همگان نگاه ها را به سفر نخست وزیر عراق، علی فالح الزیدی، به تهران در امروز پنج شنبه دوخته اند. این نخستین اقدام او پس از سفر رسمی به ایالات متحده است که واکنش ها و انتقاداتی را در محافل ایرانی به دنبال داشت که برجسته ترین آن ها از سوی علی اکبر ولایتی بود که زمان بندی و نتایج این سفر را مورد انتقاد قرار داد.

به نقل از الجزیره، سفر الزیدی به تهران در شرایطی صورت می گیرد که تنش های منطقه ای افزایش یافته، پیامدهای جنگ همچنان ادامه دارد و بغداد در تلاش است تا سیاست توازن خود را بین واشنگتن و تهران حفظ کند. در این میان، منابع سیاسی حاکی از آن هستند که این سفر فراتر از چارچوب اعلامی خود بوده و حامل پیام های سیاسی، امنیتی و اقتصادی دوجانبه ای میان دو طرف است.

یک منبع دولتی فاش کرد که سفر نخست وزیر عراق به تهران ابعادی فراتر از آنچه به طور رسمی اعلام شده دارد و اشاره کرد که این سفر شامل مجموعه ای از پیام های سیاسی و اقتصادی خطاب به ایران است.

به گفته این منبع، نخستین پیام ابراز حسن نیت و تأکید به تهران است که سفر اخیر به واشنگتن به قصد آسیب رساندن به ایران یا به بهای رابطه با آن صورت نگرفته، بلکه عراق همچنان بر حفظ و احترام به روابط خود با ایران همسایه، با وجود گشایش خود به روی ایالات متحده، حریص است.

دومین پیام، به گفته این منبع، حاوی مضمونی از سوی واشنگتن است مبنی بر اینکه دولت آمریکا به دنبال سرنگونی نظام ایران نیست و اظهارات تند مقامات آمریکایی در چارچوب جنگ جاری و فشارهای سیاسی و رسانه ای صورت می گیرد .

وی اشاره کرد که نخست وزیر به دنبال پیشبرد ترتیبات منطقه ای جدید است که آن را شبیه به پیمان نامه ای غیررسمی میان طرف های درگیر توصیف کرد و این از این باور او نشأت می گیرد که منطقه به مرحله ای رسیده که نیاز به توقف تنش آفرینی و پایان دادن به رویارویی ها دارد.

منبع خاطرنشان کرد که نخست وزیر به مقامات ایرانی خواهد گفت که ادامه بسته شدن تنگه هرمز و محدودیت های ناشی از آن بر صادرات نفت عراق، اوضاع اقتصادی و امنیتی داخل عراق را تشدید خواهد کرد و هشدار داد که این امر ممکن است به ناآرامی های داخلی منجر شده و بهانه هایی برای تداوم حضور نظامی آمریکا در عراق فراهم کند که به نفع ایران نیست.

این اطلاعات با آنچه منابع مطلع در 14 ژوییه، طی سفر الزیدی به ایالات متحده، فاش کردند، همخوانی دارد که واشنگتن تمایل خود را برای دستیابی به توافقی در مناقشه با تهران با حمایت و تضمین هایی از سوی تعدادی از کشورهای تأثیرگذار از جمله عراق نشان می دهد؛ این نشانه ای بر تلاش بغداد برای ایفای نقش میانجی در کاهش تنش های منطقه ای است.

در مقابل، دفتر اطلاع رسانی نخست وزیر به نقل از سخنگوی دولت، حیدر العبودی، در کنفرانسی خبری که روز چهارشنبه در مقر دولت برگزار شد، تأکید کرد که الزیدی به دعوت رسمی رییس جمهور ایران، در رأس یک هیئت وزیرانی از ایران دیدار خواهد کرد.

وی توضیح داد که در این سفر، مسیر روابط دوجانبه، تحولات منطقه ای و مسائل بین المللی بررسی شده و بر همکاری در زمینه های تجارت، انرژی، حمل و نقل، کشاورزی، محیط زیست و تغییرات اقلیمی به گونه ای که به نفع منافع دو کشور باشد، تأکید خواهد شد.

