به گزارش "ورزش سه"، مسابقات تیم ملی ایران در فیفادی سپتامبر رضایت چندانی را در پی نداشت و قبول دو باخت پیاپی برابر ازبکستان و روسیه، نگرانی در ذهن هواداران فوتبال نسبت به آینده تیم ملی را افزایش داد. عدم استفاده از حق میزبانی و برگزاری مسابقات دوستانه در ایران طی یکی دو سال گذشته، افت محسوس کیفی چند بازیکن اصلی و مهم تیم ملی به خصوص در بخش هجومی، عدم فراهم شدن امکانات معقول و استاندارد از حیث سخت‌افزاری و مواردی از این دست، احتمالاً دلایلی بوده که به زودی از سوی ارکان مختلف تیم ملی، به عنوان توجیهات این دو شکست عنوان خواهد شد.

اما به هر حال افکار عمومی در فوتبال ایران خواهان ارائه یک نمایش بهتر و البته کسب نتایج مطلوب در مسابقات آسیایی در ژانویه ۲۰۲۷ هستند؛ جایی که امیر قلعه‌نویی در شرایط فعلی و برای حضور در مسابقه فینال، شرایط دشواری در پیش دارد. گرچه شکست در مسابقات دوستانه بالذات موضوعی عجیب و غیرقابل‌توضیح در دنیای فوتبال نیست، اما بررسی روند و سبک بازی تیم ملی در مدت اخیر، یک احساس عصبانیت عمومی در بین هواداران فوتبال در پی داشته و سرنوشت تیم ملی در جام ملت‌های آسیا، به وضوح در هاله‌ای از ابهام قرار دارد. حتی پپه لوسادا، مربی بدنساز جدید تیم ملی نیز چند روز قبل اعتراف کرد که شرایط فیزیکی بازیکنان نسبت به جام جهانی دچار افت محسوسی شده و جمیع این موارد، منجر به ارائه نمایشی شد که کمتر کسی را نسبت به آینده تیم ملی امیدوار کرد.

یک: تیم ملی ایران شب گذشته با سیستم سه دفاعه در دیدار دوستانه مقابل روسیه حاضر شده و از حیث دفاعی عملکرد چندان خوبی نداشت. ۱۲ ضربه به دروازه سمت دروازه تیم ملی نواخته شد و ما دو بار تسلیم شدیم. همچنین در نیمه دوم پیام نیازمند سه واکنش تماشایی و درخشان داشت و اگر شب خوب این سنگربان ۳۱ ساله نبود، احتمالا شکست سنگین‌تری در انتظار تیم ملی بود.

اما در مسابقه نخست برابر ازبکستان امیر قلعه‌نویی از سیستم 2-4-4 استفاده کرد و در جام جهانی نیز این اتفاق تکرار شد و در مجموع در سال‌های اخیر، حتی بیس سیستم دفاعی نیز دستخوش تغییرات فراوانی شده است. این تصمیمات در شرایطی اتخاذ می‌شود که معمولاً در رده ملی چنین اتفاقی به ندرت در سطح اول فوتبال رخ می‌دهد و حتی کارلوس کی‎روش در دوره طولانی حضور در ایران، معمولا از یک سیستم استفاده کرد. در فاصله ۱۰۰ روز مانده به جام ملت‌های آسیا، هنوز مشخص نیست امیر قلعه‌نویی دقیقا چه ایده‌ای برای سبک بازی تیم ملی در ذهن دارد و تغییرات متوالی در سیستم دفاعی، هواداران فوتبال در ایران را سردرگم کرده است.

دو: اما نکته مبهم بعدی در عملکرد تیم ملی، دشواری تشخیص روش کلی مد نظر کادر فنی بوده است. تیم ملی در جریان شکست شب گذشته مقابل روسیه تنها ۳۳ درصد مالکیت توپ را در اختیار داشت و ۶۷ درصد را به حریف داد. همچنین تعداد پاس تیم ملی نیز تقریباً نصف بازیکنان روسیه بود و مرور این آمار آن است که امیر قلعه‌نویی از یک روش واکنشی، احتمالاً برای ابتدا محافظت از دروازه و در ادامه استفاده از ضد حملات، استفاده کرده است. این فلسفه در مسابقه دیشب جواب نداد و البته به نظر می‌رسد تغییرات گسترده در یکی دو سال اخیر، به نوعی فرصت تبیین دقیق فلسفه تیم ملی را از آنها گرفته است.

