نخست وزیر بریتانیا پس از پیروزی قاطع اندی برنهام در انتخابات میان دوره ای میکرفیلد، با جدی ترین بحران نخست وزیری خود روبه رو شده است؛ متحدان سابق کی یر استارمر از انتقال منظم قدرت می گویند و داونینگ استریت هنوز بر ماندن او در نبرد رهبری حزب کارگر اصرار دارد. متحدان کی یر استارمر باور دارند نخست وزیر بریتانیا پس از ریزش ناگهانی حمایت ها در آخر هفته، خود را برای کناره گیری آماده می کند. یک مقام ارشد دولت بریتانیا به تلگراف گفته است استارمر به این جمع بندی نزدیک شده که بازی تمام شده و حالا بیشتر به این فکر می کند که چگونه میراث خود را حفظ کند. این روایت، اگرچه هنوز از سوی داونینگ استریت تأیید نشده، اما فضای حزب کارگر را از حالت زمزمه به مرحله انتظار رسانده است.

به گزارش شرق، پیروزی اندی برنهام در انتخابات میان دوره ای میکرفیلد، همان ضربه ای بود که بحران را از درون محافل پارلمانی به سطح تصمیم فوری کشاند. برنهام، شهردار محبوب پیشین منچستر بزرگ، کرسی میکرفیلد در شمال غرب انگلستان را با نزدیک به 55 درصد از 45 هزار و 510 رأی به دست آورد؛ بیش از 9 هزار رأی جلوتر از نامزد رفرم یوکیپ و ضد مهاجرت نایجل فاراژ. حالا او عضو مجلس عوام است و از نظر ساختاری می تواند برای رهبری حزب کارگر خیز بردارد.

استارمر به برنهام تبریک گفت، اما هم زمان تأکید کرد اگر رقابت رهبری شکل بگیرد، کنار نمی کشد. او گفت: رقابت می کنم، می ایستم و اضافه کرد بارها گفته از این میدان دور نخواهد شد. مشکل اینجاست که در وست مینستر، اصرار شخصی نخست وزیر دیگر با محاسبه جمعی حزب یکی نیست. یک نماینده حزب کارگر که معمولا در اردوگاه وفاداران استارمر قرار می گرفت، گفته حمایت از نخست وزیر اکنون به چند نفر از دوستان و خانواده محدود شده است. همین نماینده گفت تقریبا کسی باقی نمانده؛ مگر کسانی که خویشاوندی در شماره 10 داونینگ استریت دارند یا از دوستان شخصی قدیمی استارمر هستند. او تلاش برای ایستادن مقابل مسیر برنهام به سوی داونینگ استریت را به جنگیدن با جاذبه تشبیه کرد. استعاره تندی است، اما فضای حزب را به خوبی توصیف می کند: مقاومت وجود دارد، اما وزن سیاست در جهت دیگری حرکت می کند.

فشار فقط از پشت صندلی های مجلس عوام نمی آید؛ پنج وزیر ارشد کابینه به شکل خصوصی از استارمر خواسته اند جدول زمانی خروج خود را مشخص کند. طبق گزارش تلگراف، هایدی الکساندر، وزیر حمل ونقل، روز جمعه چنین پیامی داده و ایوت کوپر، وزیر خارجه نیز موضع مشابهی گرفته است. شبانه محمود ، وزیر کشور و اد میلیبند ، دوست قدیمی نخست وزیر، پیش تر به او گفته بودند باید از قدرت کنار برود. وقتی حلقه وفاداران قدیمی چنین حرفی می زند، بحران دیگر فقط شورش حاشیه ای نیست.

یک مقام دولت پیش بینی کرده در هفته جاری اتفاقی خواهد افتاد و هشدار داده اگر استارمر استعفا ندهد، حزب ممکن است به قلمرو استعفاهای جمعی برسد. منبعی دیگر گفته نخست وزیر روزهای شنبه و یکشنبه را صرف فکر کردن به آینده خود کرده و این بار کسانی که به او می گویند وقتش تمام شده، آدم های متفاوتی هستند، نه همان منتقدان همیشگی. همین تفاوت برای داونینگ استریت خطرناک تر از صدای مخالفان قدیمی است. در بی بی سی، یک منبع دولتی گفته تصور پیروزی استارمر بر برنهام در رقابت رهبری دیوانگی است. یک منبع کابینه هم گفته نمی خواهد ببیند نخست وزیر در چنین رقابتی خود را تحقیر کند . فایننشال تایمز نیز گزارش داده جاناتان رینولدز، رییس فراکسیون حزب کارگر در مجلس عوام، به استارمر گفته میل فزاینده ای میان نمایندگان برای انتقال منظم قدرت به برنهام وجود دارد. یکی از سرسخت ترین حامیان نخست وزیر نیز گفته تصمیم های بزرگی در هفته ها و ماه های آینده باید گرفته شود و نباید این تصمیم ها در فضایی گرفته شود که مردم خشمگین، خسته یا تحت تحریک کسانی هستند که نفعشان در شکست حزب کارگر در انتخابات بعدی است. این جمله به ظاهر دفاع از نظم فعلی است، اما در باطن پذیرش یک واقعیت است: حزب دیگر نمی تواند با بی تصمیمی پیش برود. آبزرور هم از قول یکی از دوستان نخست وزیر نوشته استارمر واقعیت ها را می بیند. به گفته او، جلوگیری از آشوب ، همان عبارتی که خود استارمر درست به کار برده بود، دیگر با ماندن او ممکن نیست و بنابراین فقط یک گزینه باقی می ماند. این دوست نزدیک گفته استارمر ظاهرا به این نتیجه رسیده که کناره گیری می تواند گزینه ای وظیفه شناسانه برای خدمت به کشور و حزب باشد.

