به نقل ازخبرآنلاین، در حالی که روایت رسمی از ثبات اقتصادی و کنترل تورم حکایت دارد، واقعیت کف بازار از گسترش خرید قسطی و نسیه در میان اقشار مختلف جامعه خبر می دهد.این روند نشان می دهد فاصله درآمد و هزینه به حدی رسیده که زندگی روزمره بسیاری از مردم با بدهی های ماهانه اداره می شود.

این روزها در خیابان های شهر، از فروشگاه های بزرگ لوازم خانگی تا مغازه های کوچک محلی، یک تصویر مشترک بیش از هر چیز به چشم می خورد؛ برچسب هایی با عنوان خرید قسطی بدون ضامن ، الان بخر، بعداً پرداخت کن یا پرداخت چندمرحله ای . الگویی که دیگر صرفاً یک شیوه تبلیغاتی نیست و به بخشی از واقعیت روزمره بازار و زندگی مردم تبدیل شده است.

خرید قسطی حالا فقط به کالاهای گران قیمت یا لوکس محدود نمی شود. از خودرو، موبایل و لپ تاپ گرفته تا مواد غذایی، پوشاک، کیف و کفش و حتی برخی خدمات درمانی، همه به تدریج وارد چرخه پرداخت های اعتباری و اقساطی شده اند. این تغییر نشان می دهد بخش قابل توجهی از خانوارها برای تأمین نیازهای معمول زندگی نیز ناچار به تقسیم هزینه ها در ماه های آینده هستند.

براساس تازه ترین آمارهای رسمی، روند افزایش قیمت ها در فروردین 1405 همچنان ادامه داشته و فشار هزینه های زندگی بیش از گذشته بر بودجه خانوارها سنگینی می کند. کاهش قدرت خرید باعث شده بسیاری از مردم دیگر توان تأمین نقدی هزینه های روزمره را نداشته باشند و خرید تدریجی به راهکاری برای مدیریت مخارج تبدیل شود. حتی در برخی موارد، هزینه تهیه مواد غذایی یا خودِ خرید غذا نیز به صورت اعتباری یا قسطی انجام می شود تا خانواده ها بتوانند از پس هزینه های ماهانه برآیند.

در کنار اقلام اساسی مانند گوشت، لبنیات، برنج و سایر کالاهای ضروری که تهیه آن ها دشوارتر از گذشته شده، بسیاری از خریدهای روزمره نیز از حالت نقدی فاصله گرفته اند. نتیجه این روند، تغییر محسوس الگوی مصرف خانوارها و حرکت اقتصاد زندگی مردم به سمت پرداخت های ماهانه و بدهی محور است؛ شرایطی که نشان می دهد فشار تورم و گرانی، سبک خرید و حتی شیوه اداره زندگی را تحت تأثیر قرار داده است.

در چنین فضایی، خرید قسطی دیگر یک امکان انتخابی یا ابزار جذب مشتری نیست، بلکه برای بخشی از جامعه به ضرورتی اقتصادی تبدیل شده است. در حالی که در روایت های رسمی از کنترل تورم و بهبود وضعیت اقتصادی سخن گفته می شود، آنچه در کف بازار دیده می شود، تصویر متفاوتی را روایت می کند؛ تصویری از خانوارهایی که برای تأمین ابتدایی ترین نیازهای خود، بیش از هر زمان دیگری به خرید نسیه و اقساطی وابسته شده اند.

در این فضا اپلیکیشن ها نیز برای رقابت نسبت به ارائه ی ابزارهای قسطی، پرداخت پایان ماه و … حتی برای کالاهای غیر ضروری چون استفاده از تاکسی های اینترنتی و … روی آورده اند. کالاهای فرهنگی چون کتاب نیز این امکان را دارند.در عین حال بسیاری از ادارات با عقد قراردادهایی با فروشگاه های اینترنتی و … امکان خرید قسطی اقلام روزمره را فراهم می کنند.

