از نهم اسفندماه سال گذشته، زمانی که ابعاد جنگ اسراییل و ایالات متحده آمریکا علیه ارکان نظام و شخصیت های کلیدی کشور وارد فاز جدیدی شد، ساختمان هرمی شکل بهارستان شاهد تغییری بی سابقه در روند فعالیت های خود بود. تصمیم به تعلیق جلسات علنی صحن مجلس شورای اسلامی، نه یک انتخاب سیاسی و تفننی از سوی هیات رییسه، بلکه بر اساس یک مصوبه راهبردی از سوی شورای عالی امنیت ملی اتخاذ شد.

به گزارش دنیای اقتصاد، این تصمیم با هدف پیشگیری از تبدیل شدن تجمع 290نماینده به یک هدف جذاب و آسان برای عملیات ها و حملات موشکی در شرایط جنگی صورت گرفت. با این حال، با گذشت بیش از 80روز از این تصمیم، اکنون بهارستان به کانون یک دوقطبی شدید میان نمایندگان تبدیل شده است؛ گروهی که این اقدام را برای به حاشیه راندن مجلس می دانند و طیفی دیگر که آن را عین مصلحت کشور و امنیت ملی قلمداد می کنند.

ماجرا از آنجا آغاز شد که پس از حمله ناگهانی آمریکا و اسراییل به ایران در روز شنبه 9اسفندماه، شوکی بزرگ به فضای سیاسی کشور وارد شد. این حادثه که نزدیک به 40روز به درازا کشید و اکنون در وضعیت آتش بس به سر می برد، نهادهای امنیتی را بر آن داشت تا پروتکل های حفاظتی را در بالاترین سطح ممکن بازتعریف کنند. از آغاز جنگ تاکنون، برخلاف دوران جنگ 12روزه، صحن علنی مجلس تعطیل شده و آخرین جلسه حضوری مربوط به 28بهمن ماه1404 است. در این میان، سوال اصلی منتقدان این است که چرا در شرایطی که جلسات هیات دولت به ریاست مسعود پزشکیان و محمدرضا عارف به صورت حضوری برگزار می شود، مجلس باید تعطیل بماند؟

علیرضا سلیمی، عضو هیات رییسه مجلس شورای اسلامی، 27 اردیبهشت ماه در گفت وگو با آوش در مقام پاسخ به این ابهامات برآمد. او اعلام کرد: برخی دستگاه های امنیتی به مجلس نامه رسمی زدند که جلسات علنی به سبک سابق برگزار نشود. سلیمی با تاکید بر اینکه هیات رییسه به هیچ وجه موافق تعطیلی صحن نیست، افزود: مجلس پسوند شورا دارد، یعنی نمایندگان باید کنار هم باشند و با یکدیگر مشورت کنند. هیات رییسه در شرایطی که صحن به صورت حضوری برگزار نمی شود، چندبرابر جلسه برگزار می کند.

او همچنین خاطرنشان کرد: هیات رییسه پیگیر تشکیل جلسات علنی مجلس از دستگاه های امنیتی است؛ آنها می گویند اگر اتفاقی بیفتد، خطر دارد. اگر بدون نظر دستگاه امنیتی جلسه تشکیل شود، تبعات آن برعهده هیات رییسه مجلس است. مقابل ما دشمنی قرار دارد که هیچ پروتکلی را رعایت نمی کند و در جنگیدن هم نامرد است. استدلال اصلی موافقان این تعطیلی بر این پایه استوار است که وقتی مجلس شورای اسلامی هدف قرار بگیرد، ضربه مهمی به ساختار جمهوری اسلامی وارد می شود و قوه مقننه ای دیگر وجود نخواهد داشت. احتمالا با همین استدلال بوده که شورای عالی امنیت ملی، تجمع نمایندگان را ممنوع اعلام کرده است. با این حال، سلیمی در پاسخ به این پرسش که آیا این تصمیم مستقیما مصوبه شعام است، یادآور شد: خیر، براساس نامه یکی از دستگاه های امنیتی.

