رییس تیم مذاکره‌کننده ایران بلافاصله در پیامی در شبکه اجتماعی به تهدید ترامپ پاسخ داد و نوشت: با خودشان فکر نمی‌کنند که اگر تهدیدهایشان نتیجه‌ای داشت، به استیصال امروز نمی‌رسیدند؟ ما تهدیدهای آمریکایی‌ها را به جایی حساب نمی‌کنیم. بهتر است مراقب اظهارنظرهای خود باشند، نیروهای مسلح ما آماده‌اند تا به نحوی دیگر پاسخشان را بدهند. هر چه حرف بزنند، این ماییم که عمل می‌کنیم.

اولین نشست ایران و آمریکا پس از دستیابی به تفاهمنانه پایان جنگ روز گذشته در اقامتگاه «بورگنشتاک» در کنار دریاچه «لوسرن» سوییس برگزار شد. 

این گفت‌وگوها در حالی انجام شد که فضای مذاکرات تحت تأثیر تنش‌های لفظی و تهدیدات دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا قرار گرفت تا روند گفت‌وگوها در سوییس با اختلال مواجه و متوقف شود. 

همزمان با برگزاری نشست دیروز بار دیگر تهدید ترامپ بر فضای دیپلماتیک سایه انداخت و او در گفت‌وگویی با فاکس‌نیوز مواضعی ادعایی مطرح کرد که در آن به ‌طور تلویحی درباره پیامدهای سخت شکست مذاکره به ایران هشدار داد و سخنان رییس‌جمهوری ایران را درباره بحث غنی‌سازی زیر سؤال برد. 

قالیباف هم بلافاصله در پیامی در شبکه اجتماعی به این تهدید پاسخ داد و گفت: «با خودشان فکر نمی‌کنند که اگر تهدیدهایشان نتیجه‌ای داشت، به استیصال امروز نمی‌رسیدند؟ ما تهدیدهای آمریکایی‌ها را به جایی حساب نمی‌کنیم. بهتر است مراقب اظهارنظرهای خود باشند، نیروهای مسلح ما آماده‌اند تا به نحوی دیگر پاسخشان را بدهند. هر چه حرف بزنند، این ماییم که عمل می‌کنیم.»  این سخنان در شرایطی بیان شد که بر اساس بند اول تفاهمنامه هرگونه تهدید یا ادبیات فشارآمیز می‌تواند به‌عنوان نقض جدی توافق تلقی شود. همین موضوع باعث شد هیأت مذاکره‌کننده ایرانی، دومین دور نشست چهارجانبه را  متوقف کند.

حضور فعال میانجی‌ها

در این دور از مذاکرات، ریاست هیأت ایرانی بر عهده قالیباف قرار دارد و از سوی دیگر «جی دی ونس»، معاون رییس‌جمهور آمریکا هدایت هیأت آمریکایی را بر عهده گرفته است؛ دو چهره‌ای که عملاً محور اصلی گفت‌وگوهای مستقیم و غیرمستقیم در این نشست به شمار می رود. 

در کنار آنها نقش میانجی‌گری و تسهیل گفت‌وگوها بر عهده هیأت‌های پاکستان و قطر و شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان به همراه عاصم منیر، فرمانده ارتش این کشور و همچنین شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخست‌وزیر و وزیر خارجه قطر ریاست این بخش از روند مذاکرات را بر عهده گرفته اند. در این میان، محمد اسحاق‌دار، وزیر خارجه پاکستان نیز از حضور سه تیم فنی در مذاکرات خبر داد.

رایزنی‌های دوجانبه و سه‌جانبه

هیأت ایرانی روز گذشته اولین روز حضور خود در سوییس را با دیدارهای فشرده با هیأت‌های پاکستانی و قطری آغاز کرد؛ دو کشوری که در هفته‌های اخیر نقش مهمی در میانجیگری میان تهران و واشنگتن ایفا کرده‌اند و اکنون نیز در تلاش‌اند مسیر اجرای تفاهم‌های به دست آمده را هموار کنند. این دیدارها در حالی برگزار شد که سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه پیش از ظهر با «ایگنازیو کاسیس»، وزیر خارجه سوییس دیدار و گفت‌وگو کرد. 

همزمان، تحرکات دیپلماتیک فراتر از محل مذاکرات نیز ادامه یافت و نخست‌وزیر و فرمانده ارتش پاکستان با معاون رییس‌جمهور آمریکا با هدف رایزنی‌های موازی برای پیشبرد توافق‌ها و مدیریت اختلافات دیدار کردند. در داخل محل مذاکرات نیز گفت‌وگوها وارد مرحله تازه‌ای شد. 

نشستی سه‌جانبه میان ایران، آمریکا و قطر با محوریت برقراری آتش‌بس فراگیر در لبنان و تعیین تکلیف اموال بلوکه ‌شده ایران آغاز شد؛ دو موضوعی که به گفته منابع نزدیک به مذاکرات در اولویت دستور کار طرف‌ها قرار داشت. با گذشت ساعت‌ها از رایزنی‌های جداگانه و نشست‌های چندجانبه، فضای مذاکرات به تدریج از گفت‌وگوهای غیرمستقیم فاصله گرفت و به سمت تماس‌های نزدیک‌تر میان طرف‌ها حرکت کرد.

