کوروش احمدی، دیپلمات پیشین، با بیان اینکه به نظر من متن 14بندی منتشرشده در رسانه ها بیشتر ممکن است ساختگی باشد، اظهار کرد: من فکر می کنم کسانی در ایران این متن را بیشتر با هدف کارشکنی در مسیر تفاهم منتشر کرده اند، زیرا این متن پس از انتشار، به سرعت توسط رسانه های نزدیک به اسراییل ترجمه و در آمریکا بازنشر شد. ظاهرا همین متن بود که مورد انتقاد شدید ترامپ قرار گرفت و شدیدا آن را تکذیب کرد.

به گزارش جماران، وی ادامه داد: ضمن اینکه اساسا هنوز بحث صرفا بر سر تفاهم اولیه و ایجاد یک بستر مناسب برای مذاکره است و برخی از مفاد این متن 14 بندی، شباهت چندانی به مفاد یک تفاهم اولیه ندارد؛ به عنوان مثال، در بند هفتم این متن از توافق در مورد ارائه طرح های بازسازی ایران به مبلغ حداقل 300 میلیارد دلار توسط آمریکا و متحدانش صحبت شده که به معنی موافقت اصولی آمریکا با پرداخت غرامت است، در حالیکه بعید است حداقل در این مرحله آمریکا چنین چیزی را پذیرفته باشد.

این تحلیلگر مسائل بین الملل با اشاره به اینکه هدف این تفاهم ایجاد بستر مناسب برای پرداختن به موضوعات اصلی مورد اختلاف بین ایران و آمریکا از جمله آینده غنی سازی در ایران، وضعیت سایت های غنی سازی و تعیین تکلیف 400 کیلوگرم اورانیوم 60 درصد غنی شده است، افزود: هدف اصلی تفاهم اولیه قاعدتا تنها حل مسائل فوری و فوتی مانند بازگشایی تنگه هرمز و رفع محاصره دریایی ایران است و بستری را برای دو طرف فراهم می کند تا با مذاکره طی 60 روز، به توافق نهایی در مورد موضوعات مدنظر برسند. به این دلیل ضروری است که همه در ایران از این تفاهم اولیه حمایت کنیم تا عناصر افراطی که دستشان برای حرف زدن باز است، نتوانند به هدفشان که شکست مذاکرات بین ایران و آمریکا و از سرگیری جنگ است، دست یابند.

احمدی با بیان اینکه هنوز نمی توان با قاطعیت از موفقیت این تفاهم اولیه و نیل به توافق نهایی بعدی صحبت کرد، گفت: فعلا مسأله اصلی در دستور کار تفاهم اولیه، همین دو مورد یعنی بازگشایی تنگه هرمز و پایان محاصره دریایی ایران است. موضوع دیگری که در تفاهم اولیه وجود دارد، پایان جنگ در تمام جبهه ها از جمله لبنان است، اما نمی توان تصور کرد چنین چیزی حتی در صورت پذیرش اولیه هم به طور قطع محقق شود، زیرا ممکن است در جریان مذاکرات، چنانچه کارها به خوبی پیش نرود، یکی از دو طرف دست به اقدام نظامی بزند.

وی با تأکید بر اینکه همچنین نباید از فاکتور اسراییل غافل شویم، بیان کرد: دفتر نتانیاهو دیروز اعلام کرد که اسراییل هیچ سِمتی در تفاهم ایران و آمریکا ندارد؛ یعنی به طور ضمنی مخالفت خود را با آن اعلام کرد. این و نشانه های متعدد دیگر حاکی از آن است که اسراییل اصلا این تفاهم را قبول ندارد. ربط دادن خاتمه جنگ به لبنان نیز ممکن است فرصت بیشتری به اسراییل برای خرابکاری در این تفاهم بدهد. در صورت ماجراجویی مجدد اسراییل در لبنان یا حتی ترتیب دادن یک عملیات پرچم دروغین و ادعای انجام عملیات نظامی توسط حزب الله، این امر می تواند باعث حمله مجدد به لبنان شود و این در زمره تهدیداتی است که متوجه تفاهم ایران و آمریکاست. در این صورت حتی معلوم نیست که الزاما و حتما کاری از دست ترامپ برآید.

این دیپلمات سابق اضافه کرد: همچنین آن طور که خبرگزاری دولت ایران اعلام کرده، ظاهرا آزادسازی بخشی از دارایی های مسدودشده ایران در ابتدا و سپس مابقی آن در ادامه مذاکرات، از دیگر قسمت های تفاهم اولیه است. اگر چنین اتفاقی بیافتد، حتما یک پیروزی بزرگ برای ایران خواهد بود. حتی در توافق موقت ژنو که در نوامبر 2013 بین ایران و 1+5 امضاء شد و حدود 4.2 میلیارد دلار از درآمدهای ایران (معادل یک دهم کل دارایی های مسدودشده ایران در آن زمان) را آزاد کرد، ایران قبلا پذیرفته بود در مقابل، برنامه غنی سازی 20 درصد را متوقف و موجودی اورانیوم غنی شده 20 درصد را تا حد 5 درصد رقیق کند و برخی اقدامات دیگر را هم انجام دهد. اما در تفاهم اولیه که اکنون مورد بحث است، صحبتی از اینکه ایران تعهدی در بحث هسته ای داده باشد، نیست و آن را به مذاکرات 60 روزه موکول کرده است. بنابراین، اگر دارایی های ایران به موجب همین تفاهم اولیه آزاد شود، یک پیروزی بسیار بزرگ برای کشور خواهد بود.