در جبهه مقابل، تندروهای مجلس که در انتخابات اسفند 1402 به پارلمان راه یافتند، روایت دیگری از این ماجرا دارند. این طیف که از ابتدا با سودای تغییر در ترکیب هیات رییسه و به زیر کشیدن محمدباقر قالیباف وارد میدان شده بودند، اکنون تعطیلی مجلس را بهانه ای برای حملات جدید یافته اند. ترکیب حمله کنندگان همان چهره های آشنا هستند: حمید رسایی، امیرحسین ثابتی، مرتضی آقاتهرانی و منان رییسی.

به گزارش فرارو، حمید رسایی، نماینده تهران، حدودا یک هفته پیش در اقدامی جنجالی با حضور در مقابل درهای بسته صحن و فیلم برداری با گوشی موبایل خود، مدعی شد: بعد از شهادت امام خامنه ای، مجلس تعطیل شده است. تاکنون هیچ پاسخ قانونی و قانع کننده ای در این باره ارائه نشده است. تنها دلیلی که قابل تصور است اینکه نمی خواهند مجلس با تذکراتش در روند مذاکرات خللی ایجاد کند! در صورت استمرار تعطیلی مجلس، تعدادی از نمایندگان تصمیم دیگری خواهند گرفت که اعلام می شود. او اخیرا در تجمعات شبانه مدعی شد که دبیر شورای امنیت ملی در نامه ای خبر داده برگزاری جلسات صحن علنی مجلس به مصلحت نیست و در واقع مجلس پلمب شده است. رسایی با زیر سوال بردن وجاهت قانونی این دستور گفت: کجای قانون اساسی آمده که دبیر شورای امنیت ملی می تواند برای نماینده مجلس تصمیم بگیرد؟

امیرحسین ثابتی نیز با رویکردی مشابه، همان بهانه گیری های رسایی درباره تعطیلی مجلس ایران را مطرح کرده است. در همین راستا به گزارش خبرآنلاین،رسایی در این باره به طعنه گفته است: کنست اسراییلی ها و سنای آمریکا در ایام جنگ تعطیل نبود. چرا در سه هفته آتش بس جلسات علنی تشکیل نشد؟ اگر این جنگ 6ماه دیگر ادامه پیدا کرد، باز هم مجلس تعطیل می ماند؟ این سخنان در حالی مطرح می شود که به باور بسیاری از تحلیلگران، این فشارها بیشتر جنبه انتخاباتی دارد؛ چراکه انتخابات هیات رییسه در هفته نخست خرداد ماه نزدیک است و مخالفان تلاش می کنند از این فضا برای تقویت موقعیت خود استفاده کنند.

برخلاف ادعای تعطیلی کامل، گزارش ها نشان می دهد که فعالیت های پارلمانی در سطوح دیگر تداوم داشته است. حسن علی اخلاقی امیری، عضو کمیسیون فرهنگی مجلس، در گفت وگو با خبرگزاری خبرآنلاین، جزییات فعالیت های چراغ خاموش مجلس را تشریح کرد. او بیان کرد: کمیسیون های تخصصی مجلس از حدود جلسات نظارتی خود را برگزار کردند؛ هر کمیسیون متناسب با شرایط خود، البته بیرون از فضای مجلس، گاهی در حوزه وزارتخانه ها و گاهی هم در مکان هایی که از قبل هماهنگ کرده بودند، جلسات را برگزار می کردند.

وی با اشاره به اینکه سیستم ثبت مجلس در قالب تذکر، سوال از وزیر و بیانیه ها کاملا برقرار است، افزود: تاکنون سوالات و تذکراتی به وزرا در حوزه های مختلف داده شده است؛ از جمله درباره عدم رعایت عدالت در افزایش پایه حقوق اعضای هیات علمی و سوال از وزیر بهداشت درباره تعرفه های خدمات پزشکی. ما نمایندگان ابایی نداریم؛ خون نماینده از خون مردم رنگین تر نیست. اما وقتی صحن علنی برگزار می شود، عملا یکی از سه قوه نظام جمهوری اسلامی در یک جا جمع می شوند. با توجه به اینکه وضعیت تهران طبق نظر شورای عالی امنیت ملی در وضعیت قرمز قرار داشته، صلاح نبوده که این اتفاق بیفتد.