هدف اولیه تهران

سرانجام عصر دیروز هیأت‌های ایران و آمریکا با حضور نمایندگان قطر و پاکستان در یک نشست چهارجانبه در یک اتاق گرد هم آمدند که مهم‌ترین بخش روز اول مذاکرات و امکانی برای سنجش میزان پیشرفت در اجرای تفاهم‌های اخیر به شمار می‌رفت.

آنچه هیأت ایرانی در جریان حضور خود در سوییس دنبال می‌کند، بیش از هر چیز به سرنوشت تفاهم پایان جنگ مربوط است که تنها چند روز پس از اجرایی شدن برخی از مهم‌ترین بندهای آن با چالش روبه‌رو شده اند. در صدر این موارد بند اول تفاهمنامه قرار دارد که بر پایان درگیری‌ها در همه جبهه‌ها از جمله لبنان تأکید می‌کند. چه آنکه حملات اسراییل به لبنان در روزهای گذشته این بخش از توافق را با ابهام روبه‌رو کرده است.  حملاتی که از دو شب پیش تا موقع عزیمت هیأت مذاکره‌کننده ایران به سوییس شدت گرفت و سبب شد نیروهای نظامی کشور در واکنش به آن اعلام کنند که تنگه هرمز را خواهند بست. 

به همین دلیل، موضوع لبنان به یکی از محورهای اصلی رایزنی‌های دیروز تبدیل شد. مقام‌های کشور معتقدند اگر قرار است تفاهم به مرحله اجرا برسد، اولین آزمون آن در میدان لبنان رقم می‌خورد وهر حمله تازه می‌تواند فاصله میان متن توافق و واقعیات جاری را بیشتر کند. در کنار این پرونده، موضوع اموال بلوکه‌شده ایران نیز در مرکز توجه هیأت ایرانی قرار دارد. آزادسازی این دارایی‌ها که در بند یازدهم تفاهمنامه به آن اشاره شده، از نگاه تهران یکی از ملموس‌ترین و قابل سنجش‌ترین بخش‌های توافق به شمار می‌رود که می‌تواند نشان دهد طرف‌ها تا چه اندازه برای اجرای تعهدات خود آمادگی دارند.  اسماعیل بقایی، سخنگو و عضو هیأت مذاکراتی کشورمان هدف اصلی این نشست را اطمینان از اجرای تعهدات طرف مقابل طبق یادداشت تفاهم 28 خرداد و بررسی تحقق پیش‌شرط‌های لازم برای آغاز مذاکرات توافق نهایی خواند وهمچنین با اشاره به دستور مقامات رژیم صهیونیستی مبنی بر توقف تهاجم به جنوب لبنان گفت: «روز شنبه یک توقف شکننده ایجاد شد که محصول همکاری نزدیک بین دستگاه دیپلماسی و میدان بود و این همکاری ادامه دارد.» 

هرچند حمید بورد، مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران که در ترکیب هیأت مذاکره ‌کننده حضور دارد، در گفت‌و‌گو با ایرنا گفت که موضوع رفع تحریم‌های نفتی و معافیت‌های مرتبط در جریان گفت‌وگوها پیگیری شد.

نشست خبری مشترک بدون ایران

اما نشست دیروز در حاشیه خود با نشست خبری مشترک مقام‌های بلندپایه آمریکا، پاکستان و در غیاب هیأت ایرانی برگزار شد و تصویری از فضای حاکم بر مذاکرات و نگاه طرف‌های میانجی و آمریکایی به روند گفت‌وگوها ارائه داد. 

نخست‌وزیر پاکستان در آغاز این نشست با استقبال از روند دیپلماتیک میان ایران و آمریکا گفت که موفقیت این گفت‌وگوها نه تنها می‌تواند به کاهش تنش‌های منطقه‌ای کمک کند که زمینه‌ساز ثبات و صلح پایدار در سطح جهان خواهد بود. معاون رییس‌جمهوری آمریکا نیز مدعی پیشرفت بزرگ در ساعات اولیه گفت‌و‌گوهای دیروز شد و تأکید کرد که مذاکرات وارد مرحله فنی شده است؛ مرحله‌ای که به گفته او قرار نیست همه اختلاف‌ها را حل کند اما به طرف‌ها امکان می‌دهد برای اولین‌بار در قالب تیم‌های تخصصی درباره اولویت‌ها و مسائل مورد اختلاف به گفت‌وگو بنشینند. 

در ادامه «محمد بن عبدالرحمن آل ثانی»، نخست‌وزیر قطر مذاکرات سوییس را گامی مهم برای دستیابی به ثبات دانست و گفت که نتایج این گفت‌وگوها می‌تواند بر امنیت منطقه و جهان تأثیرگذار باشد.

روزنامه ایران