به نقل از خبرآنلاین، فوتبال آسیا در آستانه یک تغییر ساختاری مهم قرار گرفته است. کنفدراسیون فوتبال آسیا طرحی را بررسی می کند که در صورت نهایی شدن، می تواند نحوه برگزاری بخش قابل توجهی از مسابقات ملی در قاره را دستخوش تغییر کند؛ طرحی با عنوان لیگ ملت های آسیا که هدف آن ایجاد یک ساختار منظم و چندسطحی برای رقابت تیم های ملی است.

ایده اصلی این طرح، جایگزین کردن بخشی از بازی های دوستانه با مسابقات رسمی و رقابتی است؛ به شکلی که تیم ها بیشتر مقابل حریفانی با سطح فنی نزدیک به خود قرار بگیرند و نتایج این مسابقات نیز در مسیر رسیدن به تورنمنت های مهمی مانند جام جهانی و جام ملت های آسیا اثرگذار باشد.

ایران در سطح اول لیگ ملت ها؟

بر اساس ساختار پیشنهادی، 47 عضو AFC در سه سطح قرار خواهند گرفت؛ 18 تیم در سطح اول، 18 تیم در سطح دوم و 11 تیم در سطح سوم. نکته مهم این است که تقسیم بندی تیم ها قرار نیست صرفاً بر مبنای جغرافیا و شرق و غرب آسیا انجام شود، بلکه سطح فنی تیم ها نیز در تعیین دسته آنها نقش خواهد داشت. در نتیجه، ایران با توجه به جایگاه خود در فوتبال قاره، یکی از تیم هایی است که در صورت اجرای این طرح، احتمال حضورش در سطح اول مطرح خواهد بود. در این ساختار، تیم ها می توانند میان سه سطح جابه جا شوند. تیم های برتر هر سطح شانس صعود خواهند داشت و تیم های پایین تر نیز سقوط می کنند. بنابراین اهمیت لیگ ملت ها فقط به تیم های مدعی جام جهانی محدود نخواهد شد و حتی تیم هایی که در سطح پایین تر قرار می گیرند نیز برای ارتقای جایگاه خود انگیزه رقابتی خواهند داشت.

مقدماتی جام جهانی؛ از گروه به لیگ

مهم ترین بخش طرح پیشنهادی AFC به انتخابی جام جهانی مربوط می شود؛ ساختاری که گفته شده احتمالاً از چرخه انتخابی جام جهانی 2034 مورد استفاده قرار خواهد گرفت. در نسخه پیشنهادی، تیم های سطح اول وارد یک رقابت لیگ مانند می شوند و هر تیم 12 مسابقه، شامل 6 بازی خانگی و 6 بازی خارج از خانه، انجام خواهد داد. در پایان، تیم های بالای جدول سهمیه مستقیم جام جهانی را به دست می آورند و تیم های بعدی وارد مرحله پلی آف می شوند. به این ترتیب، مسیر صعود دیگر صرفاً به عملکرد یک تیم در چند مسابقه محدود نخواهد شد و ثبات عملکرد در طول یک فصل می تواند نقش تعیین کننده ای در سرنوشت تیم ها داشته باشد. البته این بخش هنوز قطعی نیست و تعداد سهمیه های آسیا در جام جهانی و مقررات نهایی فیفا می تواند روی شکل اجرای آن تأثیر بگذارد. بنابراین جزییات فعلی را باید به عنوان بخشی از طرح پیشنهادی AFC در نظر گرفت، نه فرمت نهایی مسابقات.

جام ملت های آسیا هم تغییر می کند

لیگ ملت ها قرار است در صورت تصویب، در مسیر انتخابی جام ملت های آسیا نیز مورد استفاده قرار بگیرد. بر اساس طرح فعلی، تیم های سطح اول در مجموعه ای از مسابقات رفت وبرگشت مقابل یکدیگر قرار می گیرند و بخشی از سهمیه های جام ملت های آسیا از دل همین رقابت تعیین خواهد شد. AFC با این مدل عملاً دو هدف را دنبال می کند؛ کاهش بازی های ملی کم اهمیت و ایجاد مسابقات رسمی بیشتر برای تیم هایی که در سطح های پایین تر قرار دارند. در چنین شرایطی، تیم های سطح دوم و سوم نیز صرفاً برای پر کردن تقویم مسابقات به میدان نمی روند و امکان صعود به سطوح بالاتر را خواهند داشت.

لیگ ملت ها برای ایران؛ فرصت یا چالش؟

اجرای چنین ساختاری می تواند شرایط متفاوتی را برای تیم ملی ایران ایجاد کند. ایران طی سال های گذشته یکی از تیم های ثابت مراحل نهایی جام جهانی و جام ملت های آسیا بوده و قرار گرفتن احتمالی در سطح اول به معنای مواجهه مستمر با قدرت های اصلی فوتبال آسیا خواهد بود. از منظر فنی، افزایش مسابقات رسمی مقابل تیم های قدرتمند می تواند فرصت بیشتری برای ارزیابی بازیکنان و ساختن تیم ملی فراهم کند. در چنین فرمی، کادر فنی ناچار خواهد بود تیمی با عمق بیشتر در اختیار داشته باشد و برای یک فصل طولانی، روی ترکیبی از بازیکنان باتجربه و نیروهای جوان برنامه ریزی کند. از طرف دیگر، همین افزایش تعداد مسابقات ملی می تواند فشار بیشتری به بازیکنان وارد کند. لژیونرهای ایرانی و بازیکنان شاغل در لیگ داخلی در صورت افزایش بازی های ملی، با تقویم فشرده تری مواجه خواهند شد. به همین دلیل، یکی از چالش های اصلی اجرای چنین طرحی، هماهنگی میان AFC، فدراسیون ها و باشگاه ها خواهد بود. افزایش مسابقات ملی بدون مدیریت مناسب تقویم باشگاهی می تواند تبعاتی مانند افزایش خستگی و فشار مسابقات روی بازیکنان ایجاد کند.

آغاز تغییرات از 2028

طبق طرح فعلی، دوره انتقالی این ساختار از سال های 2028 و 2029 آغاز خواهد شد و نسخه مرتبط با جام ملت های آسیا نیز از حوالی سال 2030 وارد چرخه می شود. نسخه مربوط به انتخابی جام جهانی نیز برای چرخه بعدی، یعنی مقدماتی جام جهانی 2034 و حوالی سال های 2032 و 2033 در نظر گرفته شده است. با این حال، هنوز تا تصویب نهایی و اجرای کامل این طرح فاصله وجود دارد و ممکن است جزییات آن در روند بررسی تغییر کند. آنچه در شرایط فعلی روشن به نظر می رسد، تلاش AFC برای تغییر مدل مسابقات ملی در آسیاست؛ مدلی که می خواهد بخشی از بازی های دوستانه و انتخابی های پراکنده را به یک ساختار منظم، چندسطحی و رقابتی تبدیل کند.

اگر این طرح به شکل فعلی به اجرا برسد، تیم ملی ایران نیز وارد دوره ای متفاوت خواهد شد؛ دوره ای که در آن نه تنها صعود به جام جهانی و جام ملت های آسیا، بلکه جایگاه ایران در ساختار رقابت های ملی آسیا نیز به نتایج مستمر تیم ملی وابسته خواهد بود.