صنعت بازی در ایران سال هاست تنها با چالش تولید و انتشار بازی مواجه نیست؛ از زیرساخت های ارتباطی و مدل های اقتصادی گرفته تا شیوه های توزیع، نظارت و تداوم فعالیت کسب وکارهای این حوزه، هرکدام به بخشی از مسائل پیچیده این زیست بوم تبدیل شده اند. در این میان، اگر بخشی از چالش ها به بازار انتشار و عرضه بازی ها بازمی گردد، بخش دیگری مستقیما با کسب وکارهایی گره خورده که حیات روزمره آن ها به اینترنت وابسته است؛ مجموعه هایی مانند گیم نت ها که در ماه های اخیر بیش از گذشته تحت تأثیر اختلال های اینترنتی قرار گرفته اند.

به گزارش ایسنا، رضا احمدی، معاون نظارت بنیاد ملی بازی های رایانه ای، از طرح ساماندهی سایت های دانلود بازی های رایانه ای (PC) ، سازوکارهای تازه نظارتی، وضعیت بازی های کرک شده و اهداف بنیاد از ایجاد یک گیم سنتر متمرکز سخن گفت؛ طرحی که به گفته او قرار است علاوه بر نقش نظارتی، با رویکردی حمایتی نیز همراه باشد. در ماه های اخیر به یکی از دغدغه های فعالان حوزه بازی تبدیل شده؛ تأثیر اختلال ها و قطعی اینترنت بر فعالیت گیم نت ها و بازیگاه ها، میزان خسارت های واردشده و اقداماتی که برای کاهش آسیب های این حوزه در نظر گرفته شده است.

رضا احمدی، با اشاره به وضعیت فعلی بازیگاه ها (گیم نت ها) در کشور، گفت: گیم نت ها در سال های اخیر با یک چالش جدی نظام مجوزدهی کشور، یعنی موازی کاری میان نهادهای صادرکننده مجوز، مواجه شده؛ مسئله ای که آثار خود را در ساماندهی، نظارت و حتی دستیابی به آمار دقیق این حوزه نیز نشان داده است.

او ادامه داد: در حال حاضر علاوه بر مجوزهایی که بنیاد ملی بازی های رایانه ای برای بازیگاه ها صادر می کند، صنوف مختلف نیز در این حوزه اقدام به صدور مجوز می کنند. از آنجا که در بسیاری از شهرها و استان ها صنف مستقلی برای بازیگاه ها وجود ندارد، معمولا نزدیک ترین صنف مرتبط با حوزه فناوری مسئولیت صدور این مجوزها را بر عهده می گیرد؛ روندی که البته در نقاط مختلف کشور یکسان نیست و بر اساس ساختار هر منطقه تفاوت هایی دارد.

احمدی با اشاره به تبعات این روند افزود: این موازی کاری ها در عمل موجب ایجاد اختلال در فرآیند ساماندهی شده است. در حالی که مجوزهای بنیاد از طریق درگاه ملی مجوزها صادر می شود و این درگاه به عنوان مرجع رسمی صدور مجوزهای کشور شناخته می شود، وجود مسیرهای متعدد برای دریافت مجوز باعث شده بخشی از فعالان این حوزه خود را ملزم به طی فرآیندهای قانونی بنیاد ملی بازی های رایانه ای ندانند.

او تصریح کرد: در بسیاری از موارد، بازیگاه ها پس از دریافت مجوزهای صنفی، دیگر ضرورتی برای اخذ مجوز بنیاد ملی بازی های رایانه ای احساس نمی کنند؛ موضوعی که در نهایت موجب شده تصویر دقیق و جامعی از تعداد بازیگاه های فعال کشور در دسترس نباشد و امکان دستیابی به آمار واقعی این بخش با دشواری همراه شود.

معاون نظارت بنیاد ملی بازی های رایانه ای با اشاره به پیگیری های صورت گرفته برای رفع این چالش گفت: در این زمینه جلسات و رایزنی هایی در حال انجام است و تلاش بر این است که مجوز بازیگاه بنیاد به عنوان پیش نیاز سایر فرآیندهای مرتبط تعریف شود تا از این طریق بتوان به سمت ساماندهی منسجم تر و شفاف تر این حوزه حرکت کرد.

