جبلی به عنوان چهره ای فرابخشی و مدیری که پله های ارتقای شغلی را به صورت گام به گام از دبیری خبر تا معاونت های سیاسی و برون مرزی در درون خود ساختمان شیشه ای جام جم طی کرده بود، شناخته می شد.

او تحصیل کرده دانشگاه امام صادق بود و به نظر می رسید تسلط بالایی بر ابعاد فنی، تشکیلاتی و محتوایی رسانه دارد. جبلی کار خود را با ارائه طرحی مدون تحت عنوان سند تحول رسانه ملی آغاز کرد که دو محور اساسی آن هویت محوری و عدالت گستری بود. آرمان این سند، بازگرداندن اقشار نادیده گرفته شده جامعه به قاب تلویزیون، شکستن انحصار گروهی بر آنتن و احیای مرجعیت رسانه ای از دست رفته صداوسیما بود.

با این حال، با گذشت نزدیک به پنج سال از آغاز این دوره، کارنامه عملی مدیریت جدید تفاوت های معناداری با اهداف مکتوب سند تحول نشان می دهد. منتقدان بر این باورند که اصرار بر رویکرد موسوم به خالص سازی ، حذف برنامه سازان باسابقه و محبوب نظیر عادل فردوسی پور و احسان علیخانی، و سپردن لایه های حساس تصمیم گیری و برنامه سازی به کادرهای کم تجربه اما هم جهت با بدنه فکری تندرو، خروجی معکوسی به همراه داشته است.

این رویکرد نه تنها بر اساس نظرسنجی های سال 1402 به بیگانگی حدود 63 درصد از جامعه با قاب تلویزیون دامن زده ، بلکه با تولید پی درپی خطاهای فاحش محتوایی، گاف های فنی و بحران های تفرقه افکنانه مذهبی و ملی، جام جم را به کانون عذرخواهی های شتاب زده، عزل های شبانه مدیران شبکه ها و برخوردهای قضایی تبدیل کرده است.

این گزارش به بازخوانی این اشتباهات زنجیره ای و واکنش های رسمی و عمومی به آن ها در دوران پیمان جبلی می پردازد.

یکی از نخستین آزمون های بزرگ مدیریت پیمان جبلی در حوزه خبر و دروازه بانی اطلاعات، در اواخر بهار سال 1401 رقم خورد. این پرونده نشان داد که تعجیل در پوشش اخبار حساس بدون هماهنگی با نهادهای بالادستی، چگونه می تواند عالی ترین هرم مدیریتی رسانه ملی را ناچار به عذرخواهی رسمی کند.

ماجرا از سرقت جنجالی و بی سابقه از صندوق های امانات شعبه دانشگاه بانک ملی ایران در خردادماه 1401 آغاز شد. این رویداد امنیت روانی و اقتصادی جامعه را به شدت تحت تاثیر قرار داد. پس از تلاش های ضربتی نیروی انتظامی و دستگیری سارقان در داخل و خارج از کشور، بخش های خبری صداوسیما در پوشش جزییات این دستگیری و نمایش اعترافات متهمان، شتاب زده عمل کردند.

پردازش رسانه ای این موضوع به گونه ای پیش رفت که از سوی مراجع عالی کشور به عنوان اقدامی غافلگیرانه، فاقد هماهنگی های لازم با دستگاه های امنیتی و قضایی و مخل روند تحقیقات پرونده ارزیابی شد.

ابعاد این بی پروایی رسانه ای به حدی بود که پیمان جبلی شخصا ناگزیر به مداخله شد. در 31 خرداد 1401، رییس سازمان صداوسیما در اقدامی بی سابقه، نامه ای رسمی خطاب به رهبر شهید انقلاب اسلامی نوشت.

جبلی در این نامه با پذیرش صریح غفلت پیش آمده در پردازش رسانه ای ماجرای دستگیری سارقان بانک ملی، رسما از محضر ایشان عذرخواهی کرد و متعهد شد که رسانه ملی این خطا را جبران خواهد نمود. این عذرخواهی رسمی، نقطه عطفی در ابتدای مسیر جبلی بود و نشان داد که لایه های دروازه بانی خبر در ساختار جدید تا چه حد مستعد خطاهای محاسباتی هستند.

