براساس گزارشی از مجمع جهانی سرپناه، بازار اجاره در بسیاری از کشورهای درگیر جنگ یا بحران، زیر فشار فزاینده تقاضا و کاهش توان عرضه، دچار تلاطمی سهمگین می شود که ثمره آن، در معرض خطر قرار گرفتن خانواده های آسیب دیده در تامین سرپناه است.

به گزارش دنیای اقتصاد، حاکمیت ها و سازمان ها مجموعه ای از اقدامات چندجانبه را در پیش گرفته اند؛ تدابیری همچون پرداخت نقدی برای اجاره بها ، میانجی گری فعال برای تثبیت یا مهار بهای اجاره، تخصیص یارانه به مالکان برای بازسازی و مرمت واحدها و پشتیبانی حقوقی از مستاجران در برابر تخلیه اجباری.

برای مثال، در اوکراین طی سال های اخیر برنامه یارانه اجاره مسکن برای آوارگان داخلی اجرا شده است که به خانوارهایی با سهم بالای هزینه مسکن در درآمد، کمک مالی مستقیم برای پرداخت اجاره ارائه می دهد، مشروط بر آنکه قرارداد اجاره رسمی باشد و رابطه خویشاوندی میان موجر و مستاجر وجود نداشته باشد.

همچنین در چارچوب برنامه های حمایتی مرتبط با آوارگان داخلی در اوکراین، طرح پناهگاه به مالکان خصوصی و نهادهای محلی پرداخت جبرانی برای اسکان رایگان آوارگان ارائه می دهد.

بر اساس گزارش پژوهشی مرکز تحقیقاتی اوکراینی سدوس با عنوان مسکن اجاره ای در اوکراین وضعیت کنونی و چالش ها ، بازار اجاره در این کشور پس از آغاز تهاجم گسترده، به گردابی از بی ثباتی ساختاری فرو رفته است.

بر اساس این پژوهش در بسیاری از شهرهای اوکراین، بهای اجاره بها چنان شتاب گرفته است که گوی سبقت را از رشد درآمدهای خانوار ربوده است؛ به گونه ای که هزینه اجاره یک آپارتمان کوچک در مراکز استان ها، گاه بیش از نیمی از درآمد ماهانه یک خانواده را می بلعد. این تنگنای معیشتی، خانواده ها را در دوراهی دشواری میان تامین نیازهای بنیادین همچون خوراک و دارو، یا حفظ سرپناه قرار داده است.

این پژوهش تبیین می کند که رویکرد دولت اوکراین در قبال مساله مسکن، به تدریج از تدابیر موقت و کوتاه مدت به سمت راهکارهای پایدار و بنیادین تغییر جهت داده است.

با وجود این تلاش ها، پژوهش حاضر گویای آن است که گره های کوری همچون کمبود مسکن حمایتی و ناهنجاری در بازار خصوصی اجاره همچنان پابرجاست. قراردادهای شفاهی و غیررسمی، جهش های ناگهانی قیمت و فقدان چتر حمایت قانونی، مستاجران را در وضعیت دشواری قرار داده است؛ به گونه ای که بخش بزرگی از درآمد ناچیز این خانوارها صرف اجاره بها شده و فشار معیشتی خردکننده ای بر آنان تحمیل می کند.

دولت اوکراین از تاریخ 29 ژانویه 2025، طرحی نوین را با عنوان یارانه اجاره مسکن برای مستاجران و افراد آواره کلید زده است. این برنامه پاسخی مستقیم به نیاز شهروندانی است که از مناطق اشغالی یا خطوط مقدم جبهه گریخته و در نواحی امن تر، فاقد سرپناهی درخور هستند.

ویژگی های برجسته این آیین نامه جدید عبارتند از رسمی سازی و افزایش شفافیت در بازار اجاره، به گونه ای که دریافت کمک هزینه صرفا در صورت ثبت قراردادهای کتبی و رسمی امکان پذیر است.

برخلاف گذشته که حمایت ها صرفا شامل اجاره آپارتمان می شد، اکنون اجاره اتاق نیز تحت پوشش قرار گرفته است. همچنین در مواردی که چند نفر به صورت مشترک در یک واحد سکونت دارند، هر فرد به طور مستقل می تواند از این یارانه بهره مند شود.

دوم، میزان یارانه ثابت نیست و بر اساس ضرایب منطقه ای تعیین می شود. علاوه بر این، شاخص متراژ نیز در محاسبات لحاظ شده است و برای هر فرد حداقل 13.65 مترمربع و برای هر خانواده حداقل 35 مترمربع فضای سکونتی در نظر گرفته می شود.

این یارانه به صورت دوره های 6ماهه پرداخت می شود و در صورت استمرار شرایط، امکان تمدید خودکار تا 2سال را دارد که نوعی ثبات میان مدت برای خانوارها ایجاد می کند.