او با اشاره به برنامه های این بنیاد برای ساماندهی نظام مجوزدهی بازیگاه ها توضیح داد: یکی از موضوعاتی که در حال پیگیری آن هستیم، تبدیل شدن مجوز بنیاد ملی بازی های رایانه ای به پیش نیاز دریافت سایر مجوزهاست؛ به این معنا که هر گیم نت برای ورود به فرآیندهای قانونی و دریافت هرگونه مجوز دیگر، ابتدا باید مجوز بنیاد را دریافت کرده باشد. تحقق این موضوع می تواند به شکل قابل توجهی به ساماندهی گیم نت ها کمک کند و در نهایت امکان دستیابی به تصویری دقیق تر از تعداد بازیگاه های فعال در شهرها و شهرستان های کشور را فراهم کند.

احمدی درباره ویژگی های فرآیند صدور مجوز بنیاد ادامه داد: مجوز بازیگاه توسط بنیاد ملی بازی های رایانه ای کاملا رایگان صادر می شود و در مقایسه با برخی فرآیندهای دیگر، مسیر دریافت آن ساده تر و کوتاه تر است. این در حالی است که برخی مجوزهای دیگر علاوه بر هزینه بر بودن، فرآیند طولانی تری نیز دارند.

او با اشاره به روند فعلی صدور مجوزها در استان ها گفت: در حال حاضر با همکاری و هماهنگی ادارات کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان ها، روند صدور مجوز بازیگاه ها در حال انجام است و اطلاع رسانی های لازم نیز به استان ها و شهرستان ها صورت گرفته است. تجربه نشان داده استان هایی که ادارات ارشاد فعال تری داشته و اطلاع رسانی دقیق تری انجام داده اند، در زمینه ساماندهی و صدور مجوز نیز عملکرد پررنگ تری داشته اند.

معاون نظارت بنیاد ملی بازی های رایانه ای افزود: در استان هایی مانند اصفهان، فارس، خوزستان و آذربایجان شرقی تعداد مجوزهای صادرشده نسبت به برخی دیگر از استان ها بیشتر است. طبیعتا استان تهران نیز به دلیل استقرار مجموعه های مرتبط و تمرکز بیشتر فعالیت ها، آمار بالاتری را به خود اختصاص داده است. با این حال پیش بینی می شود در صورت تبدیل شدن مجوز بنیاد به پیش نیاز سایر مجوزها، تعداد مجوزهای ثبت شده و همچنین دقت اطلاعات موجود در این حوزه افزایش پیدا کند.

او در ادامه با اشاره به تغییرات ساختاری گیم نت ها در سال های اخیر اظهار کرد: بازیگاه ها در سال های اخیر به سمت حرفه ای تر شدن حرکت کرده اند. هرچه این کسب وکارها ساختار حرفه ای تری پیدا می کنند، ظرفیت های اقتصادی و فرصت های تازه تری نیز برای آنها ایجاد می شود. یکی از مصادیق این روند، برگزاری مسابقات در رشته های مختلف در گیم نت هاست؛ رویدادهایی که از یک سو به شناسایی و ظهور گیمرهای حرفه ای کمک می کند و از سوی دیگر می تواند مسیرهای درآمدی جدیدی را برای بازیگاه ها ایجاد کند.

او اضافه کرد: در برخی موارد نیز مجموعه ها از قالب سنتی گیم نت عبور کرده و به سمت باشگاه داری حرکت می کنند؛ مسیری که در آن بازیگاه ها عملا نقش مراکز حرفه ای تربیت بازیکنان را بر عهده می گیرند و برای حضور در مسابقات مختلف آماده سازی انجام می دهند. حتی در برخی موارد شاهد اعزام بازیکنان به رقابت های بین المللی و حضور نمایندگان ایران در تورنمنت های خارجی بوده ایم که خوشبختانه طی سال های اخیر دستاوردها و مدال هایی نیز در این عرصه کسب شده است.

معاون نظارت بنیاد ملی بازی های رایانه ای با اشاره به وضعیت آماری این حوزه گفت: هنوز برای اظهارنظر قطعی درباره افزایش یا کاهش تعداد گیم نت ها نیاز به داده ها و آمار دقیق تری وجود دارد، اما آنچه می توان با اطمینان بیان کرد، حرکت بازیگاه های کشور به سمت حرفه ای تر شدن است.

