هتل 5 ستاره بورگن اشتوک سوییس عمارتی با قدمت 150 ساله در کنار دریاچه لوسرن بنا بود روز جمعه محل برگزاری مراسم امضای یادداشت تفاهم میان ایران و آمریکا با حضور میانجی های قطری و پاکستانی باشد. اما امضای دیجیتالی روسای جمهور ایران و آمریکا در چهارشنبه شب پاستور و کاخ ورسای، ضمن رسمیت بخشی به این توافق، مراسم حضوری و برنامه ریزی شده محمد باقر قالیباف و جی دی ونس را لغو کرد. با این حال قرار است ظرف چند روز آینده مذاکرات فنی با مشارکت هیات های دو طرف برگزار شود و نقشه راه 60 روزه با هدف دستیابی به توافق نهایی ترسیم شود.

به گزارش دنیای اقتصاد، در همین ارتباط خبرنگار العربیه در سوییس گزارش داده که مذاکرات ظرف چند روز آینده آغاز می شود. وزیر خارجه پاکستان دلیل تعویق مذاکرات سوییس را مشغول بودن مقامات ایرانی با آیین محرم عنوان داشته است. با این حال و به رغم رسمیت یافتن تفاهم نامه، سنگ اندازی های اسراییل و نقض آتش بس در لبنان همچنان باعث تغییر برنامه ها و اخلال در این روند شده و خواهد شد.

شامگاه پنج شنبه، گزارش های رسانه ای از تغییر این برنامه خبر داد. تلویزیون پاکستان از لغو سفر برنامه ریزی شده نخست وزیر این کشور به سوییس خبر داد و اعلام کرد مذاکرات فنی میان ایران و آمریکا به صورت مستقل و در قالب جلسات جداگانه دنبال خواهد شد. تلویزیون پاکستان گزارش داد که سفر شهباز شریف، نخست وزیر این کشور، به سوییس که پیش تر در دستور کار قرار داشت، لغو شده است. این رسانه به دلیل لغو این سفر اشاره ای نکرد.در ادامه، کاخ سفید نیز اعلام کرد که جی دی ونس جمعه به سوییس نمی رود. این در حالی است که ونس ظهر پنج شنبه در گفت وگو با خبرنگاران تصریح کرده بود که آماده سفر به سوییس است، اما هنوز جزییات دقیق آن مشخص نیست و شاید این سفر روز شنبه یا یکشنبه روی دهد.

یک مقام کاخ سفید در این رابطه عنوان کرد: همان طور که معاون رییس جمهور پیش تر گفته بود، برنامه ریزی برای گفت وگوهای فنی پیش رو هنوز نهایی نشده است و هیات آمریکایی آماده است که در نخستین فرصت ممکن عازم شود. اما مسائل اجرایی و تدارکاتی این مذاکرات هرگز ساده یا قابل پیش بینی نبوده است. در حال حاضر، معاون رییس جمهور روز جمعه عازم سفر نخواهد شد. در ادامه، وزارت خارجه سوییس به گمانه زنی ها پایان داده و اعلام کرد که نشست برنامه ریزی شده میان ایالات متحده و جمهوری اسلامی ایران که قرار بود روز جمعه در بورگن اشتوک برگزار شود، لغو شده است. بنا به گزارش بی بی سی، این تصمیم پس از آن اتخاذ شد که کاخ سفید از لغو سفر جی دی ونس، به دلیل مسائل تدارکاتی خبر داد.

روز پنج شنبه 18 ژوئن، خبرگزاری تسنیم خبر داد که مذاکره کنندگان ایرانی پیش از آغاز دور بعدی گفت وگوهای صلح نیاز دارند نشانه هایی از اجرای توافق موقت از سوی آمریکا مشاهده کنند و هنوز تاییدی درباره سفر هیات ایرانی به ژنو وجود ندارد. این در حالی است که طی 48 ساعت گذشته، منطقه شاهد حملات جدید اسراییل به لبنان بوده است. در همین رابطه، یک مقام ارشد آمریکایی گفت که نگرانی ایران درباره وضعیت لبنان و آنچه تهران نقض آتش بس از سوی اسراییل می خواند، ممکن است باعث برگزار نشدن مذاکرات برنامه ریزی شده آمریکا و ایران طی روز جمعه شده باشد. این مقام آگاه به آکسیوس گفت ایران موضوع حملات ادامه دار اسراییل در جنوب لبنان و نقض آتش بس را مطرح کرده و این موضوع ممکن است مانع برگزاری مذاکرات شده باشد.

