19 هزار و 500 نفر؛ این عدد فقط یک خط خشک در گزارش های رسمی نیست. اگر این آمار را به زبان جغرافیا ترجمه کنیم، یعنی هر سال جمعیت یک روستای بزرگ یا شهر کوچک به طور کامل از روی نقشه ایران پاک می شود! هر روز ده ها نفر از خانه بیرون می روند و دیگر برنمی گردند. این آدم ها نه در جنگ کشته شده اند و نه در زلزله؛ بلکه در جاده هایی جان باخته اند که قرار بود آن ها را به سلامت به مقصد برساند.

به گزارش فرارو، بر اساس آمار سازمان پزشکی قانونی، در سال های اخیر تعداد جان باختگان حوادث رانندگی در ایران همواره بین 19 تا 20 هزار نفر متغیر بوده است. به همین دلیل، ایران همچنان در فهرست کشورهایی با خطرناک ترین جاده ها و تلفات بالا قرار دارد.

در سال گذشته، 19 هزار و 540 نفر در حوادث رانندگی جان خود را از دست دادند. این رقم در مقایسه با سال قبل از آن که تلفات 19 هزار و 435 نفر بود، تغییر چندانی نکرده است.

کارشناسان سه مقصر اصلی برای این بحران معرفی می کنند: خودروهای ناایمن، فرهنگ رانندگی پرخطر و جاده های غیراستاندارد.

هر کدام از این عوامل به تنهایی می توانند خطرساز باشند. اما وقتی این سه مورد کنار هم قرار می گیرند، نتیجه همان فاجعه ای است که هر سال هزاران خانواده ایرانی را عزادار می کند.

کارشناسان ترافیک و پلیس بارها هشدار داده اند که کیفیت پایین و ناایمن بودن خودروهای داخلی، نقش بسیار پررنگی در مرگ ومیر جاده ای دارد.

سردار هادیانفر، رییس پیشین پلیس راهور، در یکی از اظهارنظرهای رسمی خود اعلام کرده بود که کیفیت پایین خودروها عامل 34 درصد از کشته های تصادفات است.

متاسفانه بسیاری از خودروهای داخلی، از همان لحظه خروج از کارخانه دارای نقص هستند. علاوه بر این، در بسیاری از تصادفات می بینیم که خودروی داخلی تا وسط جمع می شود، در حالی که خودروی باکیفیت خارجی در همان تصادف فقط چند خط برداشته است!

احمدرضا رادان، فرمانده کل انتظامی کشور، هم پیش تر در یک گفت وگوی تلویزیونی اعلام کرد: 50 تا 60 درصد جان باختگان تصادفات به دلیل ایمنی پایین خودروهاست. برخی خودروها به دلیل ضعف ایمنی، عملا همانند ارابه های مرگ در جاده ها تردد می کنند.

آمارها نشان می دهد که بخش بزرگی از کشته های تصادفات مربوط به سرنشینان خودروهای پرفروش داخلی مثل پراید و پژو است. این در حالی است که جوانان و کسانی که برای اولین بار ماشین می خرند، معمولاً همین خودروها را انتخاب می کنند.

بنفشه که به تازگی توانسته خودرویی برای خود تهیه کند به خبرنگار فرارو می گوید: قبل از جنگ با مبلغی که داشتم می توانستم یک تیبای صفر بخرم، اما حالا مجبور به خرید پراید دهه 90 شدم؛ یک خودروی مقوایی.

پلیس راهور هم قبلا تایید کرده بود که بیش از نیمی از مرگ ها در حوادث رانندگی، مربوط به سرنشینان همین دو خانواده خودرویی (پراید و پژو) است.

امروزه همه قبول دارند که بخشی از تلفات انسانی جاده ها، مستقیماً تقصیر کیفیت بد خودروهاست. سیستم های ترمز، کیسه هوا (ایربگ) و استحکام بدنه ماشین های داخلی باید به طور جدی ارتقا پیدا کنند.

اما کارشناسان می گویند تا وقتی ساختار قیمت گذاری، نظارت بر قطعات یدکی، خدمات پس از فروش و خروج خودروهای فرسوده اصلاح نشود، فقط اعتراف به ارابه مرگ بودن این ماشین ها جان کسی را نجات نمی دهد.

در این باره بنفشه می گوید: چه کسی دوست دارد یک خودروی فرسوده 15 ساله بخرد؟ اما وقتی بودجه در همین اندازه است، چاره دیگری نیست.

نگاه کن ببین چطوری رانندگی می کنه! این جمله ای است که همه ما بارها در خیابان، تاکسی یا هنگام پیاده روی شنیده ایم.

این جمله آشنا نشان می دهد که علاوه بر کیفیت ماشین ها، خود انسان ها هم بزرگ ترین سهم را در وقوع تصادفات دارند.

طبق برخی بررسی ها، نقش عامل انسانی در تصادفات ایران بین 50 تا 60 درصد است و حتی در بعضی گزارش ها تا 90 درصد هم اعلام شده است.

پلیس راهور لیست بلندی از خطاهای همیشگی رانندگان ارائه کرده است:

این خطاها فقط روی کاغذ و در آمارها نیستند، بلکه هر روز در خیابان ها دیده می شوند. راننده کامیونی که ساعت ها بدون استراحت رانندگی می کند، راننده تاکسی اینترنتی که وسط رانندگی پیام می خواند و خانواده ای که بستن کمربند ایمنی را در سفرهای کوتاه مسخره می دانند، همگی چهره های واقعی همین فرهنگ غلط رانندگی اند.

