به گزارش ورزش سه، پس از تساوی ناامید کننده تیم ملی فوتبال ایران مقابل نیوزلند، شاید به ذهن کمتر کسی خطور می کرد که ایران بتواند، بلژیک پرستاره را بدون گل متوقف کرده و به کسب امتیاز نائل شود.

نمود این داستان از آن جایی بیشتر می شود که تیم ملی در بازی اول، صرف نظر از عملکرد نسبتا خوب در فاز حمله، نمایش ضعیفی در فاز دفاع و انتقال تدافعی مقابل نیوزلند داشت وهمین امر سبب می شد تا نگرانی ها در برابر شیاطین سرخ اروپا، به جهت حضور ستاره های سرشناس دوچندان شود.

ایران، با ارائه یک بازی منطقی توانست با بستن فضاهای موثر به خصوص در عمق دفاع و نیز مهار مهره های تاثیر گذار حریف اروپایی خود، راه رسیدن به دروازه را بسته نگاه داشته و حتی در دقایقی از بازی، مالک توپ و میدان نیز باشد.

در گذشته، کارشناسان و مربیان فوتبال، بازی را برای هر تیم به سه فاز حمله، دفاع و انتقال تقسیم بندی می کردند. در ادامه آن ها دریافتند که می بایست فاز انتقال به دو بخش هجومی و تدافعی تبدیل شده تا امکان تجزیه و تحلیل بهتری را فراهم آورد.
پس از آن که بسیاری از گل های رد و بدل شده در یک مسابقه، روی ضربات شروع مجدد اتفاق می افتاد؛ بر آن شدند تا به طور جدی تری به این مساله ورود کنند.

ضربات شروع مجدد(Set Pieces / Set Plays) ، همان گونه که از نام آن نیز بر می آید عبارت است از: ضرباتی که پس از خارج شدن توپ از بازی و یا متوقف شدن بازی به جهت خطای حریف رخ می دهد و به طور کلی شامل ضربه پنالتی، ضربات خطای آزاد مستقیم و غیر مستقیم، اوت دستی، کرنر و ضربه دروازه می شود.

اگر تیمی در برابر حریف خود دفاع کند، این فاز با نام ضربات شروع مجدد دفاعی و اگر تیمی به حریف خود هجوم آورد به ضربات شروع مجدد هجومی شناخته می شود و این گونه فوتبال مدرن امروز، به شش فاز مجزا تقسیم بندی می شود.

نقطه عطف تیم ملی ایران در این بازی، که شاید کمتر کسی به آن اشاره داشته، عملکرد بسیار موثر در ضربات شروع مجدد هجومی بوده است. به نوعی می توان گفت، تمامی خلق موقعیت های بازی توسط ایران در این فاز صورت گرفته است.

همان گونه که در تصویر بالا مشاهده می شود، نرخ امید گل (xG) {مجموع احتمال گل شدن ضرباتی که یک تیم به سمت دروازه حریف خود وارد کرده است} برای تیم بلژیک 1.79 و برای ایران 0.62 بوده است. در حقیقت به طور مشخص، در مجموع تیم بلژیک، با توجه به ضرباتی که به سمت چهارچوب ایران وارد کرده به نسبت اعداد ذکر شده، تیم برتر میدان به لحاظ ایجاد خطر بوده است.

اما نکته قابل توجه در این زمینه این است که تیم ایران، 0.45 از این نرخ امیدگل را در ضربات شروع مجدد هجومی خلق کرده است. دو تصویر زیر، میزان و نرخ پراکندگی ضربات شروع مجدد هجومی دو تیم را نشان می دهد.

این دو تصویر به ما نشان می دهد، به رغم این که از منظر کمی، تعداد ضربات شروع مجدد ایران نسبت به بلژیک کمتر بوده اما این حملات زهردارتر و باکیفیت تر بوده است.

سکانس های حملات موثر ایران روی ضربات شروع مجدد، به طور کلی شامل دو پرتاب اوت بلند، دو کرنر و یک ضربه ایستگاهی بوده است که به اختصار به آنالیز هر یک خواهیم پرداخت.

همان گونه که در ویدیو بالا مشاهده شد، ابتدا احسان حاج صفی با یک پرتاب بلند سعی دارد تا توپ را برای شجاع خلیل زاده ارسال کند، برنامه این است که شجاع با یک ضربه سر شارژ، توپ را به دهانه دروازه ارسال کند، اگر چه با دفع توپ توسط مدافع بلژیکی این نقشه عملی نمی شود اما نکته قابل توجه، ریسک ارزشمند تیم ایران است.

حضور هفت بازیکن سفید پوش در محوطه جریمه برای استفاده از توپ بلند، شهامت استفاده موثر از ضربات شروع مجدد با تعداد نفرات بالا را برای تیم ایران نشان می دهد.

