فیلم سینمایی فیورد در جشنواره کن سال 2026 توانست جایزه نخل طلای کن را با خود به خانه ببرد.

به گزارش فرارو، این فیلم در ظاهر درباره یک پرونده کودک آزاری است اما مخاطب خیلی زود متوجه می شود که کارگردان علاقه ای به ساختن یک تریلر جنایی ساده ندارد. در واقع کارگردان به جای اینکه بخواهد معمای گناهکار بودن یا نبودن خانواده گیورگیو را حل کند، پرسش پیچیده تری مطرح می کند؛ اینکه مرز میان حفاظت از کودکان و دخالت در زندگی انسان ها کجاست؟

داستان درباره یک خانواده اهل رومانی است که به شهری کوچک در غرب نروژ مهاجرت می کنند، جایی میان کوه ها که ساکنینش هر لحظه انتظار وقوع بهمن دارند. میهای مردی محافظه کار و مذهبی است که تلاش می کند برای خانواده زندگی خوبی بسازد. آن ها خانواده ای عجیب اند اما نه به معنای تهدید آمیز کلمه. پنج فرزند موبایل ندارند، موسیقی مدرن گوش نمی دهند و هر روز انجیل می خوانند و نظم سختگیرانه ای در خانه حاکم است. به نظرمی رسد کارگردان عامدانه در نیمه اول فیلم این خانواده را به گونه ای ترسیم می کند که مخاطب آماده قضاوت باشد، انگار قرار است آنها همان والدین افراطی باشند که شادی را از کودکانشان گرفته اند.

با این حال درست زمانی که تماشاگر آماده محکوم کردن خانواده می شود، فیلم جهت خود را تغییر می دهد. یک کبودی روی بدن دختر نوجوان کافی است تا مدرسه، مشاوران و اداره های حمایت از کودکان وارد ماجرا شوند. از این لحظه به بعد فیلم وارد مسیری می شود که در آن هر تصمیم، هر جمله و حتی هر واژه معنایی حقوقی پیدا می کند. کارگردان به خوبی نشان می دهد که چگونه یک نظام اداری منظم می تواند بدون نیاز به خشونت مستقیم زندگی یک خانواده را کاملا از هم بپاشد. در این میان پدر خانواده درگیر نوعی جدال معنایی می شود؛ او میان تنبیه و خشونت تفاوت قائل است، اما این تمایز در زبان قانون جایی ندارد.

قدرت اصلی فیورد دقیقا در همین تغییر زاویه است. مونجیو هیچ وقت نمی گوید که خانواده گیورگیو کاملا بی نقص اند. میهای مردی خشک، متعصب و تا حدی خودحق پندار است. او باور دارد تنبیه فیزیکی خفیف بخشی از تربیت کودک است و آشکارا دیدگاه های محافظه کارانه ای درباره مذهب، جنسیت و خانواده دارد. اما فیلم مدام این سوال آزاردهنده را تکرار می کند: آیا متفاوت بودن به معنای خطرناک بودن است؟

در جهانی که فیورد ترسیم می کند، پاسخ ظاهرا مثبت است. جامعه نروژی فیلم، با تمام ظاهر مترقی و مودبش تحمل بسیار اندکی برای تفاوت دارد. آن ها از خانواده گیورگیو نمی ترسند چون کودک آزارند؛ از آن ها می ترسند چون شبیه خودشان نیستند. بچه هایی که بدون اینترنت بزرگ می شوند، پدری که درباره مذهب حرف می زند و دختری که در کلاس درس بعضی موضوعات را گناه می داند، برای این جامعه نشانه هایی از خطر اند؛ حتی پیش از آنکه هیچ مدرکی درباره خشونت وجود داشته باشد.

فیلم آگاهانه از ارائه یک حقیقت قطعی دوری می کند. تماشاگر هرگز به طور کامل نمی فهمد که در این خانواده چه میزان خشونت رخ داده و چه میزان ناشی از سوتفاهم است. همین ابهام فیلم را از یک درام اجتماعی ساده به اثری چند لایه و اخلاقی تبدیل می کند. کارگردان عامدانه قضاوت را معلق نگه می دارد و مخاطب را وادار می کند در موقعیتی سخت تصمیم بگیرد؛ موقعیتی سخت در میان همدلی و تردید.

فیلم با تصویری آرام از طبیعت آغاز می شود. آبگیرها، کوه های سرد و سکوتی که در نگاه اول بیشتر شبیه امنیت است تا تهدید. اما درست در همین فضا، اتفاقاتی رخ می دهد که در ابتدا خطرناک به نظر نمی رسند و خیلی زود توسط طبیعت مهار می شوند. این تضاد ظاهری میان خطر بالقوه و واکنش انسانی از همان ابتدا یکی از کلیدهای فهم فیلم است: در جهانی که مونجیو ترسیم می کند فاجعه همیشه در مرکز قاب نیست؛ بلکه در حاشیه ها، در سکوت ها و در واکنش های به ظاهر منطقی انسان ها و طبیعت شکل می گیرد.

میزانسن های دقیق، دوربین های سرد و فاصله دار و تدوینی که اجازه نمی دهد مخاطب در احساسات ساده سازی شده غرق شود فیلم را به اثری متفاوت تبدیل کرده. فیلمبرداری با رنگ های سرد آبی و خاکستری، فضای جغرافیایی را به نوعی وضعیت روانی تبدیل می کند؛ جایی که حتی مناظر طبیعی نیز نوعی بی طرفی سرد و بی احساس دارند. در این جهان تصویری طبیعت نه دشمن انسان است و نه حامی او بلکه صرفا وجود دارد، بی تفاوت به بحران های اخلاقی انسان ها.

یکی از هوشمندانه ترین تصمیم های فیلم انتخاب سباستین استن برای نقش پدر است. او میهای را نه به عنوان قربانی مقدس بلکه به عنوان مردی دشوار، مغرور و گاهی آزاردهنده بازی می کند. نکته مهم این است که فیلم تلاش نمی کند او را دوست داشتنی کند. در واقع میهای احتمالا همسایه ما بود آدم راحتی برای معاشرت نبود. اما همین پیچیدگی است که فیلم را نجات می دهد. اگر شخصیت ها کاملا معصوم بودند، فیورد به ملودرامی ساده درباره بی عدالتی تبدیل می شد. در واقع همانگونه که گفته شد کارگردان می خواهد مخاطب دقیقا در منطقه خاکستری بماند؛ جایی که مرز باریکی میان انصاف، عدالت و قانون وجود دارد.

رناته رینسوه نیز در نقش لیسبت یکی از بهترین بازی های کارنامه اش را ارائه می دهد. او ستون احساسی فیلم است؛ زنی که میان عشق به خانواده، فشار جامعه و فروپاشی تدریجی زندگی اش گیر افتاده. در یکی از دردناک ترین صحنه های فیلم، مادر متوجه می شود بدنش دیگر برای نوزادی که از او گرفته اند شیر تولید نمی کند. مونجیو بدون حتی یک دیالوگ اضافی، تمام تراژدی مادری را در همین لحظه خلاصه می کند، لحظه ای که بدن یک زن زودتر از ذهنش می پذیرد فرزندش دیگر کنارش نیست.

فیورد در نهایت فیلمی است درباره ناتوانی انسان در رسیدن به یک داوری نهایی. کارگردان به جای ارائه پاسخ صورت مسئله را پیچیده تر می کند و نشان می دهد که در جهان امروز شاید مهم ترین مسئله نه یافتن حقیقت بلکه مواجهه با ابهام باشد.

منبع: فرارو