ازدواج، به عنوان سنگ بنای تشکیل خانواده و مهم ترین نهاد اجتماعی، در سال های اخیر با تحولات ساختاری پیچیده ای روبرو بوده است. کاهش مستمر نرخ ازدواج در کنار روند صعودی طلاق، زنگ خطری است که ضرورت بازنگری در سیاست گذاری های کلان را دوچندان می کند.

به گزارش فارس، این گزارش با نگاهی دقیق به داده های آماری معاونت امور جوانان وزارت ورزش، از وضعیت مجردین، میانگین سن ازدواج، چالش های اقتصادی بانک ها تا موانع فرهنگی و اجتماعی، تصویری شفاف از آنچه در جامعه ایران می گذرد، ترسیم می کند تا فراتر از شعارها، راهکارهایی عملیاتی برای برون رفت از این وضعیت ارائه دهد.

آمار ازدواج در کشور به تفکیک جنس و سن (مشمولین ازدواج اعم از جوانان، میانسالان و سالمندان) چه تعداد از مشمولین ازدواج تا به حال اصلا ازدواج نکرده اند؟

با مقایسه اعداد ازدواج در سال های گذشته در می یابیم که نرخ ازدواج در این سال ها همواره کاهشی بوده است. و روند طلاق رو به افزایش بوده است.

همانگونه که در نمودار فوق مشخص است تعداد ازدواج های ثبت شده از سال 1358 تا سال 1389 رو به افزایش بوده و بیشترین آمار ازدواج ثبت شده در این سال با 891627 واقعه ازدواج بوده و از سال 1389 این تعداد همواره با کاهش سالیانه مواجه بوده است به نحوی که در سال 1404 تنها 430756 واقعه ازدواج ثبت شده است.

همچنین به طور کلی در این سال ها روندی افزایشی را در تعداد طلاق های ثبت شده شاهد بوده ایم و بیشترین طلاق در سال 1401 و با ثبت 204301 واقعه طلاق بوده است و از آن پس به دلیل مسائل جمعیت شناختی با اندکی کاهش همراه بوده است.

برای محاسبه دقیق وضعیت ازدواج می بایستی نسبت ازدواج های رخ داده به ازای تعداد زنان مجرد را محاسبه کرد.

همانگونه که در نمودار فوق قابل مشاهده است در سال 1401 نرخ ازدواج زنان مجرد برابر با 4/35از هر 100 نفر زن مجرد، در سال 1402 برابر با3/84 و این رقم در سال 1404 برابر با 3/16 است.

تعداد افراد در معرض ازدواج زن (هرگز ازدواج نکرده، بی همسر بر اثر طلاق و بی همسر بر اثر فوت همسر)

همانگونه که در نمودار فوق مشهود است در سال 1403 به طور کلی تعداد افراد در معرض ازدواج برابر با 12.628. 656 که در سال 1404 با رشد 998.939 نفری مجردین به 13.627. 594 رسیده است. همچنین تعداد ازدواج در سال 1403 از 472514 مورد به 430756 مورد کاهش یافته است (41754 مورد کمتر از 1403).

آمار مجردین هرگز ازدواج نکرده کمتر از 40 سال، به ویژه در زنان و 45 سال به طور خاص در مردان به جهت اهمیت آگاهی از تجرد قطعی حائز توجه است. بر این اساس 7.239. 190 زن کمتر از 40 سال و 7.695. 987 زن کمتر از 45 سال هرگز ازدواج نکرده در کشور قابل پی گیری است. این وضعیت برای مردان برابر با 9.338. 473 مرد کمتر از 40 سال و 9.812. 281 مرد کمتر از 45 سال است.

در نهایت 8.533. 820 زن هرگز ازدواج نکرده بیشتر از 13 سال و 10.241. 632 مرد هرگز ازدواج نکرده بیشتر از 15 سال در کشور ثبت شده اند. حضور 1.707. 812 مرد بیشتر بر خلاف برخی باورهای غیرواقع بیانگر چالش بیشتر مردان برای همسریابی در سال های آینده است.