نکته اینجاست که پیش تر، خرید قسطی به خرید اقلام بادوام اختصاص داشت نه اقلام مصرفی. در گفت وگو با یک کارمند اداری در مرکز شهر، تصویری روشن از این وضعیت شکل می گیرد. او به خبرآنلاین می گوید: حقوق من اول ماه که واریز می شود، همان هفته اول بخش زیادی اش صرف اجاره خانه و هزینه های ثابت می شود. بعد از آن برای خریدهای روزمره چیزی نمی ماند. حتی وسایل خانه را هم قسطی گرفتیم. اگر قسطی نباشد، عملاً نمی توانیم زندگی را مدیریت کنیم. این روایت، تنها تجربه یک فرد نیست، بلکه بازتاب وضعیت بخش بزرگی از حقوق بگیران است که فاصله میان درآمد و هزینه برایشان هر ماه بیشتر می شود.

در یک فروشگاه لوازم خانگی در یکی از خیابان های شلوغ، فروشنده با نگاهی کاملاً عملیاتی به شرایط بازار نگاه می کند. او می گوید: الان اگر قسطی نفروشیم، فروش نداریم. مردم پول نقد ندارند. قبلاً شاید یکی دو نفر درخواست قسطی داشتند، الان برعکس شده؛ بیشتر مشتری ها دنبال خرید اقساطی هستند. ما هم مجبور شدیم با شرکت های لیزینگ کار کنیم یا خودمان شرایط اقساطی بگذاریم. به گفته او، بازار خودش را با کاهش قدرت خرید مردم هماهنگ کرده، نه با رشد درآمدها یا بهبود وضعیت اقتصادی.

در همین حال، یک کارگر ساختمانی نیز از زاویه ای دیگر به موضوع نگاه می کند. او می گوید: قبلاً اگر چیزی لازم داشتیم، صبر می کردیم پولش جمع شود. الان دیگر صبر کردن فایده ندارد. قیمت ها آن قدر بالا می رود که وقتی پول جمع می کنی، همان کالا دوباره گران شده. برای همین قسطی خریدن شده تنها راه. این جمله ساده، به خوبی نشان می دهد که چگونه تورم مزمن، مفهوم پس انداز و برنامه ریزی بلندمدت را از زندگی بسیاری از خانوارها حذف کرده است.

در سوپرمارکت های محلی نیز تغییر رفتار مصرف کنندگان کاملاً محسوس است. مغازه داری در یکی از محله های جنوبی شهر می گوید: خیلی از مشتری ها دفترچه دارند. خرید می کنند، آخر ماه که حقوق می گیرند حساب می کنند. قبلاً این موضوع محدود بود، الان تبدیل به یک روند عادی شده. حتی خریدهای روزانه هم نسیه انجام می شود. این تغییر نشان می دهد که اقتصاد قسطی فقط محدود به کالاهای بزرگ نیست، بلکه به سطح معیشت روزمره نیز نفوذ کرده است.

یک بازنشسته با حقوق ثابت نیز وضعیت خود را این طور توصیف می کند: حقوق بازنشستگی اصلاً جواب زندگی را نمی دهد. هر ماه فقط می رسد به خرج های ضروری. حتی با صرفه جویی هم برای تعمیر خانه یا خرید وسیله مجبور شدم قسطی کار کنم. قبلاً این چیزها این قدر سخت نبود. او اضافه می کند که در سال های اخیر، قدرت خرید به طور مداوم کاهش یافته و زندگی به سمت مدیریت بحران ماهانه حرکت کرده است.

در میان جوانان شاغل نیز وضعیت مشابهی دیده می شود. یک کارمند بخش خصوصی می گوید: حس می کنی حقوق داری، ولی قبل از اینکه دستت برسد خرج شده. عملاً آزادی مالی نداری. همه چیز قسطی شده؛ از لوازم خانه گرفته تا حتی بعضی هزینه های شخصی. این احساس، بیانگر شکل گیری نوعی وابستگی ساختاری به بدهی های ماهانه است؛ وابستگی ای که امکان تصمیم گیری مالی مستقل را کاهش می دهد.

در یک فروشگاه پوشاک نیز شرایط مشابهی جریان دارد. فروشنده می گوید: قبلاً فقط کالاهای گران قسطی بود، الان کفش و لباس هم قسطی شده. اگر این کار را نکنیم مشتری نداریم. مردم توان خرید نقدی ندارند. این جمله نشان می دهد که حتی کسب وکارهای کوچک نیز برای بقا، ناچار به پذیرش الگوی خرید اقساطی شده اند.

