سفر رسمی پنجشنبه هفته گذشته علی فالح الزیدی، نخست وزیر عراق، به تهران را باید در متن یکی از پیچیده ترین مقاطع تحولات منطقه ای در سال های اخیر تحلیل کرد؛ به هر حال چنین سفری در میانه جنگ آمریکا علیه ایران، افزایش سطح رویارویی تهران و واشینگتن و تلاش بازیگران منطقه برای جلوگیری از گسترش دامنه بحران انجام شد.

به گزارش شرق، از همین رو، اولین سفر الزیدی در مقام نخست وزیر عراق به تهران، صرفا یک دیدار دوجانبه نبود، بلکه در بستری از ملاحظات امنیتی، ژئوپلیتیکی و دیپلماتیک معنا پیدا کرد؛ بستری که هم زمان زمینه ساز گمانه زنی های گسترده رسانه ای نیز شد. انتشار ادعای نیویورک تایمز درباره انتقال پیشنهاد آتش بس از سوی آمریکا به تهران از طریق نخست وزیر عراق، اگرچه با واکنش صریح تهران و تکذیب آن به عنوان روایتی انحرافی و گمراه کننده همراه شد، اما خود نشان دهنده جایگاه ویژه بغداد در معادلات جاری منطقه و حساسیت نقش عراق در مناسبات ایران و آمریکا بود.

در سطح رسمی، دستورکار سفر الزیدی بر توسعه همکاری های دوجانبه، اجرای توافقات پیشین، امضای اسناد جدید، تدوین سند جامع همکاری های راهبردی، توسعه کریدورهای حمل ونقل و انرژی، همکاری های امنیتی، اقتصادی و منطقه ای متمرکز بود. همه این موضوعات و نیز دیدار الزیدی با سران هر سه قوه بیانگر تلاش دو کشور برای ارتقای روابط از سطح همکاری های موردی به چارچوبی پایدار و نهادمند است.

با این حال، در پسِ این دستور کار رسمی، سفر نخست وزیر عراق حامل پیام مهم تری نیز بود؛ چنانی که در گزارش پیشین اشاره شد: سفر الزیدی به تهران را باید حلقه تکمیلی دیپلماسی متوازن دولت جدید عراق و تلاشی برای مدیریت هم زمان سه پرونده راهبردی حفظ موازنه میان ایران و آمریکا، تثبیت انحصار سلاح در اختیار دولت عراق و اجرای کامل توافق نامه امنیتی میان تهران و بغداد دانست .

بغداد در شرایط کنونی بیش از هر زمان دیگری می کوشد سیاست توازن در روابط خود با تهران و واشینگتن را حفظ کند؛ راهبردی که نه بر میانجیگری کلاسیک، بلکه بر جلوگیری از سرریزشدن تنش های ایران و آمریکا به داخل عراق استوار است. دولت عراق به موازات حفظ روابط راهبردی با جمهوری اسلامی ایران، تلاش می کند از تبدیل شدن خاک این کشور به میدان تقابل قدرت های منطقه ای و فرامنطقه ای جلوگیری کرده و هم زمان پروژه تثبیت اقتدار دولت، انحصار سلاح در چارچوب نهادهای رسمی و کاهش نقش بازیگران مسلح خارج از ساختار حاکمیتی را پیش ببرد.

از این منظر، سفر الزیدی را باید تلاشی در راستای مدیریت هم زمان روابط خارجی و الزامات امنیت داخلی عراق دانست؛ راهبردی که موفقیت یا ناکامی آن می تواند بر آینده معادلات تهران-بغداد و نیز توازن امنیتی غرب آسیا تأثیرگذار باشد.

علی فالح الزیدی، نخست وزیر عراق، ظهر پنجشنبه در صدر هیئتی عالی رتبه وارد تهران شد؛ سفری رسمی که به دعوت مسعود پزشکیان، رییس جمهوری اسلامی ایران، صورت پذیرفت و در شرایط حساس منطقه ای، توجه ویژه ای را به خود جلب کرده است. این نخستین سفر الزیدی به تهران در جایگاه نخست وزیر عراق به شمار می رود؛ سفری که قرار بود طی آن مهم ترین پرونده های مشترک میان دو کشور، همکاری های دوجانبه و تحولات منطقه ای بررسی شود.