در همین رابطه، شبکه سی ان ان طی گزارشی به علت توقف مذاکرات ایران و آمریکا در سوییس پرداخت. این شبکه گزارش داد که یک دیپلمات آگاه از روند رایزنی ها اعلام کرد ه ایران پیش از بازگشت به مذاکرات با آمریکا در سوییس، خواستار دریافت تضمین هایی درباره پایان یافتن درگیری ها در لبنان شده است. به گفته این منبع، تهران تاکید کرده است که توقف خصومت ها در لبنان باید مطابق مفاد توافق امضاشده اجرایی شود. وی افزود میانجی ها در حال حاضر برای حل این موضوع و رفع اختلافات موجود تلاش می کنند. این دیپلمات همچنین گفت مذاکراتی که قرار بود میان ایران و آمریکا برگزار شود، در پی حملات اخیر اسراییل به لبنان به طور موقت به تعویق افتاده است ، اما زمان مشخصی برای ازسرگیری گفت وگوها اعلام نکرد. از سوی دیگر، وزیر امور خارجه پاکستان گفت که هیچ مانعی برای شروع مذاکرات در سوییس وجود ندارد. بنا به گزارش الجزیره، رییس دستگاه دیپلماسی پاکستان عنوان کرد که دلیل تاخیر در مذاکرات سوییس مربوط به مشغول بودن مقامات ایرانی به مراسم ماه محرم است. وی در ادامه عنوان کرد: هیچ مانعی برای شروع مذاکرات سوییس وجود ندارد و مذاکرات باید ظرف 60 روز به پایان برسد.

گزارش ها و تحلیل های موجود حاکی از آن است که پرونده لبنان همچنان نقطه ای است که می تواند تاخیرهای فزاینده ای در روند مذاکرات آینده میان تهران و واشنگتن به بار بیاورد. این در حالی است که حملات اسراییل به لبنان و مناطق جنوبی این کشور همچنان ادامه دارد. بنا به گزارش ها، در حملات هوایی اسراییل به استان نبطیه در جنوب لبنان در روز جمعه، حداقل 23 نفر شهید شده اند. بنا به گزارش العربیه، حملات هوایی بامداد جمعه، شهرک های الشرقیه، حاروف و کفرصیر در شهرستان نبطیه را هدف قرار داد، درحالی که توپخانه اسراییل به طور سنگین شهر نبطیه و منطقه کفرجوز و همچنین شهرک های کفرمان، زبدین، نبطیه فوقا، حبوش، سجد و الجبل الرفیع را گلوله باران کرد. جنگنده های اسراییلی نیز سلسله حملاتی را علیه شهر نبطیه، شهرک های کفر تبنیت و نبطیه فوقا و ارتفاعات ریحان انجام دادند.

در واکنش به تحولات اخیر، فرانسه اعلام کرد که آمریکا باید برای توقف خصومت ها در لبنان به اسراییل فشار بیاورد. ژان نوئل بارو، وزیر امور خارجه فرانسه، گفت آمریکا باید برای پایان دادن به درگیری ها در لبنان به اسراییل فشار بیاورد. بارو در مصاحبه با شبکه تلویزیونی فرانسوی فرانس اینفو گفت که فرانسه همچنان در تلاش برای برگزاری یک کنفرانس بین المللی برای بسیج حمایت از ارتش لبنان است.

در همین رابطه، سامیر پوری، استاد مهمان در دپارتمان مطالعات جنگ در کالج کینگز لندن، به الجزیره گفت که نبود نظارت مستقل ممکن است بر میزان اعتمادی که ایران و ایالات متحده می توانند به یکدیگر داشته باشند و توافق موقت را به پیش ببرند، تاثیر بگذارد. وی به الجزیره گفت: درگیری ها تا همین اواخر ادامه داشت و مدت زمان زیادی از زمانی که هلی کوپتر آپاچی ایالات متحده سرنگون شد، نمی گذرد. وی در ادامه عنوان کرد: سوال این است که چه کسی ابتدا نیروهای خود را از آن وضعیت تهاجمی خارج خواهد کرد و من واقعا فکر می کنم که این موضوع به نوعی نیاز به نظارت مستقل خواهد داشت.

