به نقل از اطلاعات، سال ها پیش زمانی که مدیران وقت شهرداری تهران با شور و اشتیاق وصف ناپذیر از اجرای طرح سنگفرش در تعدادی از خیابان های مهم پایتخت سخن می گفتند، واژه هایی چون انسان محوری ، بهسازی و آرام سازی ترافیک نقل محافل خبری بود.

مدیران در آن دوران این طرح را آخرین تکه از پازل زیباسازی شهر می دانستند اما در آن هیاهوی تبلیغات رسانه ای هیچ کس فکرش را هم نمی کرد که روزی همین سنگفرش های پرزرق و برق به سوهان روح شهروندان و زخمی بر پیکر بودجه عمومی تبدیل شود.
امروز پرسش اینجاست: وقتی پروژه ای با هزینه های میلیاردی از جیب مردم اجرا و پس از چندی با هزینه ای مضاعف جمع آوری می شود، پاسخگوی این اتلاف بیت المال کدام افراد و سازمان ها هستند؟

اگر این روزها سری به میدان بهارستان خیابان سی تیر یا سه راه مخبرالدوله (سعدی) بزنید، صدای نارضایتی ها بلندتر از صدای ترمز خودروها روی سنگفرش های ناهموار است، طرحی که قرار بود تردد را برای عابران پیاده شیرین و برای رانندگان منظم کند حالا به یک چالش هزینه زا تبدیل شده است.
بیت المال تنها واژه ای در متون فقهی و قانونی نیست، بیت المال همین ریال هایی است که می توانست صرف نوسازی ناوگان فرسوده اتوبوسرانی شود اما حالا در زیر چرخ های خودروهایی که دیسک ترمز و لاستیک شان روی این سنگفرش ها خرد می شود از بین می رود.

در ماه های گذشته بخش هایی از سنگفرش های خیابان بهارستان هم همزمان با نارضایتی های شهروندان جمع آوری شده و آسفالت جای آن را گرفته است، در گپ و گفتی که با کسبه میدان تاریخی بهارستان برخی از آنها به مصادیق مهم اشاره می کنند و می گویند: وقتی یک خودروی حمل بار مجبور است برای عبور از میدان بهارستان مسیر چند دقیقه ای را با کندی و اضطراب طی کند نه تنها ترافیک مصنوعی ایجاد می شود بلکه استهلاک خودرو و هدررفت زمان نیز به هزینه های شهر اضافه می شود، آیا مدیرانی که پشت میزهای تصمیم گیری نشسته اند این هزینه های پنهان را که از جیب تک تک شهروندان می رود در ترازوی محاسبات خود می سنجند؟
داستان خیابان 17 شهریور تهران هم مصداق بارز دیگری از این آزمون و خطاهای پرهزینه است، روزی با تصمیم برخی مدیران حدفاصل میدان امام حسین (ع) تا میدان شهدا را سنگفرش و پیاده راه شد اما سرانجام این طرح به کجا رسید؟ کسادی کسب و کارها، نارضایتی ساکنان و بن بست ترافیکی! در نهایت چند سال بعد تعدادی دیگری از مدیران مجبور شدند با صرف هزینه ای گزاف سنگفرش ها را جمع آوری و دوباره خیابان را آسفالت کنند، این یعنی یک هزینه برای ساخت، یک هزینه برای تخریب و یک هزینه برای بازگشت به نقطه اول! در کجای مدیریت منابع چنین چرخه ای از تخریب و ساخت دوباره بهره وری نامیده می شود؟

برخی راننده های عبوری و تاکسی های خطی در درد و دل هایشان از واقعیت تلخ پرده برمی دارند،برای تعدادی از آنها تعویض مداوم دیسک ترمز و لاستیک به دلیل تردد روی سنگ فرش ها هزینه های زیادی نحمیل شده است، برای راننده ای که معیشتش به چرخ های خودرویش وابسته است این سنگفرش ها نه یک المان زیبایی بلکه یک هزینه اجباری و مضاعف به حساب می آید، وقتی شهروند ما احساس کند که پروژه های شهری به جای رفاه برای وی هزینه می تراشد اعتماد عمومی به عنوان بزرگترین سرمایه اجتماعی و بخشی از بیت المال معنوی خدشه دار می شود.

مشکل اصلی کجاست؟ به نظر می رسد جای خالی مطالعات اجتماعی و آینده پژوهی در پروژه های شهری ما به شدت احساس می شود، بیت المال نباید قربانی سلیقه های زودگذر مدیریتی شود، نگاهی به وضعیت خیابان سی تیر در تهران نشان می دهد که حتی عابران پیاده هم آن طور که وعده داده شده بود از این سنگفرش ها احساس رضایت نمی کنند، لغزندگی در روزهای بارانی و ناهمواری برای کالسکه کودکان و ویلچر توان یابان تنها بخشی از این طرح های ناپخته است.

ما در رسانه ها بارها گفته ایم و باز هم می گوییم، صیانت از بیت المال تنها به معنای جلوگیری از اختلاس نیست بلکه جلوگیری از اجرای پروژه های بی مطالعه عین صیانت از اموال عمومی است، وقتی صدای اعضای شورای شهر هم از وضعیت این سنگفرش ها درمی آید یعنی یک جای کار در نظارت و اجرا می لنگد، چرا باید پروژه ای تایید شود که چند سال بعد، خوشحالی مردم نه در افتتاح آن بلکه در تخریب و بازگشت به آسفالت ساده باشد؟

کسبه خیابان 17 شهریور و میدان بهارستان این روزها خوشحالند نه به خاطر یک تکنولوژی جدید بلکه به خاطر اینکه خیابان ها دوباره عادی شده است، این خوشحالی معنای تلخی دارد که مدیریت شهری باید به آن بیندیشد، بیت المال حق الناس است، هزینه های میلیاردی که در کف خیابان ها سنگفرش شد و بعد با کلنگ ناهماهنگی کنده شد، باید جایی در کارنامه مدیران پاسخ داده شود؟

تهرانِ امروز بیش از آنکه به سنگفرش های فانتزی و هزینه تراش نیاز داشته باشد به خرد جمعی و دقت در هزینه کرد نیاز دارد، امیدواریم روزی فرا برسد که پیش از کوبیدن اولین کلنگ از خود بپرسیم: آیا این طرح دردی از مردم دوا می کند یا تنها باری بر دوش بیت المال و هزینه ای بر سبد خانوار رانندگان و کسبه خواهد بود؟ تا آن روز، سنگفرش های تهران یادگاری از تصمیماتی خواهند بود که به مذاق هیچ کس جز پیمانکاران، خوش نیامد!