الزیدی پیش از عزیمت به تهران در پیامی در حساب کاربری خود در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد: در این سفر با مقام های ارشد جمهوری اسلامی ایران درباره پرونده های مورد اهتمام مشترک و راه های گسترش همکاری های دوجانبه گفت وگو خواهد کرد .

نخست وزیر عراق همچنین تأکید کرد رایزنی درباره مسائل منطقه ای و تلاش برای تقویت امنیت و ثبات در منطقه از دیگر محورهای دیدارهای او در تهران خواهد بود.

الزیدی با اشاره به پیوندهای تاریخی، تمدنی و جغرافیایی میان ایران و عراق، تأکید کرد روابط دو کشور بر پایه منافع مشترک، گفت وگو، همکاری و احترام متقابل استوار است و تداوم این مسیر می تواند به توسعه پایدار دو ملت و تقویت امنیت منطقه ای کمک کند.

حیدر العبودی، سخنگوی دولت عراق نیز پیش از این سفر اعلام کرده بود نخست وزیر عراق در تهران مجموعه ای از گفت وگوهای مشترک را با هدف تأمین منافع دو کشور دنبال خواهد کرد. به گفته او، پرونده های مرتبط با امنیت منطقه، همکاری های اقتصادی، تجارت، حمل ونقل و انرژی ازجمله موضوعاتی است که در مذاکرات تهران و بغداد مطرح خواهد شد.

الزیدی ظهر پنجشنبه و پس از ورود به تهران در فرودگاه مورد استقبال سیدعلی مدنی زاده، وزیر امور اقتصادی و دارایی و رییس کمیسیون مشترک همکاری های اقتصادی ایران و عراق قرار گرفت. حضور رییس کمیسیون مشترک اقتصادی در مراسم استقبال، نشان دهنده جایگاه موضوعات اقتصادی و همکاری های توسعه ای در دستور کار این سفر بود.

ساعاتی پس از ورود نخست وزیر عراق، مراسم استقبال رسمی از او در مجموعه فرهنگی تاریخی سعدآباد با حضور مسعود پزشکیان برگزار شد. در این مراسم، پس از نواخته شدن سرود ملی دو کشور و سان دیدن از یگان تشریفات، اعضای هیئت های رسمی دو کشور به یکدیگر معرفی شدند. مسعود پزشکیان در دیدار با علی فالح الزیدی، با اشاره به ظرفیت های گسترده موجود در روابط تهران و بغداد، بر ضرورت تسریع در اجرای توافقات مشترک میان دو کشور تأکید کرد.

رییس جمهوری ایران و نخست وزیر عراق همچنین فعال سازی ظرفیت های مشترک در حوزه های سیاسی، اقتصادی، تجاری، ترانزیتی، انرژی و همکاری های منطقه ای را عاملی مهم برای تعمیق روابط دو کشور دانستند.

دو طرف با تأکید بر اهمیت هماهنگی مستمر میان تهران و بغداد، توسعه مناسبات همه جانبه را ضرورتی راهبردی برای آینده روابط دو کشور ارزیابی کردند و آن را عاملی مؤثر در تقویت ثبات، امنیت و رفاه دو ملت و همچنین افزایش انسجام منطقه ای دانستند. در حاشیه این سفر هم عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، درباره گمانه زنی ها درباره احتمال انتقال پیام آمریکا به تهران از طریق نخست وزیر عراق نیز اظهارنظر کرد.

او با اشاره به سفر اخیر الزیدی به واشینگتن گفت طبیعی است نخست وزیر عراق دیدگاه ها و برداشت های خود از این سفر را با مقام های ایرانی در میان بگذارد، اما تأکید کرد تهران در شرایط کنونی با مشکل میانجی برای ارتباط با آمریکا مواجه نیست.