او درباره سازوکارهای نظارتی بنیاد نیز اظهار کرد: در حوزه بازیگاه ها آیین نامه های مشخصی وجود دارد و فرآیند صدور مجوزها بر اساس همان ضوابط انجام می شود. همچنین بررسی و تأیید محتوای بازی هایی که در این مراکز مورد استفاده قرار می گیرند بر عهده بنیاد ملی بازی های رایانه ای است. البته برخی موضوعات از جمله تعاملات داخلی، مسائل مرتبط با محیط بازیگاه ها و برخی ملاحظات اجرایی، در حوزه مسئولیت سایر دستگاه ها و نهادها قرار می گیرد و این بخش ها نیز نقش خود را در ایجاد و حفظ شرایط مناسب ایفا می کنند.

او همچنین درباره برگزاری مسابقات در بازیگاه ها گفت: برگزاری مسابقات نیز در درگاه ملی مجوزها فرآیند و مجوز مستقل خود را دارد و صدور آن از سوی اداره کل موسسات و صنوف فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی انجام می شود. با این حال به دلیل ضرورت بررسی تخصصی مسابقات و بازی ها، پرونده ها برای اعلام نظر کارشناسی به بنیاد ملی بازی های رایانه ای ارجاع می شود.

معاون نظارت بنیاد ملی بازی های رایانه ای تصریح کرد: بنیاد صادرکننده مستقیم این مجوزها نیست، اما تأیید تخصصی آن از سوی بنیاد انجام می شود و پس از اعلام نظر، فرآیند صدور مجوز از مسیر قانونی خود پیگیری خواهد شد.

او همچنین درباره ظرفیت نظارتی بنیاد گفت: در صورتی که مجوز بنیاد به عنوان پیش نیاز همه مجوزها در نظر گرفته شود، ممکن است در حوزه تأمین نیروی انسانی و ظرفیت کارشناسی با چالش هایی روبه رو شویم؛ زیرا طبیعتا افزایش حجم نظارت ها و فرآیندهای مرتبط، نیازمند توسعه زیرساخت ها و منابع انسانی متناسب با آن خواهد بود.

معاون نظارت بنیاد ملی بازی های رایانه ای، با اشاره به سازوکار نظارت و فرآیندهای کارشناسی مرتبط با بازیگاه ها گفت: در استان ها و شهرستان های مختلف، کارشناسان حوزه بازی های رایانه ای در ادارات استانی حضور دارند و بخشی از فرآیندهای مرتبط از طریق آنها انجام می شود، اما در تهران این مسئولیت به صورت مستقیم از سوی بنیاد ملی بازی های رایانه ای پیگیری می شود.

او ادامه داد: در صورتی که موضوع تبدیل شدن مجوز بنیاد به پیش نیاز سایر مجوزها محقق شود و حجم درخواست ها و فرآیندهای نظارتی افزایش پیدا کند، طبیعتا با نیازهای جدیدی در حوزه منابع انسانی روبه رو خواهیم شد. در چنین شرایطی احتمال دارد از ظرفیت همکاری با نیروهای متخصص در استان ها به صورت بومی و حتی در قالب همکاری های دورکاری استفاده شود تا این افراد به عنوان کارشناسان محلی در فرآیند صدور مجوز و نظارت با بنیاد همراه شوند.

احمدی همچنین در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به یکی از مهم ترین چالش های ماه های اخیر صنعت بازی کشور اظهار کرد: بدون تردید قطعی اینترنت یکی از موضوعاتی بوده که طی ماه های گذشته آسیب های قابل توجهی به زیست بوم بازی وارد کرده و گیم نت ها نیز از این مسئله مستثنا نبوده اند. هم در ایام نوروز و هم در هفته های پس از آن، تماس ها و مراجعات متعددی از سوی فعالان این حوزه دریافت کردیم؛ مجموعه هایی که عمدتا نسبت به مشکلات ناشی از اختلال اینترنت و محدود شدن دسترسی به بازی های آنلاین یا سرویس های خارجی گله داشتند. بخش مهمی از فعالیت گیم نت ها به بازی های آنلاین وابسته است و زمانی که دسترسی به این خدمات دچار اختلال می شود، طبیعتا فعالیت آنها نیز تحت تأثیر قرار می گیرد.