برنهام اکنون فقط یک رقیب بالقوه نیست؛ به روایت متحدانش، چهره ای است که می تواند بدون رقابت جدی تاج گذاری کند. گفته می شود او حمایت نزدیک به 300 نماینده را دارد و اطرافیانش معتقدند حجم این حمایت، انتقال قدرت را اجتناب ناپذیر می کند. سخنرانی پیروزی او در میکرفیلد هم جای ابهام نگذاشت. برنهام گفت همه می دانند سیاست به روش استارمر دیگر کار نمی کند و همه حس می کنند کشور اکنون در وضعیتی نیست که باید باشد . سپس اضافه کرد این شب شاید نقطه عطف باشد. پشت این جمله ها، داستان بزرگ تری قرار دارد. نارضایتی از استارمر ماه هاست در حزب کارگر نمایان شده است. او در جولای 2024 حزب چپ میانه کارگر را به پیروزی قاطع انتخاباتی رساند، اما پس از آن نتوانست به وعده رشد اقتصادی، ترمیم خدمات عمومی فرسوده و کاهش فشار هزینه زندگی با سرعتی قانع کننده عمل کند. خطاهای سیاسی پی درپی هم فضا را بدتر کرد؛ از جمله تصمیم بحث برانگیز او برای انتصاب پیتر مندلسون، دوست بدنام جفری اپستین، به عنوان سفیر بریتانیا در آمریکا.

حزب کارگر هم زمان از دو سوی میدان رأی تحت فشار است؛ رأی دهندگان لیبرال به سوی حزب سبز در حال حرکت هستند و رفرم با رهبری فاراژ با شعارهای ضد مهاجرت در نظرسنجی های ملی پیشتاز شده است. برای نمایندگان حزب کارگر، مسئله فقط محبوبیت شخصی استارمر نیست؛ ترس از باختن در انتخاباتی است که هنوز زمان در پیش دارد، اما نشانه های خطرش زودتر رسیده است. در همین میان، وس استریتینگ نیز سایه ای بر رقابت دارد. گمانه زنی ها بالا گرفته که او شاید در ازای جایگاهی در کابینه، به سود برنهام عقب بنشیند؛ هرچند یکی از اعضای تیمش گفته وزیر پیشین بهداشت برای چالش رهبری آماده است، وب سایت دارد، ویدئوی آغاز کمپین آماده کرده و شعارش هنوز می توانیم است. با این حال، نزدیکان استریتینگ از رابطه خوب او با برنهام می گویند و می پذیرند این دو در میکرفیلد دیدار کرده و جمعه شب هم گفت وگو داشته اند؛ هرچند هرگونه معامله را رد می کنند. یک منبع در حزب کارگر گفته بزرگ ترین مشکل برنهام و استریتینگ این است که نخست وزیر هنوز در قدرت است. به گفته او، هیچ کدام این آخر هفته بیرون نیامده اند و هر دو به استارمر فرصت می دهند به نتیجه درست برسد؛ نتیجه ای که از نگاه این منبع، روشن است: رقابت برای او، حزب و کشور خوب نیست. ترجیح آنان انتقال آرام است، نه بیرون کشیدن اجباری نخست وزیر از شماره 10.

داونینگ استریت البته هنوز روایت سقوط را نمی پذیرد. منابع نزدیک به نخست وزیر تأکید دارند استارمر همچنان بر سخنان پس از شکست خود ایستاده و آماده است هم در مقام نخست وزیر بماند و هم در رقابت رهبری حضور داشته باشد. آنان می گویند او در روزهای پیش رو در میدان خواهد بود و دست کم یک اعلام سیاست داخلی در آغاز هفته در برنامه دارد. این یعنی ستاد نخست وزیری می خواهد نشان دهد دولت هنوز کار می کند و اسیر بحران درون حزبی نشده است. استارمر آخر هفته را در چکرز، اقامتگاه روستایی نخست وزیران بریتانیا، همراه همسرش لیدی استارمر گذراند و گزینه های خود را سنجید. پیتر کایل، وزیر کسب وکار، روز گذشته به بی بی سی گفت استارمر برای فکر کردن به واقعیت ها، چالش ها و فرصت های سیاسی پیش روی خود زمان گذاشته است . او اضافه کرد نخست وزیر را کسی می داند که همیشه کشورش را مقدم بر هر مسئله دیگر می گذارد، اما گزارش ها درباره استعفای او را گمانه زنی خواند. با این حال، چارلی فالکونر، عضو ارشد حزب کارگر در مجلس اعیان، به بی بی سی گفت استارمر مطلقا هیچ اقتداری برایش باقی نمانده است. او خواستار روند توافقی انتقال شد؛ روندی که در آن برنهام و استارمر درباره زمان واگذاری قدرت همکاری کنند. این زبان، زبان کودتا نیست؛ زبان پایان مرحله است. حزب کارگر می خواهد از سقوط بی نظم نخست وزیر جلوگیری کند، اما معنای همین تلاش آن است که بحث بر سر ماندن، جای خود را به بحث بر سر شیوه رفتن داده است.

استارمر در کمتر از دو سال، از پیروزی بزرگ انتخاباتی به آستانه انتقال قدرت درون حزبی رسیده است. شکست او هنوز قطعی اعلام نشده، اما حلقه سیاسی اطرافش کوچک شده، کابینه از تعلل خسته است و برنهام با رأی میکرفیلد و روایت نقطه عطف وارد مجلس شده است. اگر نخست وزیر جدول زمانی خروج ندهد، حزب ممکن است خودش جدول را بنویسد. در آن صورت، سؤال دیگر این نیست که استارمر می ماند یا نه؛ سؤال این است که آیا می تواند رفتن خود را مدیریت کند یا فقط شاهد مدیریت شدن آن خواهد بود؟