عراقچی تصریح کرد مسئله اصلی میان تهران و واشینگتن، موضوع انتقال پیام نیست، بلکه نوع رویکرد آمریکاست؛ رویکردی که به گفته او غیرمنطقی، زیاده خواهانه و سلطه طلبانه است و جمهوری اسلامی ایران با آن مقابله می کند. وزیر خارجه ایران تأکید کرد پیشرفت در مسیر تعامل، نیازمند تغییر رویکرد آمریکا و احترام به منافع ملت ایران است

. وزیر امور خارجه همچنین درباره اجرای توافق امنیتی میان ایران و عراق گفت این توافق یکی از موضوعات مهم در رایزنی های دو کشور است و تاکنون در سطح قابل قبولی اجرا شده، اما همچنان نیازمند توجه بیشتر است.

او با اشاره به برخی نگرانی های باقی مانده در این زمینه، ابراز امیدواری کرد این مسائل نیز برطرف شود. عراقچی همچنین موضوع اربعین را از دیگر محورهای همکاری جاری میان تهران و بغداد دانست و گفت هماهنگی های لازم میان دستگاه های اجرایی، امنیتی و تدارکاتی دو کشور از مدت ها قبل آغاز شده و انتظار می رود مراسم امسال با شکوه بیشتری برگزار شود.

در ادامه برنامه های سفر رسمی علی فالح الزیدی، نخست وزیر عراق به تهران، مقامات عالی رتبه جمهوری اسلامی ایران و عراق چهار موافقت نامه و یادداشت تفاهم همکاری میان دو کشور امضا کردند. این اسناد در حضور مسعود پزشکیان، رییس جمهوری ایران و نخست وزیر عراق در مجموعه سعدآباد به امضا رسید و حوزه هایی همچون حمل ونقل، زیرساخت، همکاری های شهری و مدیریت دولتی را در بر می گیرد. موافقت نامه حمل ونقل جاده ای کالا، یادداشت تفاهم احداث راه آهن خسروی -خانقین -بغداد، یادداشت تفاهم خواهرخواندگی تهران و بغداد و یادداشت تفاهم همکاری در حوزه مدیریت دولتی، آموزش و منابع انسانی، چهار سندی بود که در جریان این سفر میان مقام های دو کشور به امضا رسید.

پس از امضای این اسناد، نشست مشترک هیئت های عالی رتبه جمهوری اسلامی ایران و عراق برگزار شد. مسعود پزشکیان در این نشست با تأکید بر ضرورت تدوین برنامه جامع همکاری های راهبردی میان تهران و بغداد، اجرای سریع توافقات موجود، توسعه همکاری های اقتصادی و زیرساختی و تقویت تعاملات امنیتی را از محورهای اصلی ارتقای روابط دو کشور دانست. رییس جمهوری ایران با اشاره به پیشینه تاریخی، فرهنگی و دینی میان دو ملت، بر ضرورت ارتقای مناسبات تهران و بغداد در حوزه های سیاسی، اقتصادی، تجاری، علمی، کشاورزی، صنعتی، امنیتی و زیرساختی تأکید کرد و گفت ظرفیت های موجود میان دو کشور باید در مسیر توسعه همه جانبه روابط فعال شود.

پزشکیان همچنین مراسم اربعین حسینی را یکی از جلوه های مهم پیوندهای فرهنگی و اعتقادی میان مردم ایران و عراق دانست و از میزبانی دولت و مردم عراق از زائران ایرانی قدردانی کرد. او این مناسبت را نمادی از همدلی و همبستگی میان دو ملت توصیف کرد. رییس جمهوری ایران در ادامه با تأکید بر لزوم فعال ترشدن سازوکارهای مشترک میان دو کشور، خواستار تشکیل منظم کمیسیون های مشترک و تسریع در اجرای توافقات و تفاهم نامه های دوجانبه شد.

او تأکید کرد: اسناد امضاشده باید با پیگیری دستگاه های مسئول، هرچه سریع تر وارد مرحله اجرا شود و همکاری ها از سطح توافقات رسمی به نتایج عملی برای دو ملت برسد. پزشکیان همچنین پیشنهاد تدوین برنامه جامع همکاری های راهبردی میان ایران و عراق را مطرح کرد و آن را نقشه راه توسعه بلندمدت روابط دو کشور دانست.

