به گزارش خبرنگار خبرگزاری مهر، با آبگیری دوباره تالاب گرده‌قیط و میمند در شهرستان نقده پس از حدود 20 سال خشکی، بار دیگر امید به احیای یکی از مهم‌ترین زیست‌بوم‌های آبی جنوب دریاچه ارومیه زنده شد؛ تالابی که اکنون با بازگشت آب، شرایط تازه‌ای برای حضور پرندگان مهاجر و بازگشت حیات وحش فراهم کرده است.

پس از سال‌ها خشکی و رکود زیستی، تالاب گرده‌قیط و میمند در شهرستان نقده بار دیگر جان گرفته است؛ رخدادی که نه‌تنها برای محیط‌زیست منطقه، بلکه برای تنوع زیستی جنوب دریاچه ارومیه یک اتفاق مهم و امیدبخش به شمار می‌رود. این تالاب که از مهم‌ترین زیست‌بوم‌های آبی استان آذربایجان غربی است، پس از حدود 20 سال برای دومین بار آبگیری شد و بار دیگر میزبان آب، نی، و پرندگان مهاجر شد.

تالابی 800 هکتاری در جنوب دریاچه ارومیه

تالاب گرده‌قیط و میمند با وسعتی حدود 800 هکتار در 7 کیلومتری شمال شهر نقده و در مسیر جاده ارومیه–مهاباد واقع شده است. این تالاب در جنوب دریاچه ارومیه و در محدوده اتصال به رودخانه گدار قرار دارد؛ موقعیتی که باعث شده در دوره‌های پرآبی، نقش یک مخزن طبیعی برای جمع‌آوری و هدایت آب‌های سطحی منطقه را ایفا کند.

این تالاب با مختصات جغرافیایی 37 درجه و 1 دقیقه شمالی و 45 درجه و 40 دقیقه شرقی، از گذشته به عنوان یکی از پهنه‌های مهم آبی منطقه شناخته می‌شد؛ پهنه‌ای که روزگاری نی‌زارهای وسیع آن محل امنی برای زیست پرندگان آبزی و مهاجر بود.

اهمیت زیست‌محیطی این تالاب باعث شده سازمان حفاظت محیط‌زیست آن را به عنوان منطقه شکار ممنوع اعلام کند. وجود نیزارهای گسترده، آبگیرهای فصلی و ارتباط طبیعی با مسیرهای مهاجرت پرندگان، گرده‌قیط و میمند را به یکی از کانون‌های مهم تنوع زیستی در جنوب دریاچه ارومیه تبدیل کرده است.

در سال‌های پرآبی، این تالاب میزبان گونه‌های مختلفی از پرندگان آبزی و کنارآبزی بوده که برای تغذیه، استراحت و تخم‌گذاری به این منطقه پناه می‌آوردند؛ نقشی که در سال‌های خشکسالی به شدت کمرنگ شده بود.

دو دهه خشکی؛ خاموشی یک اکوسیستم زنده

در سال‌های اخیر، کاهش بارندگی‌ها، تغییرات اقلیمی و فشار بر منابع آبی باعث شد تالاب گرده‌قیط و میمند بخش عمده‌ای از آب خود را از دست بدهد. این وضعیت، چرخه طبیعی حیات در منطقه را مختل کرد و بسیاری از گونه‌های پرندگان مهاجر دیگر امکان توقف در این زیستگاه را نداشتند.

خشکی تالاب تنها به معنای از بین رفتن یک پهنه آبی نبود؛ بلکه به معنای از دست رفتن یک زنجیره کامل زیستی بود که هزاران موجود زنده به آن وابسته بودند.

آبگیری دوباره پس از 20 سال؛ نتیجه همکاری و بارش‌ها

اکنون اما با بارندگی‌های اخیر، تلاش‌های اداره حفاظت محیط‌زیست نقده، مشارکت جوامع محلی و همچنین تخصیص حق‌آبه از سوی اداره امور منابع آب شهرستان، این تالاب برای دومین بار در دو دهه گذشته دوباره آبگیری شده است.

به گفته اکبر قائمی، رییس اداره حفاظت محیط‌زیست نقده، این اتفاق نتیجه یک مجموعه اقدامات مدیریتی و شرایط طبیعی مناسب بوده که توانسته بخشی از جریان آب را دوباره به بستر تالاب بازگرداند. او تأکید کرده است که این آبگیری، شرایط تازه‌ای برای احیای زیستگاه‌های طبیعی منطقه ایجاد کرده است.

بازگشت پرندگان مهاجر؛ نشانه‌ای از احیای طبیعت

با ورود دوباره آب، نخستین نشانه‌های بازگشت حیات نیز در تالاب دیده شده است. نیزارها که مدت‌ها خشک و بی‌جان بودند، اکنون دوباره در آب غوطه‌ور شده‌اند و این شرایط، بستر مناسبی برای حضور پرندگان مهاجر و آبزی فراهم کرده است.

گرده‌قیط و میمند در گذشته یکی از ایستگاه‌های مهم پرندگان مهاجر در مسیرهای فصلی بود؛ جایی که پرندگان برای استراحت و تغذیه توقف می‌کردند. حالا امید می‌رود با تداوم شرایط آبی، این نقش دوباره احیا شود و تالاب به جایگاه طبیعی خود در نقشه مهاجرت پرندگان بازگردد.

قرار گرفتن این تالاب در جنوب دریاچه ارومیه، اهمیت آن را دوچندان می‌کند. در شرایطی که دریاچه ارومیه با بحران کاهش سطح آب مواجه بوده، تالاب‌هایی مانند گرده‌قیط و میمند نقش مهمی در حفظ تنوع زیستی منطقه و ایجاد پناهگاه‌های جایگزین برای حیات وحش دارند.