احمدی ادامه داد: به علاوه، آن طور که در توضیحات خبرگزاری دولت آمده، موضوعاتی مانند پرداخت غرامت جنگی به ایران نیز در متن تفاهم مورد اشاره قرار گرفته، به این صورت که قرار است یک سازوکار برای اجرای آن ایجاد شود. اما تعیین این سازوکار و همچنین بررسی چگونگی رفع تحریم های ضدایرانی، به مذاکرات 60 روزه موکول شده است. یعنی پرداخت غرامت به ایران و همچنین لغو تحریم ها، فعلا فقط یک ایده است و طرف آمریکایی هنوز تضمینی برای اجرای آن ها به ایران نداده و حتی شیوه اجرای آن ها هم مشخص نیست.

وی با بیان اینکه اکنون شرایط دو طرف بسیار سخت است، عنوان کرد: در ایران، جریانات تندرو به شدت بسیج شده اند و حتی بعضا در تدارک برگزاری گردهمایی های خیابانی در مخالفت با تفاهم اولیه هستند و این وضعیت قطبی شده وعدم وجود اجماع، کار را برای تصمیم گیری در سطح رهبری ایران سخت می کند. همچنین در طرف آمریکایی نیز برخی از نزدیکان ترامپ با دادن امتیاز به ایران مخالف اند و ایده هایی رادیکالی را مطرح می کنند. دموکرات ها نیز طی روزهای اخیر مسخره کردن ترامپ و تحقیر او را آغاز کرده اند. بنابراین، امضای تفاهم اولیه و سپس تبدیل آن به توافق نهایی، به لحاظ سیاست داخلی کاری سخت برای دولت های هر دو طرف است.

این تحلیلگر مسائل بین الملل با اشاره به اینکه ابراز خوش بینی های دو طرف نسبت به قریب الوقوع بودن توافق، درست اندکی پس از حملات چند شب پیش به ایران صورت گرفته است، گفت: در مورد چرایی این مسأله، حدس و گمان های زیادی وجود دارد؛ برخی از اطرافیان ترامپ و جریانات صهیونیستی مدعی اند حملات چند شب پیش به ایران، باعث شد جمهوری اسلامی تصمیم به نهایی کردن تفاهم بگیرد. اما من به شخصه فکر می کنم این یک همزمانی تصادفی بود؛ یعنی یک پهپاد ایرانی تصادفا به هلیکوپتر آمریکایی برخورد کرده و ترامپ هم در رابطه با معادلات بازدارندگی و نیز مسائل سیاست داخلی، خود را ناچار به دادن پاسخی محدود به ایران دید.

احمدی با اشاره به سکوت روزهای اخیر شخص نتانیاهو نسبت به احتمال تفاهم بین ایران و آمریکا، بیان کرد: همین که دفتر نتانیاهو اعلام کرده اسراییل بخشی از این تفاهم نیست، خود گویای مخالفت اسراییل با آن است. همچنین مبارزات انتخاباتی کنست از حدود یکی، دو ماه آینده آغاز می شود و این انتخابات یک مسأله مرگ و زندگی برای نتانیاهوست. در دولت او، این تصور وجود داشت که حمله به ایران می تواند باعث سقوط جمهوری اسلامی شود، اما اکنون در بین تمام جریانات سیاسی اسراییل، این تصور وجود دارد که جنگ اخیر نه تنها باعث تضعیف جمهوری اسلامی نشد، بلکه آن را تقویت هم کرد. به علاوه، نتانیاهو متهم به تخریب موقعیت اسراییل در افکار عمومی آمریکا و جهان و همچنین عدم دستیابی به پیروزی استراتژیک در ماجراجویی های چند سال اخیر خود است.

وی ادامه داد: لذا موقعیت نتانیاهو در انتخابات، به شدت در مخاطره است. چنانچه او در در انتخابات شکست بخورد، حتی امکان زندانی شدن و نابودی میراث سیاسی اش وجود دارد. لذا این خطر هست که نتانیاهو دست به هر اقدامی از جمله حمله به لبنان بزند تا بتواند خود را از این مخمصه نجات دهد و هیچ تضمینی هم وجود ندارد که حتی ترامپ بتواند جلوی او را بگیرد. بنابراین، قطعا نتانیاهو برای برهم زدن توافق ایران و آمریکا مشغول نقشه کشی است.