او با اشاره به تجربه برخی مناطق در تسهیل رفت وآمد، تجارت و همکاری های اقتصادی، بر ضرورت کاهش موانع برای تردد شهروندان، فعالان اقتصادی، دانشگاهیان و گردشگران میان کشورهای منطقه تأکید کرد. توسعه شبکه های حمل ونقل ریلی و جاده ای نیز از دیگر موضوعات مورد اشاره رییس جمهوری ایران بود. پزشکیان اعلام کرد: ایران توسعه زیرساخت های ارتباطی با کشورهای همسایه را دنبال می کند و اتصال عراق به این شبکه می تواند زمینه گسترش همکاری های ترانزیتی، سرمایه گذاری، بازارهای مشترک و توسعه ظرفیت های بندری را فراهم کند.

در بخش امنیتی مذاکرات نیز رییس جمهوری ایران بر پیوند امنیت دو کشور تأکید کرد و گفت: ناامنی در هر یک از دو کشور، آثاری مستقیم بر کشور دیگر خواهد داشت.

او اجرای کامل توافق نامه امنیتی میان ایران و عراق، به ویژه در زمینه پاکسازی مناطق مرزی از حضور گروهک های معاند را مورد تأکید قرار داد و خواستار حل این مسائل از مسیر همکاری و تعامل دوجانبه شد. در این نشست، علی فالح الزیدی، نخست وزیر عراق نیز با تأکید بر جایگاه ویژه جمهوری اسلامی ایران در سیاست خارجی بغداد، توسعه همکاری های دوجانبه را ضرورتی راهبردی برای دو کشور دانست.

نخست وزیر عراق با اشاره به اهمیت امنیت ایران برای کشورش، تصریح کرد هیچ نقطه ای از خاک عراق نباید به محلی برای تهدید یا ایجاد ناامنی علیه جمهوری اسلامی ایران تبدیل شود.

او بر پایبندی بغداد به همکاری های امنیتی با تهران تأکید کرد و گفت عراق اقدامات خصمانه علیه ایران را از سوی هیچ طرفی نخواهد پذیرفت. الزیدی همچنین با اشاره به نقش ایران در مبارزه با گروه تروریستی داعش، اظهار کرد مردم عراق حمایت های ایران در این دوره را فراموش نخواهند کرد. او گفت: این حمایت ها فقط در سطح سیاسی نبوده و ایران به صورت عملی در کنار مردم عراق برای مقابله با تروریسم حضور داشته است.

نخست وزیر عراق با اشاره به حضور وزیران اقتصادی این کشور در هیئت همراه خود در سفر به تهران، گفت: هدف از این حضور، بررسی و توافق درباره موضوعاتی است که منافع مشترک دو کشور را تأمین می کند. او بر علاقه مندی بغداد برای گسترش همکاری ها با ایران در حوزه های اقتصادی، علمی، دانشگاهی، بهداشت و درمان و دیگر زمینه های مورد علاقه دو طرف تأکید کرد. در پایان این نشست، مقام های دو کشور بر ادامه رایزنی ها و پیگیری اجرای توافقات تأکید کردند؛ توافقاتی که به گفته سران ایران و عراق، هدف آن ارتقای سطح روابط دوجانبه و تبدیل همکاری های موجود به دستاوردهای عملی برای دو ملت است.

علی فالح الزیدی، نخست وزیر عراق، در ادامه سفر رسمی خود به تهران با غلامحسین محسنی اژه ای، رییس قوه قضاییه جمهوری اسلامی ایران، دیدار و درباره توسعه روابط دوجانبه، همکاری های قضایی و حقوقی و مسائل منطقه ای گفت وگو کرد. محسنی اژه ای در ابتدای این دیدار از حضور گسترده مردم و مسئولان عراق در مراسم تشییع رهبر شهید و همچنین همکاری دولت عراق در برگزاری مراسم اربعین قدردانی کرد و این حضور را نشانه عمق پیوندهای دو ملت دانست.

