به نقل از تسنیم، جدیدترین نتایج طرح آمارگیری نیروی کار در بهار 1405، چهره ای نگران کننده از بازار کار ایران را ترسیم می کند. در حالی که سهم فارغ التحصیلان آموزش عالی از کل شاغلان رشد اندکی داشته است، اما تمرکز بیکاری در میان این گروه، به ویژه در میان زنان و شهرنشینان، نشان دهنده شکاف عمیق میان خروجی نظام آموزشی و نیازهای واقعی بازار کار است.

بر اساس داده های منتشر شده از طرح آمارگیری نیروی کار در بهار 1405، سهم جمعیت بیکار فارغ التحصیل آموزش عالی از کل بیکاران کشور به 35.6 درصد رسیده است. تحلیل توزیعی این آمار نشان می دهد که این نرخ در میان زنان و ساکنان مناطق شهری به طور قابل توجهی بالاتر از مردان و روستاییان است. اگرچه این شاخص نسبت به فصل مشابه سال گذشته 4.4 درصد کاهش یافته، اما همچنان بیش از یک سوم بیکاران کشور را افرادی تشکیل می دهند که دارای مدرک دانشگاهی هستند.

از سوی دیگر، سهم جمعیت شاغل فارغ التحصیل آموزش عالی از کل شاغلان در این بازه زمانی 27.2 درصد ثبت شده است که نسبت به سال قبل تنها 0.1 درصد رشد داشته است. این رشد بسیار ناچیز در برابر حجم بالای بیکاری فارغ التحصیلان، بیانگر یک بن بست در جذب نیروی متخصص است.

بیکاری بالای فارغ التحصیلان را نمی توان تنها به کمبود فرصت های شغلی نسبت داد؛ بلکه ریشه های این بحران در سه عامل کلیدی نهفته است:

یکی از دلایل اصلی این وضعیت، فاصله میان سرفصل های آموزشی دانشگاه ها و نیازهای عملی صنعت است. فارغ التحصیلان با مدارک تئوریک وارد بازاری می شوند که نیازمند مهارت های کاربردی و به روز است. در نتیجه، بنگاه های تولیدی با وجود کمبود نیروی متخصص، باز هم در جذب فارغ التحصیلان جدید دچار مشکل هستند.

در بسیاری از موارد، فارغ التحصیلان به دلیل سطح تحصیلات خود، تنها به دنبال مشاغل اداری هستند و از پذیرش مشاغل فنی یا عملیاتی که در بخش صنعت فعال است، اجتناب می کنند. این امر منجر به ایجاد بیکاری ارادی در برخی لایه ها می شود، در حالی که صنعت از کمبود نیروی متخصص عملیاتی رنج می برد.

بالاتر بودن نرخ بیکاری فارغ التحصیلان در میان زنان و شهرنشینان، نشان دهنده محدودیت های ساختاری در بازار کار است. در شهرها، رقابت برای مشاغل اداری شدیدتر است و در عین حال، موانع ورود زنان به برخی حوزه های صنعتی و تخصصی، نرخ بیکاری آن ها را به ویژه در سطوح تحصیلات عالی افزایش داده است.