به نقل از ایسنا، مسعود پزشکیان در نشستی با وزیر علوم، تحقیقات و فناوری و جمعی از معاونان و مدیران ارشد این وزارتخانه، گزارش آخرین وضعیت آموزش عالی کشور در جریان جنگ اخیر و دوره پساجنگ، برنامه ریزی های وزارت علوم برای بازآرایی سیاست های علم، فناوری و آموزش عالی متناسب با شرایط جدید کشور، برنامه های هوشمندسازی آموزش با هدف ارتقای کیفیت و کاهش هزینه ها و همچنین اقدامات انجام شده در راستای مسئله محور و مأموریت محور کردن دانشگاه ها از طریق ایجاد دبیرخانه مدیریت حل کلان مسئله ها (محکم) را مورد بررسی و ارزیابی قرار داد.

رییس جمهور در این نشست ضمن قدردانی از اقدامات انجام شده در وزارت علوم، با اشاره به شرایط پیچیده و چندوجهی کشور اظهار داشت: امروز کشور ما با مجموعه ای از چالش ها و مسایل در حوزه های مختلف مواجه است و طبیعی است که بهترین و مناسب ترین بستر برای شناسایی راهکارها، تولید دانش مورد نیاز و ارائه راه حل های اجرایی، نظام آموزش عالی و دانشگاه های کشور باشند.

پزشکیان با تأکید بر اینکه صرف برخورداری از دانش برای حل مسایل کشور کافی نیست، افزود: آنچه اهمیت دارد، تربیت استادان، پژوهشگران و دانش آموختگانی است که علاوه بر دانش تخصصی، مهارت، توانمندی اجرایی، مسئولیت پذیری اجتماعی و باور به حل مسئله را نیز در خود پرورش داده باشند. کشور امروز بیش از هر زمان دیگری به نخبگانی نیاز دارد که دانش خود را در خدمت رفع مشکلات جامعه قرار دهند.

رییس جمهور خطاب به مدیران آموزش عالی کشور تصریح کرد: انتظار من از دانشگاهیان این است که هر دانشگاه متناسب با رشته ها و ظرفیت های علمی خود، نسبت به مسایل و نیازهای جامعه پیرامونی احساس مسئولیت کند. هر دانشگاه در هر شهر و منطقه ای که فعالیت می کند، باید بتواند بخشی از مسایل آن منطقه را شناسایی کرده و برای حل آن ها نقش آفرینی کند. دانشگاه نباید صرفاً محل آموزش و انتقال دانش باشد، بلکه باید به نهادی اثرگذار در فرآیند توسعه و حل مسایل کشور تبدیل شود.

پزشکیان با اشاره به پیچیدگی مسایل امروز کشور خاطرنشان کرد: فشارها و چالش هایی که امروز جامعه با آن مواجه است، ساده و تک بعدی نیستند و طبیعتاً راهکارهای آن نیز نمی تواند ساده باشد. حل این مسایل نیازمند نگاه های چندرشته ای، رویکردهای نوآورانه و حضور فعال نخبگان و دانشگاهیان در عرصه تصمیم سازی و اجراست. نخبگان کشور در قبال شرایط موجود مسئولیت دارند و باید سهم خود را در بهبود وضعیت کشور ایفا کنند.

رییس جمهور ضمن تقدیر از اقدامات صورت گرفته در حوزه مسئله محور کردن دانشگاه ها، تأکید کرد: اگرچه گام های ارزشمندی برداشته شده، اما لازم است این مسیر با تمرکز و انسجام بیشتری دنبال شود. همچنین نباید این مأموریت صرفاً محدود به چند دانشگاه بزرگ و مطرح کشور باشد؛ بلکه تمامی دانشگاه ها در سراسر کشور باید متناسب با ظرفیت های خود در فرآیند حل مسایل منطقه ای و ملی مشارکت کنند.

پزشکیان در ادامه با تبیین نسبت میان دولت و دانشگاه در فرآیند حل مسایل کشور گفت: گاهی دولت مسئله ای را به دانشگاه ارجاع می دهد و انتظار ارائه راهکار دارد، اما در مواردی نیز این دانشگاه است که با رصد دقیق محیط، مسئله ای را شناسایی می کند که ممکن است هنوز در دستور کار دستگاه های اجرایی قرار نگرفته باشد. در چنین شرایطی دانشگاه باید پیشگام ورود به مسئله و ارائه راه حل باشد و نقش راهبری علمی خود را ایفا کند.

رییس جمهور در بخش دیگری از سخنان خود به موضوع نظام پرداخت اعضای هیئت علمی اشاره کرد و گفت: منابع مرتبط با این حوزه در اختیار وزارت علوم قرار دارد و نحوه مدیریت آن نیز بر عهده این وزارتخانه است. مبنای دولت در پرداخت ها، اصل عملکرد، اثربخشی و نتیجه محوری است. به طور طبیعی استادانی که نقش برجسته ای در تولید علم، حل مسایل کشور، تربیت نیروی انسانی و اثرگذاری اجتماعی دارند، نباید با افرادی که صرفاً حضور اداری دارند و خروجی مشخصی ارائه نمی کنند، به یک شکل مورد ارزیابی و پرداخت قرار گیرند.

پزشکیان با انتقاد از توسعه غیرهدفمند برخی مراکز آموزش عالی در سال های گذشته اظهار داشت: متأسفانه در مقاطعی بدون توجه به الزامات و زیرساخت های توسعه علمی، دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی گسترش یافته اند. امروز تعداد قابل توجهی از مراکز دانشگاهی با خروجی محدود یا فاقد اثربخشی متناسب با مأموریت خود مواجه هستند. در چنین شرایطی ضروری است نظام ارزیابی و تخصیص منابع بر پایه عملکرد واقعی، خروجی های علمی، میزان اثرگذاری و تحقق مأموریت ها بازطراحی شود.