او همچنین انتصاب الزیدی به سمت نخست وزیری عراق را تبریک گفت و ابراز امیدواری کرد دولت جدید این کشور در مسیر توسعه اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و امنیتی عراق و منطقه گام های مؤثری بردارد.

رییس قوه قضاییه با اشاره به شرایط منطقه، تأکید کرد جمهوری اسلامی ایران با وجود فشارها و اقدامات آمریکا و رژیم صهیونیستی، مسیر خود را با اقتدار ادامه خواهد داد و ملت ایران هرگز در برابر فشارها و تهدیدها تسلیم نخواهد شد.

او تصریح کرد تنها راه پیش روی آمریکا، کنارگذاشتن سیاست های مبتنی بر زیاده خواهی و احترام به ملت ایران است. محسنی اژه ای همچنین روابط ایران با کشورهای همسایه را دوستانه توصیف و بر آمادگی جمهوری اسلامی ایران برای همکاری با همسایگان تأکید کرد. او با اشاره به روابط تهران و بغداد، پیوند دو کشور را مستحکم دانست و گفت عوامل خارجی قادر به خدشه دارکردن این روابط نیستند.

رییس دستگاه قضا توسعه همکاری های حقوقی و قضایی را از اولویت های روابط دو کشور برشمرد و با اشاره به توافقات انجام شده میان دستگاه های قضایی ایران و عراق، خواستار اجرای کامل این توافق ها شد. او همچنین از آمادگی ایران برای انتقال تجربیات خود در زمینه مبارزه با فساد، گسترش همکاری های حقوقی و قضایی و توسعه همکاری در حوزه استرداد محکومان خبر داد.

در این دیدار، علی فالح الزیدی نیز بر اهمیت توسعه همکاری های دوجانبه، به ویژه در حوزه های حقوقی و قضایی، تأکید و با اشاره به پیشینه تحصیلی خود در رشته حقوق، جایگاه قضاوت را در برقراری عدالت بسیار مهم توصیف کرد. نخست وزیر عراق همچنین با اشاره به مراسم تشییع رهبر شهید انقلاب اسلامی در نجف و کربلا، آن را نمادی از جایگاه علما و مراجع دینی در جهان اسلام دانست و گفت مردم عراق با الهام از فرهنگ عاشورا همواره در کنار مظلومان قرار دارند و با ظلم مقابله می کنند.

الزیدی جمهوری اسلامی ایران را کشوری مبتنی بر یک مکتب فکری و اعتقادی دانست و تأکید کرد ایران متعلق به یک فرد نیست، بلکه بر پایه اندیشه و باورهای ملت خود استوار است. دو طرف در پایان این دیدار درباره موضوعات مورد علاقه مشترک، توسعه همکاری های ایران و عراق و آخرین تحولات منطقه ای نیز تبادل نظر کردند.

علی فالح الزیدی، نخست وزیر عراق، در ادامه برنامه های سفر رسمی خود به تهران، شامگاه پنجشنبه با محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی، دیدار و درباره روابط دوجانبه، همکاری های منطقه ای و تحولات جهان اسلام گفت وگو کرد. قالیباف در این دیدار با خیر مقدم به نخست وزیر عراق و هیئت همراه، از دولت و ملت عراق به دلیل برگزاری مراسم باشکوه تشییع رهبر شهید در شهرهای عراق قدردانی کرد.

او همچنین از میزبانی دولت و مردم عراق از زائران اربعین تقدیر و از تلاش های بغداد برای برگزاری هرچه بهتر این مراسم قدردانی کرد. رییس مجلس شورای اسلامی با اشاره به سابقه روابط تهران و بغداد، بر اهمیت همکاری های دو کشور در تحولات منطقه تأکید کرد و گفت مناسبات ایران و عراق نقش مهمی در تقویت ثبات منطقه و جهان اسلام دارد. به گفته او، همکاری نزدیک تهران و بغداد می تواند در حل بسیاری از مسائل و چالش های منطقه ای مؤثر باشد.

