با وجود تاکید مکرر بر توسعه روابط تهران و پکن، آمارهای تجارت و سرمایه گذاری نشان می دهد جایگاه ایران در مناسبات اقتصادی چین همچنان محدود است. این موضوع از یک سو بیانگر سهم اندک ایران در اقتصاد دوم جهان و از سوی دیگر نشان دهنده احتیاط چین در گسترش همکاری های بلندمدت با ایران است.

به گزارش دنیای اقتصاد، بر اساس داده های منتشرشده از سوی Trade Map، مجموع واردات چین در سال 2013 حدود هزار و 949 میلیارد دلار بوده است. در همین سال، ارزش واردات چین از ایران تنها 25.3 میلیارد دلار ثبت شد که معادل 1.29 درصد از کل واردات این کشور بود.

در همین سال ایالات متحده آمریکا بیش از 133.76 میلیارد دلار انواع محصولات کالایی را به مقصد چین صادر کرده و سهم 6.8 درصدی از بازار این کشور را در اختیار داشته است. مجموع میزان واردات چین در سال 2025 میلادی بیش از 2 هزار و 579 میلیارد دلار برآورد شده است. در این میان سهم ایالات متحده از تامین نیازهای وارداتی چین به بیش از 141 میلیارد دلار رسیده و سهم 5.4 درصدی از تامین نیازهای وارداتی چین را در اختیار دارد.

اما سهم ایران از تامین نیاز بازار چین کاهشی بوده است. این افت به خصوص پس از خروج دونالد ترامپ از برجام و اعمال تحریم های ثانویه بر شرکت هایی که با طرف ایرانی معامله می کردند، شدت گرفت. در این میان آمار رسمی ثبت شده صادرات ایران به چین در سال 2025 میلادی کمی بیشتر از 3 میلیارد دلار (سهم 0.11 درصدی) است.

البته برآوردهای طرف ایرانی حکایت از آن دارد که آمار واقعی صادرات ما به چین در این دوره زمانی شاید به حدود 14 میلیارد دلار (سهم 0.5 درصدی) هم برسد. البته حتی اگر آمارهای غیررسمی را هم مدنظر قرار دهیم، باز هم سهم ایران از بازار چین به شدت محدود شده است.

مجموع صادرات چین از 2 هزار و 209 میلیارد دلار در سال 2013 به 3 هزار و 776 میلیارد دلار در سال 2025 افزایش یافته است. سهم ایالات متحده از این صادرات در سال 2013 برابر 369 میلیارد دلار بوده و در سال 2025 به 420 میلیارد دلار رسیده است.

در این میان سهم ایران از آمار صادرات رسمی چین از 14 میلیارد دلار در سال 2023 به 6.9 میلیارد دلار در سال 2025 کاهش یافته است. چنانچه آمارهای غیررسمی صادرات چین به ایران را لحاظ کنیم، بازار ایران تنها سهم حدود 0.5 درصدی از بازار صادراتی چین را در اختیار دارد.

براساس آمار منتشر شده توسط Trade Map بیشترین محصول صادراتی ایران به چین از منظر ارزشی در سال 2025، گروه کالایی پلاستیک و مصنوعات آن بوده است.

سنگ آهن دومین گروه کالایی از منظر ارزشی است که در سال 2025 از ایران به مقصد چین صادر شده است. از مجموع واردات 269 میلیارد دلاری چین از این گروه کالایی، تنها 0.8 میلیارد دلار آن به ایران اختصاص یافته است.

مس و مصنوعات آن ، آهن و فولاد ، روی و مصنوعات آن و همچنین آلومینیوم و مصنوعات آن ، از دیگر محصولاتی هستند که سهم جدی تری در سبد صادراتی ایران به چین دارند.

چین در سال 1403 پس از امارات دومین تامین کننده بزرگ نیازهای وارداتی ایران است. میزان واردات این کشور به ایران در سال 1403 برابر 19.3 میلیارد دلار گزارش شده است. به این ترتیب یعنی این کشور 26.7 درصد از نیازهای وارداتی ما را در سال موردبحث تامین کرده است.

در همین حال براساس آمار منتشر شده از سوی سازمان توسعه تجارت، چین بزرگ ترین مقصد صادراتی ایران نیز هست. مجموع ارزش صادرات ایران به این کشور در سال 1403 برابر 14.8 میلیارد دلار گزارش شده است. گاز، مواد پلیمری، سنگ و کنسانتره آهن و کاتد مس در رده مهم ترین محصولات صادراتی ایران به مقصد چین هستند. بنابراین باید این طور ادعا کرد که ایران محصولات با ارزش افزوده پایین را به چین می فروشد و این کشور کالاهای با ارزش افزوده بالا را در اختیار ایران قرار می دهد.