العبودی افزود که این سفر در چارچوب اهتمام دولت عراق به استقرار اصل همسایگی خوب و تقویت همکاری بر اساس منافع مشترک و احترام متقابل و در راستای سیاست عراق مبتنی بر توازن و گشایش سازنده در روابط منطقه ای و بین المللی خود صورت می گیرد.

از سوی دیگر، غالب الدعمی، پژوهشگر مسائل سیاسی، اشاره کرد که سفر نخست وزیر به ایران در زمانی بسیار حساس و در شرایط توازن دشواری که عراق بین ایالات متحده و ایران تجربه می کند، صورت می گیرد.

وی بر اساس اطلاعات خاص خود توضیح داد که برجسته ترین اهداف این سفر، ابلاغ این موضوع به تهران است که باید از حمایت از جناح های مرتبط با اصل وحدت میدان ها دست بردارد تا مقدمات ادغام آن ها در نیروهای امنیتی و تحویل سلاح هایشان فراهم شود و خاطرنشان کرد که این اصل پس از خروج سوریه و لبنان از آن، به عراق و یمن محدود شده است.

الدعمی افزود که نخست وزیر همچنین درباره پرونده امنیت تردد دریایی در تنگه هرمز، پس از حمله به نفت کش های خارجی حامل نفت عراق، گفت وگو خواهد کرد. همچنین موضوع تعهد عراق به عدم اجازه استفاده از خاک خود یا نیروهای آمریکایی مستقر در آن برای انجام حملات علیه ایران، که انتظار می رود تهران آن را در مذاکرات مطرح کند، بررسی خواهد شد. همچنین پرونده های بدهی ها، تقویت روابط اقتصادی، امنیتی و اجتماعی و کنترل مرزهای دو کشور نیز مورد بحث قرار خواهد گرفت.

وی احتمال داد که نخست وزیر حامل پیام شفاهی از واشنگتن باشد تا از نقش میانجیگری عراق بین ایالات متحده و ایران حمایت کند و این امر ممکن است بغداد را به چهارمین پایتخت برای میزبانی گفت وگوهای بین دو طرف، پس از دوحه، مسقط و اسلام آباد، تبدیل کند.

الدعمی بر این باور است که عراق به دنبال تثبیت جایگاه خود به عنوان میانجی منطقه ای است که طرف های درگیر را گرد هم می آورد، اما اولویت اساسی آن همچنان متقاعد کردن ایران به کنار گذاشتن حمایت از اصل وحدت میدان ها است، چرا که این اصل تهدیدی برای درگیر کردن عراق در هر رویارویی احتمالی به شمار می رود. هم زمان با این موضوع، پیامدهای تنش در تنگه هرمز نیز باید مدیریت شود و تهران بر درخواست خود مبنی برعدم استفاده از خاک عراق به عنوان سکویی برای هرگونه حمله علیه خود، پافشاری خواهد کرد

سفر الزیدی به تهران منعکس کننده تلاش برای بهره گیری از توازن روابط خارجی عراق است. بغداد در تلاش است تا خود را به عنوان کانال ارتباطی مطمئنی بین دو دشمن تثبیت کند و از موقعیت جغرافیایی خود و اشتراک منافع امنیتی و اقتصادی با هر دو طرف بهره می برد.

با این حال، به گفته الدعمی، موفقیت این مسیر همچنان منوط به توانایی عراق در متقاعد کردن ایران است که گشایش آن به روی واشنگتن به بهای رابطه با ایران تمام نمی شود و هم زمان، توانایی متقاعد کردن ایالات متحده را دارد که حفظ رابطه با تهران برای حفظ ثبات عراق ضروری است و خروج از مشارکت استراتژیک با واشنگتن محسوب نمی شود.

بدین ترتیب، سفر تهران به آزمونی عملی برای سیاست توازن مثبتی تبدیل می شود که بغداد در یکی از خطرناک ترین مراحل منطقه از آن سخن می گوید.