در حالی که رقابت فضایی میان واشنگتن و پکن وارد مرحله ای تازه شده، ناسا جزییات برنامه بلندمدت خود برای ایجاد یک پایگاه نیمه دائمی در قطب جنوبی ماه را منتشر کرده است؛ طرحی شامل استفاده از ربات ها، سامانه های انرژی هسته ای و خورشیدی و حضور مستمر انسان روی سطح ماه در دهه آینده!

به نقل از بی بی سی، ناسا جزییات تازه ای از برنامه گسترده خود برای ایجاد یک پایگاه دائمی روی ماه منتشر کرده است؛ پروژه ای که قرار است با استفاده از فرودگرهای رباتیک، پهپادهای جهنده، ماه نوردها و سامانه های انرژی هسته ای، زمینه حضور طولانی مدت انسان بر سطح ماه را فراهم کند.

این طرح بخشی از برنامه بزرگ آمریکا برای بازگشت فضانوردان به ماه و تثبیت حضور دائمی در آنجاست؛ برنامه ای که در بحبوحه رقابت شدید با چین برای تسلط بر فضا دنبال می شود.

دولت آمریکا قصد دارد پیش از پایان دوره ریاست جمهوری دونالد ترامپ در سال 2029، بار دیگر فضانوردان آمریکایی را روی ماه فرود آورد. اما همزمان، چین نیز با سرعت در حال پیشبرد برنامه های فضایی خود است و اعلام کرده قصد دارد تا سال 2030 انسان را به سطح ماه بفرستد. فشار رقابت با چین باعث شده ناسا تلاش کند نشان دهد همچنان در رقابت جدید فضایی پیشتاز است.

چین همین هفته نیز گام تازه ای در این مسیر برداشت و فضاپیمای شنژو-23 را به سمت ایستگاه فضایی تیان گونگ پرتاب کرد؛ مأموریتی که گروه جدیدی از فضانوردان چینی را به مدار زمین منتقل می کند. در سوی دیگر، ناسا در ماه مارس از یک برنامه 20 میلیارد دلاری برای ساخت پایگاهی دائمی در قطب جنوب ماه تا سال 2032 خبر داده بود؛ پایگاهی که قرار است با انرژی خورشیدی و هسته ای فعالیت کند. جرد آیزاکمن، مدیر ناسا، روز سه شنبه اعلام کرد این پروژه نشان می دهد آمریکا دیگر هرگز ماه را رها نخواهد کرد.

ایجاد پایگاه دائمی روی ماه فقط جنبه نمادین یا سیاسی ندارد. دانشمندان معتقدند چنین پایگاهی می تواند نقش مهمی در آینده اکتشافات فضایی ایفا کند. از جمله اهداف اصلی این پروژه می توان به انجام آزمایش های علمی، استخراج منابع ارزشمند، آزمایش فناوری های فضایی و همچنین تسهیل سفرهای آینده به مریخ اشاره کرد.

به ویژه قطب جنوب ماه توجه زیادی را به خود جلب کرده است؛ زیرا دانشمندان معتقدند در این منطقه ذخایری از آب یخ زده وجود دارد. این آب می تواند هم برای آشامیدن فضانوردان استفاده شود و هم برای تولید اکسیژن و حتی سوخت موشکی به کار رود.

برنامه جدید ناسا که با نام Ignition Moon Base شناخته می شود، در سه مرحله طراحی شده است.

پیش از اعزام انسان، ناسا قصد دارد مجموعه ای از فرودگرهای رباتیک و پهپادهای جهنده را به ماه بفرستد تا سطح آن را بررسی و نقشه برداری کنند. این ماشین ها قرار است شرایط سخت و ناهموار قطب جنوب ماه را ارزیابی کنند و اطلاعات دقیقی از محیط، منابع و خطرات احتمالی ارائه دهند.

همچنین خودروهای مخصوصی به ماه فرستاده می شوند که در آینده بتوانند فضانوردان را جابه جا کنند یا تجهیزات علمی و سامانه های ارتباطی را حمل کنند. ناسا اعلام کرده قرارداد ساخت این تجهیزات را به چند شرکت خصوصی واگذار کرده است؛ از جمله شرکت بلو اوریجین متعلق به جف بزوس، بنیان گذار آمازون. شرکت های Intuitive Machines و Astrobotic نیز در این پروژه مشارکت دارند.

ناسا می خواهد فرودگر قمری شرکت بلو اوریجین که Endurance نام دارد، توانایی فرود دقیق و هدایت کاملاً خودکار روی سطح ماه را داشته باشد. در همین حال، فرودگر Griffin-1 شرکت Astrobotic قرار است در دهانه ای موسوم به نوبیل در نزدیکی قطب جنوب ماه فرود بیاید.