رییس جمهور افزود: در همه نظام های علمی موفق دنیا، منابع بر مبنای عملکرد، بهره وری و نتایج حاصل از فعالیت ها تخصیص می یابد، نه صرفاً بر اساس حضور یا ساختارهای موجود. وزارت علوم باید با بهره گیری از اختیارات قانونی خود، سازوکارهای عادلانه و مبتنی بر شایستگی را در نظام پرداخت ها و تخصیص منابع مستقر کند. این رویکرد علاوه بر مبانی مدیریتی، با آموزه های دینی و توصیه های قرآن کریم و نهج البلاغه نیز همخوانی دارد؛ چرا که در این آموزه ها بر تفاوت میان افراد پرتلاش و کم کار تأکید شده است.

پزشکیان در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به رویکرد دولت در بهره گیری از ظرفیت دانشگاه ها برای حل مسایل کشور اظهار داشت: دانشجویان باید از محیط های صرفاً آموزشی خارج شده و در میدان عمل حضور یابند. مشارکت دادن دانشجویان در حوزه هایی نظیر اصلاح الگوهای رفتاری، کاهش مصرف، ارتقای بهره وری، فعالیت های اجتماعی و فرهنگی و سایر عرصه های مورد نیاز کشور، علاوه بر کمک به حل مسایل جامعه، موجب افزایش حس مفید بودن، مسئولیت پذیری و نقش آفرینی اجتماعی آنان خواهد شد.

رییس جمهور با بیان اینکه حل مشکلات کشور از حاشیه و نظاره گری امکان پذیر نیست، تصریح کرد: نباید در جایگاه تماشاگر و خارج از گود باقی ماند. حل مسایل نیازمند حضور در میدان، پذیرش مسئولیت و اقدام عملی است. بنده نیز این مسئولیت را نه برای کسب مقام و موقعیت، بلکه با دغدغه خدمت به مردم و رفع مشکلات آنان پذیرفته ام. امروز که بار سنگینی بر دوش همه ما قرار گرفته است، تمامی ظرفیت های کشور باید برای عبور از مشکلات بسیج شوند.

پزشکیان ادامه داد: بخش های اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی، صنعتی، کشاورزی و انرژی همگی ظرفیت های گسترده ای برای نقش آفرینی دانشگاه ها دارند. فرصت های فراوانی برای ایجاد تحول، اصلاح روندها و ارتقای کارآمدی وجود دارد و همه باید در این مسیر به کشور کمک کنند.

رییس جمهور در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به اهمیت اطلاع رسانی صحیح و مسئولانه در شرایط حساس کشور گفت: امروز با مسایل و چالش های متعددی روبرو هستیم و در چنین شرایطی نحوه اطلاع رسانی و روایت واقعیت ها از اهمیت ویژه ای برخوردار است. متأسفانه در برخی موارد شاهد ارائه تحلیل ها و روایت هایی از رسانه ملی هستیم که می تواند تصویری غیرواقعی از شرایط کشور ایجاد کند. این موضوع نیازمند بازنگری جدی است.

پزشکیان تأکید کرد: دانشگاهیان باید در اصلاح نگاه های نادرست، ارتقای سطح آگاهی عمومی و ترویج تحلیل های علمی و مستند نقش آفرینی کنند. نباید اجازه داد فضای عمومی جامعه تحت تأثیر اطلاعات غیرمستند و برداشت های فاقد پشتوانه علمی قرار گیرد. حقیقت مستقل از اشخاص است و در زبان علم، حقانیت بر پایه شواهد، استدلال و مستندات تعریف می شود.

رییس جمهور افزود: در آموزه های دینی نیز انسان متقی کسی است که سخن درست را بپذیرد و در برابر حقیقت مقاومت نکند. هیچ ظلمی بالاتر از آن نیست که مسیرهای نادرست را به جامعه القا کنیم و مانع شناخت واقعیت ها شویم. دانشگاه ها می توانند با تولید دانش معتبر و ارائه تحلیل های علمی، مسیر درست را شناسایی کرده و به جامعه و نظام تصمیم گیری کشور منتقل کنند.

پزشکیان با تأکید بر آمادگی کامل دولت برای حمایت از نقش آفرینی دانشگاهیان اظهار داشت: دولت آماده است هر آنچه را که برای حضور مؤثر دانشگاهیان در حل مسایل کشور مورد نیاز باشد، فراهم کند. کافی است هر فرد در هر حوزه تخصصی، گامی در جهت بهبود شرایط جامعه بردارد؛ چرا که مجموعه این گام های کوچک می تواند زمینه ساز تحولات بزرگ و پیشرفت های ماندگار برای کشور شود.

رییس جمهور خاطرنشان کرد: با وجود گذشت 47 سال از پیروزی انقلاب اسلامی و دستیابی کشور به دستاوردهای ارزشمند در حوزه های مختلف، همچنان در برخی عرصه ها با فاصله هایی نسبت به کشورهای پیشرو و حتی برخی همسایگان مواجه هستیم. با این حال، اگر ظرفیت های انسانی و علمی کشور به درستی فعال شود و هر فرد توانمند بتواند استعدادهای خود را در مسیر توسعه کشور به کار گیرد، بدون تردید امکان جبران این فاصله ها و حرکت شتابان به سوی پیشرفت و تعالی ملی وجود خواهد داشت.