الجزیره در ادامه نوشت: اکنون انتظاری واقعی وجود دارد که آنچه در لبنان در روزها و هفته های آینده اتفاق می افتد می تواند تعیین کند که آیا این توافق موقت برقرار خواهد ماند یا خیر. به نظر می رسد که پرونده لبنان بزرگ ترین تهدید بالقوه برای این توافق باشد. ایران و حزب الله صریحا اعلام کرده اند که متن این توافق، که به یکپارچگی و حاکمیت لبنان اشاره دارد، به این معناست که نیروهای اسراییلی باید از جنوب کشور خارج شوند. الجزیره افزود: با این همه، هیچ نشانه ای از سوی اسراییلی ها وجود ندارد که نشان دهد آنها قصد انجام این کار را دارند. برعکس، تمام بیانیه های بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسراییل، و وزرایش نشان می دهد که آنها مصمم به ماندن و ادامه اجرای آنچه که منطقه حائل نامیده می شود، هستند. از سوی دیگر، ارتش اسراییل روز پنج شنبه نقشه های به روزرسانی شده ای منتشر کرد که مناطق عملیاتی آنها در جنوب لبنان را نشان می داد.

در این راستا رییس جمهوری آمریکا، در گفت وگو با سازمان رادیو و تلویزیون اسراییل اعلام کرد آماده دیدار با نتانیاهو است. او همچنین تاکید کرد که نتانیاهو باید رویکردی عقلانی تر در پیش بگیرد. وی همچنین روز جمعه در گفت وگو با آکسیوس عنوان کرد: رابطه من با نتانیاهو خوب است، اما باید او را کمی آرام تر نگه داریم. همزمان جی دی ونس هم با انتقاد از رویکرد اسراییل؛ گفت: اگر من عضو کابینه دولت اسراییل بودم، شاید به این فکر می کردم که به تنها متحد قدرتمندی که در تمام جهان برایم باقی مانده، حمله نکنم. شما 9 میلیون نفر جمعیت دارید و نمی توانید صرفا با کشتن، از پس حل تک تک مشکلات امنیت ملی خود برآیید. او در جریان یک مصاحبه به تفاوت در روش ها و تاکتیک ها با اسراییل اشاره کرد و گفت: احتمالا افرادی در اسراییل هستند که دوست دارند ایران را به لیبی تبدیل کنند، یعنی اساسا یک دولت فرومانده با 90 میلیون نفر جمعیت؛ اما تبدیل ایران به لیبی برای ایالات متحده آمریکا قطعا خوب نیست.

تحولات فعلی نشان دهنده عدم پایداری سیستم و حساسیت آن به تغییرات کوچک در شرایط محیطی است. عدم پایداری در پی تغییرات ناگهانی محیطی روندی معمول در سیستم های فیزیکی و شیمیایی است. در چنین وضعیتی، یک سیستم متعادل یا نیمه متعادل ناگهان به خاطر عوامل متعدد دچار گسست و تعلیق می شود. در علم فیزیک و شیمی عامل چنین تحولی نقطه عطف یا نقطه بحرانی توصیف می شود. در این چارچوب، یک تغییر کوچک در شرایط سیستم (مانند دما، فشار، غلظت و غیره) می تواند منجر به تغییرات بزرگ و غیرقابل پیش بینی در رفتار سیستم شود. عدم پایداری سیستم و حساسیت آن به تغییرات در شرایط محیطی چه بسا توجیه مناسبی برای وضعیت فعلی مذاکرات تهران و واشنگتن باشد که بنا بود روز جمعه در سوییس برگزار شود و حالا به نظر می رسد که، دست کم به صورت موقت، خبری از برگزاری آن نیست. باید منتظر ماند و دید که آیا توقف مذاکرات سوییس امری موقت است یا آنکه تداوم حملات اسراییل به لبنان می تواند بار دیگر تعادل شکننده فعلی را وارد مسیر تنش و نگرانی کند.