این ربات ها علاوه بر انتقال تجهیزات، ابزارهای علمی ناسا را نیز حمل خواهند کرد؛ از جمله دوربین های فوق دقیق و سامانه های مبتنی بر لیزر که به فرود ایمن فضاپیماها کمک می کنند. به گفته کارلوس گارسیا-گالان، مدیر اجرایی برنامه پایگاه ماه، مرحله اکتشاف رباتیک تا سال 2029 ادامه خواهد داشت و شامل 25 پرتاب فضایی و انتقال حدود چهار تُن محموله به سطح ماه می شود.

در مرحله بعدی، ناسا قصد دارد زیرساخت های انرژی موردنیاز برای حضور طولانی مدت انسان را ایجاد کند. این بخش شامل احداث سامانه های تولید برق خورشیدی و حتی رآکتورهای شکافت هسته ای خواهد بود. وجود منبع پایدار انرژی برای روشن نگه داشتن تجهیزات، گرم کردن پایگاه و پشتیبانی از حیات فضانوردان ضروری است؛ به ویژه در شرایط سخت ماه که دما می تواند به شدت کاهش یابد.

بر اساس برنامه ریزی ناسا، تا سال 2032 انسان ها باید بتوانند در اقامتگاه های نیمه دائمی روی ماه زندگی کنند. در کنار آن، ماه نوردهای پیشرفته نیز امکان سفرهای طولانی روی سطح سنگی ماه را برای فضانوردان فراهم خواهند کرد.

با وجود جاه طلبی های ناسا، بسیاری از کارشناسان معتقدند جدول زمانی اعلام شده بیش از حد خوش بینانه است. اگرچه آمریکا در مأموریت آرتمیس 2 موفق شد چهار فضانورد را در ماه آوریل به دور ماه بفرستد، اما هنوز چالش های بزرگی بر سر راه فرود انسان بر سطح ماه وجود دارد.

یکی از اصلی ترین مشکلات، آماده نبودن فضاپیمایی است که بتواند فضانوردان را با امنیت کامل روی سطح ماه فرود آورد. ناسا برای این بخش به شرکت اسپیس ایکس متعلق به ایلان ماسک وابسته است. این شرکت قراردادی برای ساخت سامانه Starship Human Landing System امضا کرده، اما پروژه استارشیپ تاکنون با تأخیرها و مشکلات فنی متعددی روبه رو بوده است.

سایمون باربر، دانشمند علوم قمری در دانشگاه آزاد بریتانیا، به بی بی سی گفته است مهم ترین مانع فعلی، رساندن فضانوردان به سطح ماه است. او می گوید: اگر چین زودتر به ماه برسد، اصلاً تعجب نخواهم کرد. به گفته او، ناسا در توسعه سامانه فرود انسانی با مشکلات متعددی مواجه بوده و همین موضوع می تواند جدول زمانی آمریکا را عقب بیندازد.

برخی کارشناسان معتقدند علاوه بر اهداف علمی، انگیزه های سیاسی نیز نقش مهمی در سرعت گرفتن پروژه ماه دارند. باربر معتقد است ناسا در شرایطی قرار گرفته که باید نشان دهد برنامه مشخص و فعالی برای آینده ماه دارد.

او می گوید: به نظر می رسد ناسا احساس می کند مجبور است نشان دهد برنامه دارد و در مسیر پیشرفت است. بنابراین پشت این پروژه، فشار سیاسی قابل توجهی هم وجود دارد. رقابت فضایی در دوران جنگ سرد یکی از مهم ترین عرصه های رقابت ژئوپولیتیک میان آمریکا و شوروی بود. اکنون بسیاری معتقدند رقابت میان آمریکا و چین بر سر ماه، نسخه مدرن همان نبرد قدیمی است.

با وجود تمام چالش ها، برنامه ناسا نشان می دهد آمریکا همچنان ماه را یکی از مهم ترین اهداف راهبردی خود در فضا می داند. اگر این پروژه طبق برنامه پیش برود، انسان پس از دهه ها بار دیگر نه فقط برای سفرهای کوتاه، بلکه برای اقامت طولانی مدت به ماه بازخواهد گشت.

پایگاهی که ناسا در ذهن دارد، می تواند به سکوی پرتاب نسل بعدی مأموریت های فضایی تبدیل شود؛ از استخراج منابع در ماه گرفته تا سفرهای احتمالی انسان به مریخ. اما اینکه آیا آمریکا واقعاً می تواند پیش از چین به این اهداف برسد یا نه، پرسشی است که پاسخ آن احتمالاً در سال های آینده مشخص خواهد شد.

منبع: فرارو