به گزارش دنیای اقتصاد، خبری که دیروز در شبکه های اجتماعی داخلی دست به دست می شد، ولوله ای ایجاد کرد: خبر بازگشایی اینترنت و بازگشت آن به وضعیت پیش از ناآرامی های دی ماه. البته تا لحظه تنظیم گزارش، خبر می گفت که تایید مصوبه ستاد راهبری و ساماندهی فضای مجازی منتظر امضای پزشکیان است. این خبر اگر درست باشد و اینترنت با امضای رییس جمهور، امروز سه شنبه وصل شود یعنی بازگشت اینترنت پس از 2112 ساعت صورت گرفته است.

اما اصل خبر چه بود؟ یک منبع مطلع روز گذشته به سیتنا اطلاع داد که ستاد راهبری و ساماندهی فضای مجازی صبح روز دوشنبه به ریاست دکتر عارف، معاون اول رییس جمهور تشکیل جلسه داد و بازگشت اینترنت با 9 رای موافق و سه رای مخالف به وضعیت قبل از دی ماه 1404 را تصویب کرده است. این منبع آگاه ادامه داد: این مصوبه برای رییس جمهور ارسال شد و در صورت تایید رییس جمهور برای اجرا به وزارت ارتباطات ارسال خواهد شد. وی گفت: اگر امروز (روز گذشته) رییس جمهور مصوبه را تایید کند همین امروز (روز گذشته) برای اجرا به وزارت ارتباطات ابلاغ خواهد شد. در همین راستا پایگاه اطلاع رسانی دولت هم اطلاع داد که چهارمین جلسه ستاد ویژه ساماندهی فضای مجازی به ریاست معاون اول رییس جمهور و با حضور اعضای ستاد برگزار شد. در این جلسه مصوبات مهمی در خصوص وضعیت اینترنت کشور تصویب شد که پس از تایید نهایی رییس جمهور پزشکیان، برای اجرا به وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات ابلاغ می شود.

فاصله هشتاد و هشت روزه تا وصل شدن اینترنت، خیل عظیمی را از اینترنت محروم کرد و یک طبقه رانتی شکل داد. طبقه ای که اینترنت داشتند، خط سفیدها بودند و سپس پرویی ها که به صف جدید اینترنت طبقاتی اضافه شدند. اینترنت اخیر اما با خود حرف و حدیث فراوانی به بار آورد؛ از بازار ثانویه یا بازار سیاهی که کنار آن شکل گرفت تا تعلق اینترنت به کسانی که حتی در میان اصناف مجاز نبودند. همین همه گیر شدنش، شائبه موقت بودن آن را رد کرد و برخی گفتند که احتمالا قیمت اینترنت به همین سمت و سویی حرکت خواهد کرد که در حال حاضر در اینترنت پرو شاهد آن هستیم.

تا پیش از اینکه ساعات قطعی ایران از 864 ساعت بگذرد، سودان رکورددار قطعی اینترنت در سطح کشوری بود. به محض اینکه قطعی اینترنت وارد روز سی و هشتم خود شد، ایران رکورددار قطعی اینترنت سراسری شد. البته به شکل منطقه ای هنوز رکورد دست کشمیر است که بیش از 552 روز با قطعی اینترنت مواجه بودند. از سال گذشته که جنگ تحمیلی 12 روزه پیش آمد و سپس حوادث دی ماه شکل گرفت و در نهایت جنگ تحمیلی 40 روزه شکل گرفت ما شاهد سه الگو برای قطعی اینترنت بودیم که هر کدام از آنها به نحوی به کسب و کارها و مردم آسیب رساندند.

الگوی اول که در جنگ تحمیلی 12 روزه شاهد آن بودیم، قطعی اینترنت سراسری نبود. کج دار و مریز اینترنت وصل بود. پیامک ها کار می کرد و فیلترشکن های رایگان نیز بعضا وصل می شدند. البته که فیلترشکن های پولی در آن زمان کیفیت بهتری داشتند، هر چند که از کلاهبرداری ها نیز نباید غافل شد و بسیاری از این فیلترشکن فروش ها خالی فروش بودند. الگوی دوم اما به اعتراضات دی ماه باز می گردد؛ انگاری اینترنت از پریز برق کشیده شد و تمامی ارتباطات، حتی پیامک ها نیز قطع شدند. در این نوع قطع شدن، آسیب های فراوانی به لجستیک وکسب و کارهای آنلاین وارد شد. فروش آنلاین نزدیک به صفر شد و بعد از یک هفته، نرم نرمک شبکه داخلی فعالیت خود را از سر گرفت، کدهای تایید ارسال شدند و شبکه داخلی تا حدی بار تقاضای مردم را به دوش کشیدند اما با توجه به اینکه زیرساخت ها آماده نبودند، شبکه ملی نتوانست انتظارات را برآورده کند.

