علم روان شناسی دروغ نمی گوید، اما همه شنیده ها درباره روان شناسی درست نیستند.

آیا تا به حال کسی بهتون گفته تیپ شخصیتیت INFJ هست ؟ یا توی یه کلاس رشد فردی شنیدین که با انرژی کوانتومی میتونی ذهنتو تغییر بدی ؟

خوش اومدین به دنیای شبه علم روانشناختی جایی که هر چیزی علمی به نظر می رسه، اما اغلب علمی نیست.

اول بذار باهم صادق باشیم

روانشناسی ، علم است . اما یک بخش بزرگ از چیزی که به اسم روانشناسی ارائه می شود— چه در اینستاگرام، چه در مطب، چه تو کتاب های پرفروش — شبه علم است .

شبه علم یعنی چی؟ یعنی ادعایی که لباس علم پوشیده، اما وقتی دقیق نگاه می کنی، هیچ آزمایش درستی پشتش نیست.

چند نمونه که احتمالاً باهاشون روبرو شدین

MBTI (اون آزمون INFJ، ENFP و..)

جذابه. اما تحقیقات نشون می ده 50٪ آدم ها اگر 5 هفته بعد همین آزمون رو بدن، نتیجه شون فرق می کنه. یعنی - شخصیت تون عوض نشده — آزمون بی ثباته.

NLP برنامه ریزی عصبی-زبانی

اون دوره های میلیونی که می گن با حرکت چشمات می فهمیم دروغ می گی یا نه ؟ در مطالعات کنترل شده تأیید نشده. خلاصه: علمی نیست.

بازیابی خاطرات سرکوب شده

علم حافظه ثابت کرده خاطرات ما بازسازی می شن، نه پخش مجدد مثل یه فیلم.

این تکنیک در موارد زیادی به ساخته شدن خاطرات کاملاً دروغین منجر شده.

اما اینا واقعی هستند

رفتاردرمانی شناختی CBT بیش از 500 مطالعه علمی انجام شده و مشاهده کردن برای اضطراب، افسردگی و OCD کار می کنه.

مدل Big Five شخصیت:هزاران تحقیق بین فرهنگی. پیشگویی رفتار رو به خوبی انجام می دهد .

ذهن آگاهی (Mindfulness):یه زمانی همه می گفتن شبه علمه. الان شواهد علمی قوی داره. علم تغییر می کنه — این نشانه سلامتشه.

چرا شبه علم اینقدر جذابه؟

چون علم واقعی ناراحت کننده ست.

علم می گه: احتمالاً ، در اکثر موارد ، به شواهد بیشتری نیاز داریم.

شبه علم می گه: تو یه INFJ هستی ، این تکنیک زندگیتو عوض می کنه ، 100٪ نتیجه می گیری.

ما آدم ها پاسخ قطعی دوست داریم. شبه علم دقیقاً همین رو می فروشه.

قبل از اینکه به یه روش اعتماد کنی، بپرس:

- آیا مطالعه کنترل شده ای داره؟

- نتایجش تکرار شده؟

- محدودیت هاش کجاست؟

- WHO یا انجمن های روانشناسی معتبر تأییدش کردن؟

اگه جواب نمی دونم یا کافیه که کار کنه بود — محتاط باش.

یه نکته که خیلی ها نمی دونن

در 2015، محققان 100 تحقیق مشهور روانشناسی رو دوباره انجام دادن. نتیجه؟ فقط 36٪ تکرار شد.

این خبر بدی نیست. این خبر خوبیه — چون روانشناسی اشتباهاتش رو پذیرفته و داره درستشون می کنه.شبه علم هیچ وقت اشتباه نمی کنه، چون هیچ وقت خودش رو نمی آزماید.

پیام آخر:

روانشناسی علمی نه به خاطر اینکه همه چیز رو می دونه، بلکه به خاطر اینکه روشی داره که اشتباهاتش رو پیدا کنه — علمه.

> دفعه بعد که یه تست شخصیت دیدی یا یه تکنیک معجزه آسا شنیدی، یه سؤال ساده بپرس:

این چطور آزمایش شده؟

> همین یه سؤال، خط بین علم و شبه علم رو روشن می کنه.

وقتی روان شناسی علمی سخن می گوید، پشت آن شواهد ایستاده اند.