به بیان دیگر در گروه های سنی کمتر از 45 سال توازن عددی مناسبی بین دو جنس برقرار نیست و مردان به لحاظ کمّی به مراتب بیشتر از زنان همسال خود هستند. در مقابل در گروه های سنی بیشتر از 45 سال حجم مردان مجرد هرگز ازدواج نکرده بسیار کمتر از زنان واقع در این گروه های سنی است و در نتیجه مضیقه ازدواج جدی برای زنان این سنین وجود دارد. در مجموع 18.775. 452 زن و مرد مجرد هرگز ازدواج نکرده در کشور وجود دارند که زمینه سازی برای ازدواج آن ها از اهمیت جدی برخوردار است.

آمار ازدواج در کدام استانها بیشتر و در کدام استانها کمتر است؟ آمار ازدواج در بین کدام قشر از لحاظ اقتصادی بیشتر و کمتر است؟ ایا تمول مالی در این موضوع نقش مثبت دارد یا منفی؟

استان های سیستان و بلوچستان، کهگیلویه و بویراحمد، ایلام، بوشهر، خوزستان، هرمزگان، لرستان، تهران، کرمانشاه، فارس، چهارمحال و بختیاری و کرمان به ترتیب بیش از متوسط کشور دارای ترکیبات جمعیتی مجرد هرگز ازدواج نکرده زن هستند. به جز استان تهران، تمامی استان های جنوبی کشور دچار چنین چالشی هستند. روشن است که دلیل تشابه استان های کم برخوردار جنوبی با استان تهران در وضعیت چالش برانگیز حجم مجردین هرگز ازدواج نکرده زن، یکسان نیست.

استان های جنوبی کشور به جهت بالاتر بودن موالید و جمعیت مجردین کمتر از 20 سال با مشکل فزونی زنان مجرد هرگز ازدواج نکرده مواجه هستند؛ در حالی که تهران به جهت پایین بودن نرخ ازدواج در اثر مجموعه ای از عوامل تأثیرگذار دچار این وضعیت شده اند.

اما در مردان کمی متفاوت است و استان های کهگیلویه و بویراحمد، ایلام، سیستان و بلوچستان، لرستان، خوزستان، فارس، بوشهر، چهارمحال و بختیاری، کرمانشاه، هرمزگان، تهران، کرمان و البرز بیشترین درصد مردان مجرد هرگز ازدواج نکرده را نسبت به کل مردان مجرد و متأهل استان در خود دارند.

بر اساس یافته ها در تعداد مجموع مجردین (هرگز ازدواج نکرده، مجرد به دلیل طلاق، مجرد به دلیل فوت همسر) کشور برابر با 24635974 نفر است. از این میان 12628484 نفر زن و 12007490 نفر مرد هستند.

وضعیت سن ازدواج در استانهای کشور چگونه است؟

میانگین سن ازدواج بار اول در کل کشور و در سال 1403 در میان مردان 28/3 و در زنان 24/1 است.

یافته ها حاکی از این هستند که استان های تهران، ایلام، کهگیلویه و بویر احمد، البرز، فارس، اصفهان و کرمانشاه به ترتیب بالاترین سن ازدواج مردان را به ثبت رساندند. در مقابل استان های سیستان و بلوچستان، خراسان جنوبی، خراسان شمالی، خراسان رضوی، یزد، گلستان و کرمان به ترتیب پایین ترین سن ازدواج در مردان را دربردارند. بیشترین سن ازدواج مردان توسط تهرانی های با 30/6 سال و کمترین آن در میان جوانان سیستان و بلوچستانی با24/9 سال به ثبت رسیده است. میانگین سن ازدواج مردان در کشور برابر با 28/3 سال است.

این وضعیت در میان زنان کمی متفاوت است به طوری که بیشترین سن ازدواج زنان به ترتیب در استان های تهران، البرز، ایلام، گیلان، کهگیلویه و بویراحمد، فارس و کرمانشاه و کمترین سن ازدواج زنان به ترتیب در استان های سیستان و بلوچستان، خراسان جنوبی، خراسان رضوی، خراسان شمالی، یزد، آذربایجان شرقی و اردبیل اتفاق می افتد.

بالاترین سن ازدواج زنان در میان تهرانی ها با متوسط27/1سال و کمترین سن ازدواج در میان زنان جوان استان سیستان و بلوچستان با متوسط سن 20/8 سال رخ می دهد. میانگین سن ازدواج زنان در کشور برابر با 24/1 سال است.