قالیباف همچنین با اشاره به تحولات منطقه، اسراییل را دشمن همه کشورهای اسلامی توصیف کرد و گفت همکاری ایران و عراق در حفظ وحدت کشورهای اسلامی در برابر این رژیم، می تواند نقش مهمی در تقویت هم گرایی جهان اسلام ایفا کند.

او تصریح کرد اسراییل بدون تردید دشمن شماره یک مسلمانان است و همکاری کشورهای اسلامی برای مقابله با تهدیدهای ناشی از اقدامات این رژیم ضروری است. در این دیدار، علی فالح الزیدی نیز با ابلاغ سلام دولت و ملت عراق به رییس مجلس شورای اسلامی و مردم ایران، بر روابط نزدیک دو کشور تأکید کرد و گفت ایران و عراق فقط دو کشور همسایه نیستند، بلکه شریک و دارای سرنوشتی مشترک هستند.

نخست وزیر عراق در ادامه با اشاره به قدردانی رییس مجلس از حضور گسترده مردم عراق در مراسم تشییع رهبر شهید انقلاب اسلامی، اظهار کرد این حضور وظیفه ملت عراق بوده و نیازی به قدردانی ندارد.

او افزود فقدان رهبر انقلاب اسلامی، صرفا ازدست دادن یک شخصیت سیاسی نبود، بلکه جهان اسلام یکی از چهره های برجسته و تأثیرگذار خود را از دست داد.

الزیدی با اشاره به استقبال گسترده مردم عراق از مراسم تشییع، گفت حضور گسترده مردم در شرایط آب وهوایی گرم، نشان دهنده جایگاه رهبر شهید در میان مسلمانان و شیعیان بود و این مراسم تصویری متفاوت و ماندگار از همبستگی ملت های منطقه به جهان منتقل کرد.

او همچنین تأکید کرد جایگاه شخصیت های دینی و مذهبی را نمی توان با امکانات مادی به دست آورد و استقبال گسترده مردم از مراسم تشییع، بیانگر پیوندهای عمیق اعتقادی و عاطفی میان ملت های منطقه است. در این دیدار، دو طرف بر اهمیت استمرار رایزنی ها، توسعه همکاری های دوجانبه و تقویت هماهنگی های ایران و عراق در موضوعات منطقه ای و جهان اسلام تأکید و گسترش روابط میان تهران و بغداد را در راستای تأمین منافع مشترک دو کشور و تقویت ثبات منطقه ای ارزیابی کردند.

جمهوری اسلامی ایران و جمهوری عراق در پایان سفر رسمی علی فالح الزیدی، نخست وزیر عراق، به تهران با صدور بیانیه ای مشترک، بر گسترش همکاری های راهبردی، تدوین سند جامع همکاری های بلندمدت، تسریع در اجرای توافقات دوجانبه و تقویت هماهنگی های سیاسی، اقتصادی، امنیتی و منطقه ای تأکید کردند.

در این بیانیه آمده است نخست وزیر عراق در پاسخ به دعوت رسمی مسعود پزشکیان، رییس جمهور جمهوری اسلامی ایران، در رأس هیئتی بلندپایه سیاسی، امنیتی و اقتصادی به تهران سفر و در جریان این سفر با رییس جمهور و جمعی از مقام های عالی رتبه جمهوری اسلامی ایران دیدار و گفت وگو کرد. دو طرف در این دیدارها ضمن بررسی آخرین وضعیت روابط دوجانبه، تحولات منطقه ای و مسائل بین المللی، بر استمرار گفت وگوهای سازنده، تعمیق روابط راهبردی و توسعه همکاری ها بر پایه اعتماد متقابل، حسن همجواری و منافع مشترک تأکید کردند.

براساس این بیانیه، ایران و عراق توافق کردند سندی جامع و راهبردی برای نهادینه سازی همکاری های بلندمدت در حوزه های سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، امنیتی و سایر زمینه های مورد علاقه مشترک تدوین شود. همچنین مقرر شد وزیران امور خارجه دو کشور پیش نویس نهایی این سند را در اسرع وقت برای تصویب و اجرا به مقام های عالی دو کشور ارائه کنند.