در این میان، نخستین جلسه وبیناری مجلس در تاریخ 20 اردیبهشت ماه برگزار شد تا به موضوعات معیشتی و گرانی های اخیر بپردازد. اما این تجربه مجازی نیز بدون حاشیه نبود. محمد منان رییسی، نماینده قم، با انتقاد از زیرساخت های فنی گفت: مجلس که به تعبیر امام(ره) باید در رأس امور باشد، اکنون حدود 80 روز است که تعطیل شده. در تنها وبیناری که برگزار شد، به دلیل مشکلات فنی طی بیست دقیقه، 10بار از سیستم بیرون افتادیم. او با وجود انتقاد به تعطیلی، بر جنبه های امنیتی نیز صحه گذاشت و افزود: شخصا با توجه به ملاحظات امنیتی موافق برگزاری جلسه حضوری نیستم؛ اما باید زیرساخت جلسه مجازی فراهم شود.

مجتبی زارعی، دیگر نماینده تهران، هفته گذشته در واکنش به حملات تند برخی نمایندگان در متنی صریح به نقد این رویکرد پرداخت. به گزارش خبرآنلاین، او استفاده از واژگانی نظیر پلمب مجلس را یک بازی سیاسی برای انتخابات هیات رییسه دانست و نوشت: به نظرم استفاده از عباراتی همچون پلمب و فک پلمب مجلس جزء صناعتِ انتخاباتی دو سه حزب سه چهار نفره انتخاباتی و دو روزنامه بوده و ضمیرش نه به جناب قالیباف که به فرماندهان حفاظت کشور برمی گردد. زارعی در ادامه با نقد استدلال های رسایی افزود: این نماینده مجلس در ویدئوی ضبط شده می گوید مجلس چرا پلمب است؟ سپس می گوید آیا زمان انتخابات هیات رییسه فرا نرسیده است؟ این استدلال به عقل جن هم نمی رسد؛ اینکه این طور اذهان را مشوه و مردم را به جان ساختارها و حاکمیت انداخت. قانون گذار هم شورای عالی امنیت ملی را مسوول تشخیص امنیت در تراز ملی می داند که شامل اینجا یعنی ساختمان قوه مقننه هم می شود. (شعام) به مجلس نامه نوشت که اجتماع نکنید؛ خودم این نامه را دیده ام.

منوچهر متکی، دیگر نماینده مجلس، در اظهارات اخیر خود با اشاره به عدم برگزاری جلسات علنی مجلس در هفته های اخیر تاکید کرد که کمیسیون ها و نمایندگان به صورت مستمر در حال برگزاری جلسات تخصصی و پیگیری مسائل کشور هستند و از مردم خواست در شرایط فعلی بر برگزاری جلسات علنی اصرار نداشته باشند. علی خضریان، نماینده مردم تهران، در گفت وگو با شبکه خبر در پاسخ به انتقادات مجری شبکه خبر مبنی بر اینکه اگر قرار است مجلس به شکل مجازی برگزار شود چرا از رادیو مجلس پخش مستقیم نداشته باشد، گفت: موافق هستم ولی واقعا در این نشست مجازی رویه های حضوری مجلس دنبال می شود.

با وجود تمامی توضیحات ارائه شده از سوی هیات رییسه و چهره های نزدیک به آن، همچنان برخی پرسش ها در افکار عمومی و فضای سیاسی بی پاسخ مانده است. اگر تهدیدهای امنیتی به قدری جدی است که تجمع 290 نماینده را ناممکن می سازد، چرا سایر بخش های اداری مجلس با حضور صددرصدی کارمندان به فعالیت خود ادامه می دهند؟ آیا خون کارمندان و مراجعان کمتر از نمایندگان ارزش دارد یا اینکه هدف دشمن صرفا حذف فیزیکی کل یک قوه به صورت یکجاست؟ از سوی دیگر، ادعای منتقدان مبنی بر اینکه تعطیلی مجلس برای جلوگیری از مزاحمت تذکرات نمایندگان در روند مذاکرات است، با واقعیت های موجود در تضاد به نظر می رسد؛ چرا که مذاکرات جاری خود مصوبه شورای عالی امنیت ملی و مورد تایید رهبری نظام است. با این حال، اصرار تندروها بر بازگشایی حضوری صحن در آستانه انتخابات خرداد ماه، شائبه های سیاسی بودن این دغدغه ها را تقویت می کند.