواند دامنه درگیری را به سراسر منطقه گسترش دهد و به بحرانی با ابعاد منطقه‌ای و حتی جهانی تبدیل شود.

ایران نیز در صورت حمله، گزینه‌های متعددی برای پاسخ در اختیار دارد؛ از جمله هدف قرار دادن زیرساخت‌های انرژی، تأسیسات پالایش و فرآوری نفت و مراکز ارتباطی و اینترنتی در کشورهای حاشیه خلیج فارس. چنین سناریویی می‌تواند علاوه بر افزایش هزینه‌های نظامی، اقتصاد منطقه و بازارهای جهانی را با اختلال جدی مواجه کند.

از همین رو، آمریکا و کشورهای عربی منطقه همچنان راه‌حل دیپلماتیک را گزینه کم‌هزینه‌تری می‌دانند. ادامه وضعیت نه جنگ و نه صلح، اگرچه برای ایران با فشارهای ناشی از محاصره و محدودیت‌های اقتصادی همراه است، اما کشورهای منطقه را نیز از ثبات لازم برای جذب سرمایه‌گذاری و اجرای برنامه‌های توسعه‌ای محروم می‌کند.

در سطح جهانی نیز تداوم بسته ماندن تنگه هرمز می‌تواند جریان انتقال انرژی را مختل کند و با افزایش قیمت نفت و سایر کالاها، موج تازه‌ای از تورم را به اقتصادهای مختلف تحمیل کند.

هزینه‌های جنگ برای واشنگتن

آمریکا نیز برای ازسرگیری جنگ با محدودیت‌ها و ملاحظات مهمی روبه‌روست. آسیب دیدن پایگاه‌های نظامی این کشور در منطقه، کاهش ذخایر موشک‌های تهاجمی و سامانه‌های دفاعی و همچنین فشارهای سیاسی و اختلافات داخلی، از جمله عواملی هستند که تصمیم‌گیری برای ورود دوباره به جنگ را دشوار می‌کنند.

در کنار این مسائل، دولت ترامپ با چالش‌های داخلی دیگری نیز مواجه است؛ از جمله انتقادها از عملکرد پیت هگست، وزیر جنگ، و تلاش‌هایی که برای برکناری او مطرح شده است.

از سوی دیگر، تداوم یک جنگ پرهزینه و بدون نتیجه روشن می‌تواند به اعتبار آمریکا در عرصه بین‌المللی لطمه بزند و تصویری از ناتوانی واشنگتن در دستیابی به اهداف نظامی و سیاسی خود ارائه دهد. بنابراین، دولت ترامپ برای ورود مجدد به جنگ، باید علاوه بر ارزیابی توان نظامی، پیامدهای سیاسی و اقتصادی آن را نیز در نظر بگیرد.

مذاکره یا حمله؛ دو مسیر پیش روی ترامپ

در شرایط کنونی، میانجی‌گری‌های منطقه‌ای فرصتی برای جلوگیری از دور تازه درگیری‌ها فراهم کرده است. با این حال، اگر تلاش‌های دیپلماتیک به نتیجه نرسد و اختلافات میان تهران و واشنگتن ادامه پیدا کند، احتمال حمله سوم همچنان مطرح خواهد بود.

بر اساس ارزیابی نویسنده، هدف احتمالی آمریکا از چنین حمله‌ای، صرفا وارد کردن خسارت نظامی به ایران نیست؛ بلکه واشنگتن می‌خواهد با تضعیف توان ایران، تهران را به پذیرش امتیازهای موردنظر خود وادار کند و سپس بتواند نتیجه تقابل را به‌عنوان یک پیروزی سیاسی و نظامی معرفی کند.

در همین راستا، به نظر می‌رسد مطالبات فعلی آمریکا نسبت به خواسته‌های اولیه این کشور محدودتر شده است. تضمین بازگشایی پایدار تنگه هرمز و تعیین تکلیف پرونده هسته‌ای ایران، از مهم‌ترین خواسته‌های کنونی واشنگتن عنوان می‌شود؛ در حالی که پیش‌تر موضوعاتی مانند تعداد و برد موشک‌های بالستیک ایران و حمایت تهران از گروه‌های منطقه‌ای نیز در فهرست مطالبات آمریکا قرار داشت.

در مقابل، ایران خواسته‌های گسترده‌تری را مطرح کرده است؛ از جمله آزادسازی دارایی‌های مسدودشده، دریافت غرامت، خروج نیروهای آمریکایی از اطراف ایران و منطقه و تعیین تکلیف تحولات لبنان و غزه، از جمله خروج نیروهای اسراییلی و توقف حملات این رژیم.

این اختلاف در مطالبات، دستیابی به توافق را دشوار کرده و نشان می‌دهد که حتی در صورت ادامه میانجی‌گری‌ها، دو طرف همچنان فاصله قابل‌توجهی با یک توافق جامع دارند.

آیا جنگ سوم نزدیک است؟

نویسنده معتقد است اگر ایران از بخشی از مطالبات خود عقب‌نشینی نکند و دو طرف به توافقی میانه دست نیابند، احتمال آغاز دور سوم جنگ افزایش خواهد یافت. با این حال، زمان دقیق چنین حمله‌ای مشخص نیست و نمی‌توان درباره وقوع قطعی آن در آینده نزدیک با اطمینان سخن گفت.

در این تحلیل، یکی از بازه‌های زمانی احتمالی برای تشدید تقابل، پیش از آغاز به کار کنگره جدید آمریکا در 3 ژانویه 2027 (13 دی 1405) عنوان شده است؛ هرچند این ارزیابی به معنای وجود تصمیم قطعی برای حمله در این بازه زمانی نیست.

در مجموع، روزها و هفته‌های آینده می‌تواند برای تعیین مسیر روابط تهران و واشنگتن سرنوشت‌ساز باشد. اگر میانجی‌گری‌ها به نتیجه برسند، امکان مهار تنش‌ها وجود دارد؛ اما در صورت شکست دیپلماسی و تداوم بن‌بست، گزینه نظامی ممکن است بار دیگر در محاسبات دولت ترامپ جایگاه پررنگ‌تری پیدا کند.

آنچه فعلا روشن است، نه قطعی بودن حمله سوم، بلکه تداوم تقابل و دشواری دستیابی به توافقی است که بتواند خواسته‌های دو طرف را تأمین کند.