در بیانیه مشترک، توسعه روابط در حوزه های سیاسی، اقتصادی، امنیتی، فرهنگی، علمی، فناوری، زیرساختی و مناسبات مردمی، ضرورتی راهبردی برای تأمین منافع مشترک دو کشور توصیف شده و دو طرف بر اراده مشترک برای تبدیل روابط تهران و بغداد به الگویی موفق از همکاری های منطقه ای تأکید کردند. ایران و عراق همچنین توافق کردند کمیسیون عالی مشترک دو کشور با هدف پیگیری اجرای توافقات و توسعه همکاری های راهبردی، هر سال در سطح رؤسای دولت های دو کشور و به صورت متناوب در تهران و بغداد برگزار شود.

در بخش دیگری از این بیانیه، جمهوری اسلامی ایران از دولت و ملت عراق به دلیل همبستگی و مشارکت گسترده در مراسم تشییع رهبر شهید انقلاب اسلامی قدردانی کرد. دو طرف این حضور را نشانه پیوندهای تاریخی، دینی و مردمی میان ایران و عراق دانستند. در حوزه همکاری های اقتصادی نیز بر تسریع در اجرای پروژه های مشترک، از جمله تکمیل راه آهن بصره-شلمچه، افزایش حجم مبادلات تجاری، توسعه سرمایه گذاری های مشترک، تسهیل تجارت، تقویت همکاری های بانکی و مالی و گسترش همکاری در بخش های انرژی، حمل ونقل، ترانزیت، صنعت، کشاورزی و خدمات فنی و مهندسی تأکید شد.

همچنین دو کشور خواستار رفع موانع اجرایی و اداری برای سرعت بخشیدن به اجرای پروژه های مشترک شدند. در این بیانیه، دو طرف بر اجرای کامل توافق نامه ها، اسناد و یادداشت های تفاهم امضاشده میان دو کشور نیز تأکید کردند و خواستار عملیاتی شدن هرچه سریع تر آن ها شدند. ایران و عراق در بخش دیگری از بیانیه، همکاری در حوزه محیط زیست را از دیگر اولویت های مشترک برشمردند.

دو کشور با اشاره به چالش هایی همچون تغییرات اقلیمی، خشک سالی، ریزگردها و مدیریت منابع آب، بر توسعه همکاری های علمی و اجرایی، حفاظت از تالاب های مشترک، صیانت از تنوع زیستی و ایجاد سازوکارهای مشترک برای مقابله با بحران های زیست محیطی تأکید کردند. در حوزه امنیتی و منطقه ای نیز دو کشور با بررسی آخرین تحولات منطقه، بر تقویت همکاری ها در مبارزه با تروریسم، افراط گرایی، جرائم سازمان یافته، قاچاق و دیگر تهدیدهای فرامرزی تأکید کرده و ادامه هماهنگی های دوجانبه و چندجانبه را برای حفظ امنیت و ثبات منطقه ضروری دانستند.

در ادامه، دو طرف بر گسترش همکاری های فرهنگی، علمی، دانشگاهی، رسانه ای، گردشگری و زیارت های دینی و همچنین تقویت پیوندهای مردمی به عنوان پایه ای برای توسعه روابط راهبردی بلندمدت تأکید کردند. در پایان این بیانیه مشترک، جمهوری اسلامی ایران و جمهوری عراق با تأکید بر استمرار گفت وگوهای راهبردی و اجرای کامل توافقات مشترک، اعلام کردند توسعه روابط دوجانبه علاوه بر تأمین منافع دو ملت، به تقویت ثبات، امنیت، رفاه و توسعه پایدار در منطقه غرب آسیا کمک خواهد کرد.

دو کشور همچنین با تأکید بر ضرورت حل وفصل بحران های منطقه از طریق گفت وگو، دیپلماسی و مشارکت کشورهای منطقه، حمایت خود را از راه حل های سیاسی و مسالمت آمیز مبتنی بر حقوق بین الملل اعلام و بار دیگر بر حمایت از ملت فلسطین و تحقق حقوق مشروع آنان، از جمله تشکیل دولت مستقل فلسطین به پایتختی قدس شریف، تأکید کردند.