از طرفی، وقتی نظارت مداوم و جریمه جدی در کار نباشد، این عادت های بد تقویت می شوند. وقتی راننده ای بداند احتمال جریمه شدنش کم است، قوانین ترافیکی را فقط یک توصیه اخلاقی می بیند، نه یک دستور اجباری.

برای مثال، درصد بالایی از مصدومیت های جاده ای به خاطر نبستن کمربند ایمنی است؛ اما هنوز در خیلی از شهرها، بستن کمربند برای سرنشینان عقب ماشین به یک عادت و هنجار تبدیل نشده است.

تغییر این وضعیت فقط با جریمه و زور پلیس حل نمی شود. آموزش از سنین نوجوانی در مدارس، صحبت مداوم درباره ترافیک در رسانه ها و رعایت قانون توسط افراد مشهور و مسئولان، پایه های اصلی اصلاح فرهنگ رانندگی هستند.

اما تا زمانی که این فرهنگ سازی با ایمن شدن واقعی ماشین ها و جاده ها همراه نشود، پیام آرام برانیم برای خیلی از مردم فقط یک شعار توخالی باقی خواهد ماند.

سومین ضلع این مثلث خطرناک، جاده و زیرساخت است. به عنوان مثال، استان تهران یکی از پیچیده ترین نقشه های شهری را دارد.

هر روز پل ها، زیرگذرها و اتوبان های جدیدی ساخته می شوند، اما انگار هنوز یک مسئله مهم یعنی ایمنی فراموش شده است. یک طراحی خوب می تواند خطای راننده را ببخشد، اما یک جاده غیراستاندارد، کوچک ترین اشتباه را به مرگ تبدیل می کند.

گزارش های تخصصی نشان می دهند که پیچ های تند، عرض کم جاده، نداشتن شانه خاکی مطمئن، خط کشی های ناقص، تاریکی مسیر و نقاط حادثه خیز تکراری، از بزرگ ترین مشکلات جاده های ما هستند.

مسئولان راهداری می گویند هر سال صدها نقطه خطرناک در جاده ها شناسایی و اصلاح می شود. اما خودشان هم اذعان دارند که هنوز راه های زیادی از همان ابتدا با استانداردهای ناقص ساخته شده اند.

امیرعلی با گلایه از چاله ها و دست اندازهای عجیب و غریب اتوبان می گوید: عبور از روی یکی از این چاله ها به راحتی می تواند منجر به چپ کردن ماشین یا شکستن چرخ شود. سوال این است که آیا یکی از مسئولین از روی این چاله ها به هنگام تردد روزانه رد نمی شوند؟

به گفته کارشناسان، سرعت بالا و شلوغی بیش از حد، دو عامل خطرناک دیگر هستند. جاده هایی که روزگاری برای ترافیک سبک ساخته شده بودند، حالا زیر بار ترافیک سنگین و کامیون ها در حال نابودی اند. همچنین نبود دیواره های جداکننده کافی در وسط جاده ها، باعث تصادفات شاخ به شاخ مرگباری می شود.

شایان روایت می کند: در اتوبان شهریار بریدگی وجود دارد که شیب آن درست تنظیم نشده، همیشه به هنگام بارندگی مقدار زیادی آب در این محل جمع می شود. یکی از همین شب ها وقتی داخل آب افتادم تعادل را از دست دادم و با کامیونی که جلویم بود برخورد کردم... خسارتی که به ماشینم وارد شد قابل باور نیست.

علاوه بر این، توسعه شهرها هم همیشه با در نظر گرفتن ایمنی همراه نبوده است. ورودی و خروجی های ناامن شهرها، تقاطع های شلوغ، نداشتن زیرگذر و روگذر برای عابران پیاده و دسترسی مستقیم مغازه ها به بزرگراه ها، خطر را چند برابر کرده است.

در چنین محیطی، یک اشتباه کوچک از طرف راننده یا یک نقص فنی ساده در خودرو، کافی است تا حادثه ای با چند کشته رقم بخورد.

در بسیاری از کشورهای جهان، کاهش آمار مرگ ومیر جاده ای به یکی از نشانه های توسعه یافتگی تبدیل شده است. اما در ایران، مرگ سالانه نزدیک به 20 هزار نفر در جاده ها آن قدر تکرار شده که گاهی به یک خبر عادی تبدیل می شود.

کارشناسان معتقدند هیچ راه حل معجزه آسایی برای این بحران وجود ندارد.

این مشکل نه فقط با اصلاح ماشین ها حل می شود، نه صرفاً با افزایش جریمه ها و نه فقط با ساخت جاده های جدید. کاهش آمار کشته ها تنها زمانی ممکن می شود که هر سه ضلع این مثلث؛ یعنی خودرو، راننده و جاده به طور هم زمان اصلاح شوند.

تا آن روز، متاسفانه آمار قربانیان حوادث رانندگی در همین محدوده نزدیک به 20 هزار نفر باقی خواهد ماند. عددی که اگر به زبان زندگی ترجمه شود، یعنی بدون اینکه جنگی رخ دهد یا بلای طبیعی بزرگی اتفاق بیفتد، هر سال جمعیت یک شهر کوچک به طور کامل از روی نقشه ایران حذف می شود.

منبع: فرارو