بیشترین حجم فشار در این دوره، به کسب و کارها وارد شد. صنعت لجستیک شاهد فشار بی سابقه ای بود. از کار افتادن جی پی اس ها باعث شده بود که بارها با تاخیر به منزل برسند. تاکسی های اینترنتی با فشار قیمتی مواجه شدند و البته که آنها نیز مجبور بودند چشمی، مسافران خود را به مقصد برسانند. این سوای خسارت های مالی بود که به کسب و کارها وارد شد. در همان زمان وزارت ارتباطات اعلام کرد که قطعی اینترنت روزانه تا 5 هزار میلیارد تومان خسارت غیر مستقیم به اقتصاد کلان تحمیل کرده و خسارت مستقیم به اقتصاد دیجیتال نیز روزانه 500 میلیارد تومان بوده است. همچنین انجمن تجارت الکترونیک گفت که 78 درصد از کسب و کارها با افت بیش از 60 درصدی ارتباط با مشتریان مواجه شدند و حدود 80 درصد نیز افت بیش از 50 درصدی را تجربه کردند.

تجربه دو قطعی سال 1404، موجب شد که قطعی سوم با الگوهای پیشین تفاوت داشته باشد. به عکس الگوی دی ماه که همه چیز تا 10 روز قطع شده بود، با شروع جنگ تحمیلی 40 روزه، اینترنت قطع شد و کسب و کارها به شبکه ملی کوچ داده شدند. این بار خبری از قطعی پیامک ها نبود اما برخی از مشکلات دو قطعی پیشین همچنان پابرجا بود، از جمله قطعی جی پی اس و متزلزل بودن پیام رسان های داخلی. کوچ میلیونی مردم به شبکه داخلی، بدون آنکه زیرساخت های آن بهبود پیدا کرده باشد، کاربران را در روزهای اول کلافه کرده بود. با برخی به روز رسانی ها، شبکه داخلی بهتر شد اما همچنان در برخی روزها شاهد قطعی برخی از پیام رسان های داخلی هستیم.

قطعی سوم که بسیار طول کشیده، موجب شده است که کسب و کارهای آنلاین از چند نقطه آسیب ببیند. افت فروش آنلاین که یکی از دلایلش می تواند قطعی گوگل باشد، که البته چند وقتی است که پوسته آن وصل شده است. دیگری اینکه برخی کسب و کارها اصلا وب سایت های فروش آنلاین خود را در بستر بین الملل بنا کرده اند. یکی دیگر از نقاط آسیب زا برای کسب و کارهای آنلاین از بین رفتن بسترهای ارتباطی بوده است.

نیما قاضی، رییس انجمن الکترونیک تهران، اخیرا در همایش روزنامه دنیای اقتصاد با عنوان بخش خدمات با تاکید بر اقتصاد دیجیتال اعلام کرد که قطعی اخیر موجب شد که بیش از 75 درصد از کانال های ارتباطی شرکت ها با مشتریانشان که از طریق واتس اپ، اینستاگرام و تلگرام صورت می گرفت، از بین برود و آن 25 درصد دیگر هم که از طریق پیامک ها بود، در روزهای اول با اختلالاتی مواجه بوده است. او گفت در یک مطالعه از 946 شرکت، 80 درصد شرکت ها اعلام کردند پس از شروع جنگ 50 درصد کاهش فروش داشتند. این نشان می دهد در مقایسه با قطعی دوره دوم که بعد از حوادث دی ماه بود، افت فروش آنها کمتر بوده است اما کانال های ارتباطی بیشتری را از دست داده اند. این می تواند به این دلیل باشد که برخی از شبکه های داخلی توانستند تا حدی ضرر نبود اینترنت را جبران کنند. به هر حال، حیات و ممات اقتصاد آنلاین، در دست اینترنت است. به گفته کارشناسان قطعی اینترنت، اقتصاد دیجیتال را به زندگی نباتی سوق می دهد؛ چرا که روح اقتصاد دیجیتال، اینترنت و شبکه های ارتباطی آن است.