خود امیر قلعه‌نویی به کرات مدعی سیستم مالکانه شده و در واقع از همان ابتدای در دست گرفتن هدایت تیم ملی، تاکید کرد که قصد بروز تغییرات و ارائه یک فوتبال هجومی را دارد. اما در جام جهانی و حتی در مقابل نیوولند که ما با برنامه کسب پیروزی وارد زمین شده بودیم، این اتفاق رخ نداد. در واقع به نظر می‌رسد یک "احتیاط پنهان" (احتمالا به علت ترس از ناکامی) بر سبک بازی تیم ملی حاکم شده و برخلاف آنچه تصور می‌شد، سبک واکنشی و دادن مالکیت توپ به حریف به بازی تیم ملی دیکته شده؛ روشی که در این دو مسابقه جواب نداد و دو شکست، حاصل کار تیم ملی بود.

سه: در اردوی اخیر تیم ملی شاهد بروز تغییرات گسترده‌ای از حیث نفرات بودیم و به خصوص این مسئله در هنگام دعوت از بازیکنان پست وینگر، به وضوح قابل مشاهده بود. بازیکنانی مانند محمد محبی، مهدی قائدی و علیرضا جهانبخش که در سال‌های اخیر پای ثابت اردوی تیم ملی بودند، به صلاحدید امیر قلعه‌نویی در لیست جدید جایی نداشتند. علی قلی‌زاده و مهدی ترابی نیز به علت مصدومیت، این مقطع از مسابقات تیم ملی را از دست دادند و در واقع به یکباره لیست تیم ملی از بازیکنان دائمی و همیشگی در این پست خالی شد.

امیر قلعه‌نویی در این مقطع تصمیم به دعوت از بازیکنان چون مهدی لیموچی، میلاد سورگی، امیرحسین محمودی و محمد مهدی محبی در این پست گرفت. اما در این دو مسابقه اثرگذاری چندانی از این بازیکنان مشاهده نشده و در واقع به جز محمدمهدی محبی، هیچ یک از آنها در پازل تاکتیکی سرمربی تیم ملی جایی نداشتند. این تغییرات گسترده و ناگهانی، از جمله سوالات مهم افکار عمومی محسوب می‌شود که هواداران فوتبال امیدوارند امیر قلعه‌نویی به آنها پاسخ دهد. با توجه به مصدومیت محبی و تعویض زودهنگام او در دیدار شب گذشته مقابل روسیه، در واقع بازیکنان جدید دعوت شده نیز چندان مورد استفاده قرار نگرفته و امتحان نشدند. با ادامه این روند، احتمالاً در جام ملت‌های آسیا نیز شاهد استفاده از همان نفرات سابق در تیم ملی خواهیم بود.

چهار: در دو مسابقه دوستانه تیم ملی در مقابل ازبکستان و روسیه در فیفادی ماه سپتامبر، به وضوح فقدان حضور یک هافبک بازی‌ساز و خلاق در ترکیب تیم ملی، محسوس بود. جایی که سرمربی باتجربه تیم ملی ایران بعد از چند سال تصمیم به عدم دعوت از سامان قدوس گرفت و البته بازیکنانی همانند احمد نوراللهی و جواد حسین‌نژاد نیز در این مدت جایی در لیست تیم ملی نداشته‌اند. به همین علت دایره معدود حملات تیم تحت هدایت امیر قلعه‌نویی، محدود به نفوذ از جناحین شده بود و البته مرور تعداد خلق موقعیت گلزنی نیز موید آن است که این روش چندان اثربخش نبوده است.

نباید فراموش کرد امیر قلعه‌نویی در دوران اوج مربیگری خود همیشه از هافبک‌های خلاق و با کیفیتی همانند مجتبی جباری، فابیو جانواریو و محرم نوید کیا و ... در ترکیب خود بهره برده بود. اما در چند سال اخیر هافبک‌های ثابت تیم ملی معمولاً ویژگی جنگندگی و درگیری در میانه میدان را به همراه داشته و به ندرت از خصوصیات بازی‌سازی بهره می‌برند. ممکن است از همین مسئله یکی از عواملی باشد که سبک خلق فرصت گلزنی در سبک بازی تیم ملی را محدود به جناحین کرده و هنوز مشخص نیست امیر قلعه‌نویی برای حل این مسئله، چه ترفندی در ذهن ساخته و پرداخته است. با توجه به غیبت سامان قدوس، عدم دعوت از محمدجواد حسین نژاد از تصمیماتی بوده که احتمالاً خود امیر قلعه‌نویی نیز حالا از آن پشیمان است؛ بازیکنی که در دو سه سال اخیر کیفیت قابل توجهی از خود ارائه داده و اگرچه هنوز به نقطه اوج نرسیده، اما احتمالاً لایق استفاده از حداقل یک بار شانس حضور در تیم ملی بوده است.

