در سال های اخیر، پروتیین به ستاره دنیای تغذیه تبدیل شده است، اما پزشکان می گویند برخلاف تبلیغات گسترده، اغلب مردم به این میزان پروتیین نیاز ندارند و زیاده روی در مصرف آن نه تنها سود بیشتری ندارد، بلکه ممکن است سلامت بدن را نیز به خطر بیندازد.

به نقل از سلف، با نگاهی به شبکه های اجتماعی و فروشگاه های مواد غذایی، به راحتی می توان فهمید که پروتیین به یکی از بزرگ ترین ترندهای دنیای تغذیه تبدیل شده است. این روزها تقریبا هر محصولی نسخه ای پروتیینی دارد؛ از نوشیدنی ها و میان وعده ها گرفته تا دسرها و خوراکی هایی که پیش تر هیچ ارتباطی با رژیم های ورزشی نداشتند. موج گسترده تبلیغات، این تصور را ایجاد کرده که هرچه پروتیین بیشتری مصرف کنیم، سالم تر، قوی تر و خوش اندام تر خواهیم بود. اما متخصصان گوارش و تغذیه هشدار می دهند که واقعیت، پیچیده تر از این تبلیغات اینترنتی است.

به گفته پزشکان، بیشتر مردم در رژیم غذایی روزانه خود به اندازه کافی پروتیین دریافت می کنند و حتی در بسیاری از موارد، مصرف آن از میزان مورد نیاز بدن فراتر می رود. لیزا گانجو، متخصص گوارش در مرکز درمانی دانشگاه نیویورک، می گوید پروتیین اکنون به یک پدیده فراگیر در اینترنت تبدیل شده و بسیاری از افراد بدون آگاهی علمی، تصور می کنند باید مدام مصرف آن را افزایش دهند. در حالی که بدن انسان ظرفیت محدودی برای استفاده از پروتیین دارد و مصرف بیش از حد آن می تواند عوارضی به همراه داشته باشد.

البته این هشدار به معنای کم اهمیت بودن پروتیین نیست. پروتیین یکی از سه درشت مغذی اصلی بدن به شمار می رود و نقشی حیاتی در ساخت عضلات، ترمیم بافت ها، تنظیم قند خون و تولید انرژی ایفا می کند. اما همان طور که پزشکان تاکید می کنند، بیشتر همیشه به معنای بهتر نیست.

میزان نیاز هر فرد به پروتیین به عوامل مختلفی بستگی دارد؛ از جمله سن، جنسیت، وزن بدن، میزان فعالیت فیزیکی و وضعیت کلی سلامت. برای مثال، ورزشکاران حرفه ای یا افرادی که تمرینات سنگین بدنسازی انجام می دهند، طبیعتا به پروتیین بیشتری نسبت به یک فرد کم تحرک نیاز دارند.

بر اساس توصیه های عمومی، پروتیین باید حدود 10 تا 35 درصد کالری روزانه را تشکیل دهد. همچنین، میزان استاندارد توصیه شده برای یک فرد عادی حدود 0.36 گرم پروتیین به ازای هر نیم کیلوگرم وزن بدن است. به بیان ساده، فردی با وزن حدود 63 کیلوگرم به چیزی نزدیک به 50 گرم پروتیین در روز نیاز دارد، در حالی که فردی با وزن حدود 90 کیلوگرم ممکن است به حدود 70 گرم پروتیین احتیاج داشته باشد.

با این حال، افراد بالای 60 سال یا کسانی که به طور منظم ورزش می کنند، معمولا باید پروتیین بیشتری مصرف کنند؛ زیرا بدن آنها برای حفظ و بازسازی عضلات به مقدار بالاتری از این ماده نیاز دارد. پزشکان می گویند در چنین شرایطی مصرف روزانه بین 70 تا 100 گرم پروتیین می تواند منطقی باشد.

اما حتی در این موارد هم محدودیت وجود دارد. متخصصان هشدار می دهند که مصرف مداوم بیش از دو گرم پروتیین به ازای هر کیلوگرم وزن بدن می تواند برای سلامت مضر باشد و فشار زیادی به اندام های داخلی وارد کند.

متخصصان می گویند بدن اغلب افراد سالم می تواند تا حدی مصرف بالای پروتیین را تحمل کند، اما اگر این روند ادامه پیدا کند، برخی علائم هشداردهنده ظاهر می شوند.

یکی از نخستین نشانه های رژیم های بسیار پرپروتیین، بوی ناخوشایند دهان است؛ مشکلی که در رژیم های کم کربوهیدرات و کتوژنیک بسیار شایع است. زمانی که بدن به اندازه کافی کربوهیدرات دریافت نمی کند، وارد وضعیت کتوز می شود؛ یعنی به جای قند، چربی را برای تامین انرژی می سوزاند. این فرایند موادی تولید می کند که می توانند بوی تند و نامطبوعی در دهان ایجاد کنند؛ پدیده ای که حتی اصطلاح نفس کتویی برای آن رایج شده است.

سیستم گوارش نیز همیشه با رژیم های بسیار پرپروتیین کنار نمی آید. هضم مقادیر زیاد پروتیین می تواند دشوار باشد و مشکلاتی مانند یبوست، اسهال یا احساس سنگینی ایجاد کند. این وضعیت به ویژه زمانی تشدید می شود که فرد همزمان مصرف کربوهیدرات و فیبر را نیز کاهش دهد.