البته سفر علی فالح الزیدی به تهران، با وجود اهمیت راهبردی و دستورکارهای متنوع آن، خالی از حاشیه نیز نبود. حساسیت شرایط منطقه و هم زمانی این سفر با تحولات پرشتاب سیاسی و امنیتی، زمینه ساز طرح برخی گمانه زنی ها و روایت های رسانه ای شد؛ حاشیه هایی که هرچند نتوانست بر اهداف اصلی این سفر سایه بیندازد، اما به بخشی از فضای خبری پیرامون رایزنی های تهران و بغداد تبدیل شد.

در همین باره، یک مقام آگاه، گزارش روزنامه نیویورک تایمز درباره انتقال پیشنهاد آتش بس موقت از سوی آمریکا به تهران از طریق نخست وزیر عراق را کاملا انحرافی و گمراه کننده توصیف و تأکید کرد جمهوری اسلامی ایران همواره برای دیپلماسی اصالت قائل بوده است. نیویورک تایمز به نقل از چند مقام عراقی و ایرانی که نامی از آن ها نبرده، مدعی شده بود ایران پیشنهاد آتش بس موقت دونالد ترامپ را که از سوی علی فالح الزیدی، نخست وزیر عراق، به تهران منتقل شده بود، رد کرده است. این روزنامه همچنین مدعی شد تهران با توافقی موقت که در آن موضوع کنترل تنگه هرمز تعیین تکلیف نشود، موافق نیست.

در واکنش به این ادعا، مقام آگاه ایرانی در گفت وگو با ایرنا، این روایت را نادرست و گمراه کننده دانست و تأکید کرد ریشه تشدید تنش های منطقه، پیمان شکنی آمریکا و نقض تعهدات یادداشت تفاهم 28 خرداد است.

او افزود برخلاف آمریکا که به گفته او دیپلماسی را به ابزاری برای جنگ روانی و رسانه ای تبدیل کرده و تصمیماتش تحت تأثیر اختلافات داخلی و نفوذ اسراییل قرار دارد، جمهوری اسلامی ایران همواره رویکردی مبتنی بر دیپلماسی داشته است. نیویورک تایمز پیش تر نیز با استناد به منابعی بی نام مدعی شده بود نخست وزیر عراق در سفر به تهران حامل پیشنهادی از سوی رییس جمهور آمریکا برای برقراری آتش بس میان ایران و ایالات متحده بوده است؛ ادعایی که مقام آگاه ایرانی آن را رد و روایت این روزنامه را انحرافی توصیف کرد.

در گزارش قبلی پیشی بینی شده بود احتمال نقل و انتقال پیام و سطحی از میانجیگری توسط علی الزیدی، یک گزینه نزدیک به واقعیت است؛ چراکه در نگاه کلان، سفر نخست وزیر عراق به آمریکا و سپس ایران را باید در چارچوب راهبرد بغداد برای ترسیم مسیر آینده این کشور ارزیابی کرد؛ مسیری که در یک سوی آن توسعه اقتصادی، جذب سرمایه گذاری و همکاری با واشینگتن قرار دارد و در سوی دیگر، حفظ روابط راهبردی و امنیتی با تهران.

لذا الزیدی می کوشد با حفظ توازن میان دو طرف، بار دیگر نقش خود را به عنوان بازیگری ارتباط دهنده و میانجی در معادلات منطقه ای احیا کند و این نه یک انتخاب ، که یک ضرورت اجتناب ناپذیر برای عراق خواهد بود. هرچند توان عراق برای میانجیگری در بحران پیچیده ایران و آمریکا، آن هم در میانه جنگ محل بحث است، اما ضرورت های امنیتی و منافع ملی این کشور، چنین نقشی را به عراق تحمیل می کند.

به هر حال تداوم و تشدید تنش میان تهران و واشینگتن می تواند پروژه های کلیدی دولت الزیدی، از جمله تثبیت حاکمیت، انحصار سلاح در دست دولت، خروج نیروهای آمریکایی و اجرای برنامه های اقتصادی را با چالش مواجه کند.