بر اساس آمار تورم اردیبهشت ماه که اخیرا از سوی مرکز آمار منتشر شد، تورم اقلام خوراکی و آشامیدنی در این ماه، نسبت به اردیبهشت ماه 1403 حدود 130 درصد افزایش یافته است.

به گزارش دنیای اقتصاد، با این حال، محاسبات نشان می دهد که تورم سبد غذایی خانوارها بر اساس طبقه بندی وزارت رفاه، نزدیک به 145 درصد افزایش یافته است؛ درحالی که حداقل دستمزد سرپرست یک خانواده 4نفره تنها نزدیک به 60 درصد افزایش یافته است. البته با احتساب کالا برگ، افزایش حداقل دستمزد نسبت به سال گذشته، بیش از 84 درصد برآورد می شود.

بررسی آمارها نشان می دهد که سهم مواد غذایی از حداقل دستمزد، از 53.9 درصد در اردیبهشت 1404 به 71.5 درصد در اردیبهشت 1405 رسیده است. در صورتی که کالابرگ به خانوار ها تخصیص نمی یافت، این رقم به 82.7 درصد می رسید. با چنین آمارهایی، تنها کمتر از 30 درصد از حداقل دستمزد را می توان در سایر کالاها و خدمات هزینه کرد.

جهش تورم در اردیبهشت 1405 نتیجه همزمان چند شوک کوتاه مدت و عوامل ساختاری بلندمدت بوده است. مهم ترین عامل افزایش سطح عمومی قیمت ها در اردیبهشت ماه را می توان رشد نرخ ارز دانست. افزایش قیمت ارز مستقیما هزینه واردات مواد اولیه، کالاهای واسطه و کالاهای مصرفی را بالا برده و از مسیر افزایش هزینه تولید، قیمت ها را در سراسر اقتصاد افزایش داده است.

در کنار آن، اختلال در تجارت خارجی و حمل ونقل دریایی، به ویژه محدودیت در واردات، موجب کاهش عرضه و افزایش هزینه تامین کالاها شده است.

در این راستا، محاصره دریایی، جنگ و آسیب به زیرساخت ها به نوسانات نرخ ارز دامن زده است. در این میان، بسیاری از نهاده های دامی و کشاورزی، جزو کالاهای وارداتی محسوب می شوند و تغییرات دلار، قیمت آنها را مستقیما تحت تاثیر قرار می دهد.

علاوه بر این، بخشی از افزایش قیمت کالاهای خوراکی به دلیل سیاست های حمایت گرایانه انجام می شود. در این میان، نقش انتظارات تورمی نیز بسیار پررنگ است. هنگامی که خانوارها و بنگاه ها انتظار افزایش بیشتر قیمت ها را داشته باشند، رفتار خود را بر اساس این انتظار تنظیم می کنند؛ خانوارها خریدهای خود را جلو می اندازند و تولیدکنندگان نیز قیمت ها را پیشاپیش افزایش می دهند. این رفتارها خود به تشدید تورم منجر می شود و نوعی چرخه خودتقویت کننده ایجاد می کند.

با این حال، از نظر کارشناسان ریشه اصلی و پایدار تورم در متغیرهای پولی و مالی نهفته است. رشد بالای نقدینگی، احتمال افزایش استقراض دولت از بانک مرکزی در شرایط جنگی و تداوم کسری بودجه دولت، مهم ترین موتورهای تورم بلندمدت محسوب می شوند.

سبد اقلام اساسی که توسط وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی در جدول توزیع کالابرگ تعیین شده، شامل 11 قلم کالا است و با تورم بیشتری روبه رو شده. در این میان، روغن جامد(431 درصد)، روغن مایع(354 درصد)، تخم مرغ(343 درصد) و مرغ(287 درصد) با بیشترین افزایش قیمت روبه رو بوده اند. با توجه وزن دهی وزارت رفاه به این کالا ها، تورم اقلام سبد کالابرگ، رقم 144.8 درصد را در اردیبهشت 1405 به ثبت رسانده است.

وزارت رفاه، برای مصرف ماهانه یک خانوار 4 نفره، 8 کیلوگرم برنج، 4 کیلوگرم گوشت گوساله، 8 کیلوگرم مرغ، 4 کیلوگرم تخم مرغ، 3.2 کیلوگرم روغن، 4.8 کیلوگرم حبوبات، 2 کیلوگرم قندوشکر، 12 کیلوگرم شیر، 2.8 کیلوگرم ماکارونی، 10 کیلوگرم ماست و 1.6 کیلوگرم پنیر را در نظر گرفته است.

بر اساس قیمت اقلام خوراکی اعلام شده از سوی مرکز آمار، هزینه چنین سبدی در ماه اردیبهشت به 21 میلیون و 212 هزار تومان رسیده است.