فیبر که در مواد غذایی گیاهی یافت می شود، نقش مهمی در سلامت روده ها و تنظیم حرکات دستگاه گوارش دارد. بسیاری از افرادی که رژیم های شدید پرپروتیین می گیرند، ناخواسته مصرف میوه، غلات کامل و سبزیجات را کاهش می دهند و همین مسئله مشکلات گوارشی را تشدید می کند.

شاید کمتر کسی بداند که مصرف زیاد پروتیین می تواند بدن را دچار کم آبی کند. وقتی پروتیین در بدن تجزیه می شود، ماده ای به نام اوره تولید می کند که باید از طریق کلیه ها دفع شود. هرچه مصرف پروتیین بیشتر باشد، کلیه ها برای دفع این مواد زائد باید بیشتر کار کنند و در نتیجه آب بیشتری از بدن دفع می شود.

پزشکان می گویند افرادی که رژیم های بسیار پرپروتیین دارند، معمولا نیاز بیشتری به نوشیدن آب پیدا می کنند و در صورت بی توجهی، ممکن است با علائمی مانند تشنگی مداوم، خستگی یا سردرد روبه رو شوند.

برخلاف تصور رایج، مصرف بیش از حد پروتیین لزوما به عضله تبدیل نمی شود. اگر کالری دریافتی بدن بیشتر از میزان مصرف آن باشد، اضافه کالری حتی اگر از پروتیین تامین شده باشد، در نهایت به چربی تبدیل می شود.

هر گرم پروتیین حدود چهار کالری انرژی دارد و اگر فردی بدون توجه به نیاز واقعی بدن خود مقدار زیادی پروتیین مصرف کند، ممکن است به تدریج دچار افزایش وزن شود؛ موضوعی که بسیاری از طرفداران رژیم های اینترنتی از آن غافل هستند.

پزشکان تاکید می کنند که مصرف کوتاه مدت رژیم های پرپروتیین معمولا خطر جدی ایجاد نمی کند، اما اگر این سبک تغذیه برای مدت طولانی ادامه یابد، ممکن است پیامدهای قابل توجهی برای سلامت داشته باشد.

برای خنثی کردن اسیدهایی که هنگام هضم پروتیین در بدن تولید می شود، بدن به کلسیم نیاز دارد. اگر دریافت کلسیم کافی نباشد، بدن ممکن است این ماده را از استخوان ها برداشت کند. در نتیجه، رژیم های بسیار پرپروتیین در بلندمدت می توانند تراکم استخوان را کاهش داده و خطر پوکی استخوان و شکستگی را افزایش دهند.

کبد و کلیه ها نقش اصلی را در پردازش و دفع محصولات حاصل از تجزیه پروتیین بر عهده دارند. وقتی مصرف پروتیین بیش از حد افزایش پیدا کند، این اندام ها مجبور می شوند به طور مداوم با فشار بالا کار کنند. متخصصان هشدار می دهند که این وضعیت می تواند خطر سنگ کلیه، نقرس و اختلال عملکرد کلیه ها را افزایش دهد؛ به ویژه در افرادی که زمینه بیماری های کلیوی دارند.

منابع پروتیینی نیز اهمیت زیادی دارند. مصرف زیاد گوشت قرمز و گوشت های فرآوری شده می تواند به تجمع پلاک در دیواره رگ ها کمک کند. این پلاک ها جریان خون را مختل می کنند و خطر سکته قلبی و مغزی را افزایش می دهند.

به همین دلیل متخصصان توصیه می کنند اگر قرار است مصرف پروتیین افزایش پیدا کند، بهتر است منابع سالم تری مانند ماهی، حبوبات، مغزها و گوشت سفید جایگزین گوشت های فرآوری شده شوند.

تمرکز افراطی بر مصرف پروتیین ممکن است باعث شود سایر مواد مغذی مهم، به ویژه فیبر، از رژیم غذایی حذف شوند. این عدم تعادل می تواند تنوع باکتری های مفید روده را کاهش دهد؛ مسئله ای که با افزایش التهاب، اختلالات گوارشی و حتی برخی بیماری های روانی و سرطان مرتبط دانسته می شود.

متخصصان معتقدند بخش بزرگی از تب مصرف پروتیین در فضای مجازی، ناشی از تبلیغات گسترده و ساده سازی بیش از حد مفاهیم تغذیه ای است. بسیاری از این محتواها این تصور را ایجاد می کنند که هرچه پروتیین بیشتری مصرف شود، نتایج بهتری به دست خواهد آمد؛ در حالی که بدن انسان محدودیت های مشخصی دارد.

پزشکان می گویند آنچه اغلب مردم واقعا به آن نیاز دارند، نه پروتیین بیشتر، بلکه رژیمی متعادل تر با فیبر کافی، سبزیجات، غلات کامل و منابع غذایی متنوع است. در نهایت، کارشناسان تاکید می کنند که تغذیه سالم به معنای حذف یا افراط در هیچ ماده غذایی نیست. پروتیین بدون شک برای بدن ضروری است، اما مصرف بی رویه آن می تواند همان قدر مشکل ساز باشد که کمبودش.

منبع: فرارو