از نگاه یک کارشناس اقتصادی، گسترش خرید قسطی نشانه ای از تغییر عمیق در ساختار اقتصاد خرد است. او توضیح می دهد: وقتی بخش زیادی از درآمد خانوار از قبل در قالب اقساط تعهد شده باشد، یعنی اقتصاد خانوار از حالت نقدی خارج شده و وارد وضعیت بدهی محور شده است. این موضوع در کوتاه مدت شاید مصرف را حفظ کند، اما در بلندمدت انعطاف مالی را کاهش می دهد. به گفته او، چنین شرایطی باعث می شود کوچک ترین شوک اقتصادی مانند افزایش اجاره یا هزینه درمان، فشار سنگینی بر خانوارها وارد کند.

در سطح روانی نیز این تغییرات قابل توجه است. بسیاری از مردم احساس می کنند که خرید قسطی در لحظه فشار کمتری دارد، اما در ادامه ماه، بخش ثابتی از درآمدشان درگیر اقساط می شود.

یک جوان شاغل می گوید: اولش فکر می کنی راحت خرید کردی، ولی بعد می بینی هر ماه حقوقت قبل از اینکه به دستت برسه خرج شده. انگار همیشه بدهکاری. این وضعیت باعث کاهش احساس امنیت مالی در زندگی روزمره شده است.

در بازار امروز حتی کالاهای کوچک تر نیز وارد چرخه اقساط شده اند. فروشنده ای می گوید: الان فقط لوازم بزرگ قسطی نیست. حتی موبایل، کفش، بعضی وقت ها لباس هم قسطی می فروشیم. چون اگر این کار را نکنیم، مشتری نداریم. این موضوع نشان می دهد که اقتصاد قسطی به عمق جامعه نفوذ کرده و به یک سازوکار عمومی برای ادامه گردش بازار تبدیل شده است.

در کنار این وضعیت، مسئله تورم همچنان نقش اصلی را در شکل گیری این شرایط دارد. وقتی قیمت ها با سرعت بیشتری نسبت به درآمدها افزایش پیدا می کنند، خانوارها به تدریج از خرید نقدی فاصله می گیرند. در نتیجه، خرید قسطی به تنها راه باقی مانده برای حفظ سطح حداقلی مصرف تبدیل می شود. این روند به طور مستقیم نشان دهنده کاهش قدرت خرید واقعی مردم است، حتی اگر در آمارهای رسمی تصویر متفاوتی ارائه شود.

در گفت وگو با یک مغازه دار دیگر، او به نکته مهمی اشاره می کند: مشتری ها دیگه مثل قبل فکر نمی کنن. قبلاً می گفتن صبر کنیم پول جمع بشه، الان می گن اگر الان نخریم، ماه بعد گرون تره. همین باعث شده همه برن سمت قسطی. این تغییر ذهنیت، نتیجه مستقیم تورم و بی ثباتی قیمت هاست.

در مجموع، آنچه از دل بازار و گفت وگو با مردم به دست می آید، تصویری روشن از اقتصادی است که در آن خرید نقدی جای خود را به خرید اقساطی داده است. کارمندان، کارگران، بازنشستگان، فروشندگان و حتی کسب وکارهای کوچک، همگی درگیر این چرخه شده اند. حقوق ها دیگر پاسخگوی هزینه ها نیستند و زندگی روزمره به پرداخت های ماهانه گره خورده است.
درحالی که در سطح رسمی از ثبات و کنترل شرایط اقتصادی صحبت می شود، واقعیت زندگی مردم نشان می دهد که فشار تورم همچنان ادامه دارد. گسترش خرید قسطی، افزایش نسیه فروشی و کاهش توان خرید نقدی، نشانه هایی هستند که نمی توان آن ها را صرفاً به تغییر الگوی مصرف نسبت داد؛ بلکه این ها بازتاب مستقیم فشار معیشتی بر جامعه هستند.

در نهایت، اقتصاد امروز بیش از آنکه نقدی باشد، به سمت اقتصاد تعهدی حرکت کرده است؛ اقتصادی که در آن مردم با درآمد آینده خود زندگی امروز را مدیریت می کنند. این وضعیت شاید در ظاهر چرخ بازار را حفظ کند، اما در عمق خود حکایت از فاصله ای دارد که میان واقعیت زندگی مردم و روایت های رسمی شکل گرفته است؛ فاصله ای که هر روز با هر خرید قسطی، بیشتر و ملموس تر می شود.