پنج: پست مدافع چپ، یکی از ابهامات محسوس تیم ملی در سال‌های اخیر بوده است. بازیکنانی مانند میلاد محمدی، احسان حاج‌صفی، محمد نادری امید نورافکن و یکی دو نفر دیگر در این پست در ترکیب تیم ملی مورد استفاده قرار گرفته و هر کدام نمایش متفاوتی ارائه دادند. اما در این مقطع از فیفادی، شاهد غیبت میلاد محمدی بعد از چند سال حضور مستمر در لیست تیم ملی بودیم و البته احسان حاج‌صفی و آریا یوسفی نیز نمایش چندان خوبی در طول این دو مسابقه نداشتند. کاپیتان باسابقه تیم ملی که شب گذشته رکورددار بازی برای تیم ملی ایران لقب گرفت، در مسابقه نخست مقابل ازبکستان دچار اشتباه عجیبی شد و البته آریا یوسفی که شب گذشته در پست وینگ‌بک چپ بازی کرد، نمایشی معمولی از خود ارائه داد.

تیم ملی ایران در مقابل روسیه از سه مدافع مرکزی استفاده کرد و علی نعمتی در پست مدافع میانی سمت چپ و آریا یوسفی روی دست او بازی کردند. محمد نادری در سال‌های اخیر نمایش استاندارد و مستمری در ترکیب تراکتور داشته و عدم استفاده از او در این دو مسابقه، برای هواداران تیم ملی جای سوال بود. به هر حال به نظر می‌رسد در فاصله سه ماه مانده به آغاز جام ملت‌های آسیا، سرمربی تیم ملی هنوز در مورد این مسئله به جمع بندی نهایی نرسیده است. احتمال بازگشت میلاد محمدی وجود دارد و شاید همانند بازی دیشب یا مسابقات جام جهانی، امیر قلعه‌نویی از یک وینگ‌بک به جای مدافع تخصصی استفاده کند. اما به هر حال در این دیدار تیم ملی از این حیث نمایش چندان خوبی ارائه نداد و بی‌تردید سرمربی تیم ملی باید راه حلی برای تغییر این شرایط در نظر بگیرد.

شش: احسان حاج‌صفی، مهدی قایدی، علی علیپور و امیرحسین حسین‌زاده در دیدار مقابل نیوزلند، میلاد محمدی، علیرضا جهانبخش مهدی ترابی، شهریار مغانلو و امیرحسین حسین‌زاده در بازی برابر بلژیک، صالح حردانی، شهریار مغانلو و علیرضا جهانبخش در مسابقه مقابل مصر. شجاع خلیل‌زاده، سردار آزمون، رامین رضاییان، امیرحسین محمودی و مهدی لیموچی در بازی دوستانه با ازبکستان و در پایان تعویض‌های شب گذشته. احتمالا در این رابطه نیازی به توضیح بیشتری نباشد و تصمیمات این سرمربی باتجربه در پنج دیدار اخیر تیم ملی، چندان اثربخش نبوده است.

در واقع تغییرات این سرمربی در طول این مسابقات حداقل از حیث آمار و ارقام، تغییر خاصی در روند بازی ملی ایجاد نکرده و در حقیقت شرایط در طول مسابقه چندان عوض نشده است. همچنین گرچه امیر قلعه‌نویی لغو مسابقه سوم را علت اصلی عدم استفاده از چند بازیکن دعوت شده به اردوی تیم ملی عنوان کرد، اما به هر حال لیست جدید تیم ملی و تغییرات گسترده در نفرات، منجر به جلب رضایت عمومی نشد و هواداران فوتبال در ایران امیدوارند در جام ملت‌های آسیا، فلسفه‌ای متفاوت برای کسب موفقیت و جلب رضایت عمومی در نظر گرفته شود.

آریا فاطمی‌مقدم