احیای این تالاب می‌تواند به عنوان یک گام مثبت در جهت تقویت اکوسیستم منطقه تلقی شود؛ هرچند پایداری آن نیازمند مدیریت مستمر منابع آب و توجه جدی به تغییرات اقلیمی است.

آبگیری دوباره تالاب گرده‌قیط و میمند تنها یک اتفاق طبیعی نیست؛ بلکه نشانه‌ای از امکان بازگشت حیات به مناطقی است که سال‌ها در سکوت و خشکی فرو رفته بودند. این رویداد یادآور آن است که حتی در شرایط سخت اقلیمی نیز، با مدیریت درست و همراهی طبیعت، می‌توان امید به احیای اکوسیستم‌ها را زنده نگه داشت.

اکنون نگاه‌ها به این تالاب دوخته شده است؛ تالابی که پس از دو دهه انتظار، دوباره نفس می‌کشد و شاید آغازگر فصل تازه‌ای برای طبیعت جنوب دریاچه ارومیه باشد.

آغاز دوباره آبگیری تالاب گرده‌قیط میمند

حجت جباری مدیرکل حفاظت محیط زیست آذربایجان غربی در گفتگو با خبرنگار خبرگزاری مهر از آغاز دوباره آبگیری تالاب گرده‌قیط میمند در شهرستان نقده خبر داد؛ تالابی فصلی که در سال‌های اخیر به دلیل خشکسالی و کاهش جریان‌های ورودی، با افت شدید آب مواجه شده بود.

تالابی فصلی در پایین‌دست رودخانه گدار

تالاب گرده‌قیط میمند در پایین‌دست رودخانه گدار و در حاشیه دریاچه ارومیه قرار دارد. این تالاب در زمان وقوع سیلاب‌ها، افزایش جریان رودخانه و بارندگی‌های منطقه آبگیری می‌شود و بخش مهمی از زیست‌بوم طبیعی جنوب دریاچه ارومیه به شمار می‌رود.

مدیرکل حفاظت محیط زیست آذربایجان غربی، گفت: در سال‌های گذشته به دلیل خشکسالی و کنترل منابع آب در بالادست، روند آبگیری این تالاب کاهش یافته بود، اما نمی‌توان گفت طی 20 سال گذشته به طور کامل خشک بوده است؛ چرا که در برخی سال‌ها بین 30 تا 50 درصد آبگیری داشت.

چهار سال خشکی و بازگشت دوباره آب

به گفته جباری، طی چهار تا پنج سال اخیر تالاب تقریباً آبگیری قابل توجهی نداشت، اما امسال با بارندگی مناسب در حوزه آبریز دریاچه ارومیه و افزایش روان‌آب‌ها، شرایط برای احیای آن فراهم شد و با همکاری جوامع محلی و تشکل‌های مردمی، مسیر ورود آب به تالاب لایروبی و جریان آب به سمت آن هدایت شد و اکنون روند آبگیری همچنان ادامه دارد.

ورود 2 میلیون مترمکعب آب به تالاب

مدیرکل محیط زیست آذربایجان غربی اعلام کرد تاکنون حدود 2 میلیون مترمکعب آب وارد تالاب گرده‌قیط میمند شده است و این تالاب هنوز به طور کامل آبگیری نشده و برای تکمیل روند احیا نیاز به تداوم ورود آب وجود دارد؛ به ویژه اینکه تالاب در انتهای مسیر رودخانه قرار گرفته است و تالاب گرده‌قیط میمند یکی از تالاب‌های فصلی اطراف دریاچه ارومیه است که پوشش نیزاری و درختچه‌ای دارد و زیستگاه گونه‌های مختلف پرندگان مهاجر از جمله غازها و مرغابی‌ها محسوب می‌شود، همچنین گونه‌هایی مانند روباه، گراز و گرگ نیز در محدوده این تالاب مشاهده می‌شوند.

به گزارش مهر؛ در روزگاری که بسیاری از تالاب‌های ایران زیر سایه خشکسالی، تغییرات اقلیمی و مدیریت نادرست منابع آب به فراموشی سپرده شده‌اند، بازگشت آب به تالاب گرده‌قیط و میمند تنها احیای یک پهنه آبی نیست؛ بلکه بازگشت امید به قلب طبیعت جنوب دریاچه ارومیه است. این تالاب که سال‌ها در سکوت و تشنگی فرو رفته بود، امروز دوباره با صدای پرندگان مهاجر، جنب‌وجوش حیات وحش و جان گرفتن نیزارها نفس می‌کشد.

احیای گرده‌قیط و میمند نشان داد که طبیعت، اگر فرصت دوباره پیدا کند، هنوز توان بازسازی خود را دارد. همکاری مردم محلی، مدیریت منابع آب و بارش‌های مناسب دست به دست هم داد تا اکوسیستمی که در آستانه فراموشی بود، بار دیگر زنده شود و این اتفاق می‌تواند الگویی امیدبخش برای احیای دیگر تالاب‌های کشور باشد؛ تالاب‌هایی که بقای آن‌ها نه‌تنها برای محیط زیست، بلکه برای آینده زیستی و اقلیمی ایران ضروری است.

اکنون تالاب گرده‌قیط و میمند فقط یک زیستگاه آبی نیست؛ نمادی است از اینکه حتی پس از سال‌ها خشکی، هنوز می‌توان به بازگشت زندگی امیدوار بود.