معاون نظارت بنیاد ملی بازی های رایانه ای ادامه داد: حتی در مواردی که امکان استفاده از برخی سرویس های اینترنتی جایگزین وجود دارد، هزینه های آن به اندازه ای بالاست که برای بسیاری از گیم نت ها توجیه اقتصادی ندارد و ممکن است هزینه های فعالیت را از سطح درآمد مجموعه ها فراتر ببرد.

او با اشاره به اقدامات انجام شده برای کاهش این آسیب ها گفت: از همان روزهای ابتدایی پس از تعطیلات نوروز تلاش کردیم رایزنی های لازم را انجام دهیم و خوشبختانه اکنون این امکان برای بازیگاه هایی که مجوز بنیاد را دریافت کرده اند فراهم شده است که از خدمات اینترنتی مورد نیاز استفاده کنند. بر این اساس به تمامی بازیگاه های دارای مجوز اعلام شده است که در صورت نیاز به اینترنت، امکان ارائه خدمات برای آنها وجود دارد.

احمدی درخصوص فرآیند ارائه اینترنت به گیم نت ها توضیح داد: اطلاعات و آی پی مجموعه ها دریافت می شود و بر اساس ضوابط و پروتکل های موجود، دسترسی های لازم در اختیار آنها قرار می گیرد. این فرآیند مشابه اقدامی است که پیش تر برای بازی سازان انجام شد. از همان روزهای ابتدایی بحران و قطعی اینترنت بین الملل، دسترسی های لازم برای بخشی از فعالان این حوزه فراهم شد و اکنون نیز تلاش می شود بازیگاه ها به صورت منظم ساماندهی شده و بتوانند از این ظرفیت بهره مند شوند.

معاون نظارت بنیاد ملی بازی های رایانه ای درباره برآورد خسارت های واردشده به گیم نت ها بر اثر قطعی اینترنت نیز گفت: در حال حاضر آمار و اطلاعات دقیقی از میزان خسارت بازیگاه ها در اختیار نداریم و به صورت مشخص نمی توان عددی برای آن اعلام کرد. البته همکاران ما در معاونت حمایت بنیاد، رقمی در حدود 64 میلیارد تومان را به عنوان برآورد خسارت یک ماهه حوزه بازی سازی در نظر گرفته بودند، اما درباره بازیگاه ها چنین داده های دقیقی هنوز در اختیار نیست.

احمدی توضیح داد: بخشی از این مسئله به این موضوع بازمی گردد که هنوز تصویر دقیقی از تعداد بازیگاه ها و وضعیت فعالیت آنها وجود ندارد و از سوی دیگر نیز گزارش های جامعی از استان های مختلف دریافت نشده است. همچنین شرایط بازیگاه ها با یکدیگر یکسان نیست؛ برخی از آنها وابستگی کمتری به اینترنت دارند و آسیب کمتری متحمل شده اند، به ویژه مجموعه های کوچک تر که فعالیت محدودتری دارند.

او تأکید کرد: با این حال تردیدی وجود ندارد که بازیگاه های حرفه ای تر، به ویژه مجموعه هایی که مسابقات برگزار می کنند یا وارد حوزه باشگاه داری شده اند، آسیب های جدی تری را تجربه کرده اند؛ چراکه بخش مهمی از زیرساخت ها، مدیریت فعالیت ها و فرآیندهای اجرایی آنها مبتنی بر اینترنت است و اختلال در این بخش، مستقیما فعالیت و چرخه اقتصادی آنها را تحت تأثیر قرار می دهد. در کنار تعاملاتی که با ادارات کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان ها در جریان است، روند جمع آوری اطلاعات و پایش وضعیت بازیگاه ها نیز در حال انجام است تا بتوان تصویر دقیق تری از شرایط این حوزه به دست آورد.

او افزود: در حال حاضر این موضوع را نیز به صورت رسمی اعلام می کنیم که تمامی بازیگاه هایی که برای ادامه فعالیت خود به اینترنت نیاز دارند، می توانند با بنیاد ملی بازی های رایانه ای ارتباط برقرار کنند. فرآیند دریافت مجوز نیز با سرعت انجام می شود و پس از طی مراحل مربوطه، امکان بهره مندی از خدمات اینترنتی برای آنها فراهم خواهد شد.