در ادامه با ارسال مجدد حاج صفی و بازگشت توپ تیم، ساختار دفاعی استانداردی از منظر زوایا و فواصل به خود می گیرد. مهدی طارمی نیز با یک جای گیری دقیق و تاثیر مثبت روی توپ سوم، حسین کنعانی زادگان را در موقعیت ایده آلی قرار می دهد، کنعانی نیز ضربه خوبی را به توپ می زند اما با واکنش خوب کورتوآ روبرو می شود.

به طور مشابه، همین وضعیت روی پرتاب اوت دیگری نیز مشاهده می شود.
به ویدیو دوم توجه کنید.

در ویدیو دوم نیز مشاهده می شود که علیرضا جهانبخش با یک پرتاب بلند سعی دارد تا کنعانی، طارمی و یا محبی را صاحب توپ کند. سعید عزت اللهی، سامان قدوس و احسان حاج صفی نیز، با فواصل بسیار نزدیک به یکدیگر، در فضای پشت محوطه جریمه برای بهره از موقعیت شوت زنی روی توپ سوم آماده هستند.

با اشتباه مدافع بلژیک در دفع توپ و تاثیر کنعانی، توپ به طارمی می رسد و او نیز با یک والی زیبا به سمت دروازه شوت زنی می کند که این بار نیز با واکنش ستاره بلژیکی همراه می شود.

در کرنرها نیز عملکرد ایران بسیار موثر دیده می شود.

در این بازی تنها دو کرنر روی دروازه حریف ارسال کرده که هر دوی آن ها نیز نسبتا موفق بوده است. قبل از ارسال، مهدی طارمی وظیفه ایجاد حواس پرتی و کور کردن دید دروازه بان حریف را بر عهده دارد. با محدود شدن دید کورتوآ و تصمیم گیری برای خروج یا عدم خروج از دروازه، دو یا سه بازیکن به تیر دورتر هجوم می برده تا از آن منطقه که نقطه کور مدافعان و دروازه بان است بتوانند ضربه سر را وارد کنند.
دو ویدیو زیر، به وضوح عملکرد تیم را در کرنرها نشان می دهد.

و اما، گل سر سبد نمایش درخشان شاگردان قلعه نویی در این فاز، به ضربه ایستگاهی زیرمربوط است. 

با اینکه همگان بر این باور بودند که احتمالا رامین رضائیان این ضربه ایستگاهی را به شکل مستقیم به سمت دروازه بلژیک خواهد زد؛ اما برنامه تیم ملی از قرار دیگری بود.

در این صحنه، سامان قدوس در موقعیت "Screen" قرار دارد. این تاکتیک زمانی اجرا می شود که تیم در فاز حمله، با یارگیری یا از کار انداختن مدافعان حریف، شرایطی را برای بازیکن “Target” (هدف) که در اینجا مهدی طارمی است، ایجاد کند. نکته دیگر در اجرای این الگو، موقعیت ابتدایی محمد محبی است که به شکل “Block” در کنار دیواره دفاعی حریف ایستاده است اما به محض این که احسان حاج صفی پاس را ارسال می کند، هر دو بازیکن (قدوس و محبی) با قرار دادن بدن خود میان توپ و مدافع، شرایط ایده آل را برای طارمی ایجاد می کنند و در واقع هر دو بازیکن در موقعیت “Screen” قرار می گیرند.

پس از دریافت توپ، طارمی با یک چرخش بسیار عالی خود را در مصاف با کورتوآ قرار داده و با یک ضربه دقیق توپ را به گوشه دروازه می فرستد.
اگر چه این گل در شرایط آفساید به ثمر رسید، اما تفکر تاکتیکی پشت این ضربه و نحوه اجرای آن توسط بازیکنان تا جایی پیش رفت که توانست، تحسین و تمجید کارشناسان فوتبال را به همراه داشته باشد.

به نظر می رسد تیم ایران، با توجه به سختی و مصائبی که در این جام پشت سر گذاشت، به یک بلوغ، پختگی و تجربه کافی برا عبور از صد مصر رسیده باشد. بی انصافی است اگر عملکرد تیم را در برابر بلژیک اتفاقی و صرفا حاصل یک رویداد خاص تلقی کنیم.

درست است که تیم همچنان ضعف های ساختاری بسیاری در فازهای مختلف دارد، اما یکپارچگی و استحکام در دفاع مقابل بلژیک، ایجاد خطر روی دروازه حریفان و البته شهامت اجرای بازی تهاجمی در دقایقی از بازی، ایران را به یک رقیب جدی در مقابل مصر بدل خواهد کرد. فراعنه که صعود به مرحله بعد برایشان قطعی است، احتمالا به دنبال صعود به عنوان تیم اول و دوم خواهند بود و اگر ایران بتواند همانند بازی بلژیک در دفاع و انتقال های تدافعی هوشمنمدانه عمل کند، می تواند به کسب امتیاز در این بازی امیدوار باشد.

امیرحسین شادمان – معین دلاوری