در حالی که دستگاه سیاست خارجی کشور و ارکان حاکمیت همواره بر تقویت وحدت اسلامی و پرهیز از تفرقه افکنی میان پیروان مذاهب تاکید دارند ، پخش یک برنامه زنده از شبکه اول سیما در اردیبهشت ماه 1404، به یک بحران مذهبی و امنیتی بزرگ بدل شد.

در روز چهارشنبه، سوم اردیبهشت 1404، در یکی از بخش های برنامه قدیمی و روتین سیمای خانواده شبکه یک، یک آیتم ضبط شده پخش شد که محتوای آن حاوی توهین مستقیم و صریح به باورها و مقدسات اهل سنت و خلفای مورد احترام آنان بود.

پخش این محتوای به شدت حساسیت برانگیز، بلافاصله موجی از اعتراضات شدید را در میان ائمه جمعه، نمایندگان مجلس، نخبگان و آحاد جامعه اهل سنت کشور ایجاد کرد.

برخی از تحلیلگران رسانه ای معتقد بودند که وقوع چنین خطای فاحشی روی آنتن رسمی، فراتر از یک اشتباه ساده بوده و امنیت ملی و انسجام مذهبی کشور را هدف قرار داده است.

واکنش سازمان صداوسیما به این گاف بزرگ، بسیار سریع، سخت گیرانه و تنبیهی بود. روابط عمومی سازمان با صدور بیانیه ای فوری، ضمن ابراز همدردی مجدد با خانواده های مومن و جامعه اهل سنت، این اتفاق را خطای نابخشودنی توصیف کرده و هرگونه اقدام تفرقه افکنانه را به شدت محکوم کرد.

در نخستین گام مدیریتی، مدیر پخش شبکه یک سیما و مدیر گروه تولید مربوطه به سرعت از سمت خود عزل شدند. اما دامنه برخوردها به عزل اداری محدود نماند؛ سازمان صداوسیما اعلام کرد که علیه 8 نفر از عوامل دخیل در تهیه و پخش این آیتم اعلام جرم کرده و این افراد را برای رسیدگی به متخلفان و کشف ریشه های موضوع به دستگاه قضایی معرفی کرده است.

شبکه یک نیز ناچار شد برای تلطیف فضا، کنداکتور خود را تغییر داده و مجموعه ای از برنامه ها و مستندها با موضوع وحدت شیعه و سنی را روی آنتن بفرستد.

ابعاد این بحران به لایه های دولت نیز کشیده شد. بر اساس روایت معاون رییس جمهور مسعود پزشکیان، پیمان جبلی پس از این رخداد، دو بار به صورت تلفنی با رییس جمهور تماس گرفت تا عمیق ترین مراتب تاسف و پوزش خود را از جامعه اهل سنت ایران ابراز کند.

او در این تماس ها گزارشی از اقدامات تنبیهی و قضایی صورت گرفته ارائه داد و تاکید کرد که دیگر چنین اتفاقاتی تکرار نخواهد شد.

یکی از شگفت انگیزترین و در عین حال آسیب زاترین گاف های رسانه ای در حوزه خبر ملی، ماجرای انتشار خبر دروغ هدف قرار گرفتن جنگنده های F-35 اسراییل در جریان جنگ 12 روزه در خردادماه سال 1404 بود.

این رویداد یکی از عمیق ترین ضربه ها را به بدنه لرزان مرجعیت خبری صداوسیما وارد آورد و تا ماه ها به سوژه نقد کارشناسان تبدیل شد.

داستان از 23 خرداد 1404 آغاز شد؛ زمانی که در میانه جنگ دوازده روزه میان ایران و اسراییل، شایعات غیررسمی در کانال های تلگرامی درباره رهگیری و ساقط کردن جنگنده های نسل پنجم F-35 رژیم صهیونیستی توسط پدافند هوایی ایران بالا گرفت.

رسانه های صداوسیما بدون ارزیابی مستقل فنی و دریافت تاییدیه واقعی، شروع به پمپاژ این خبر کردند. ابعاد سناریوسازی رسانه ای به سرعت گسترده تر شد و حتی شایعه اسارت یک خلبان زن اسراییلی به میان آمد.

رسانه های رسمی و فعالان توییتری نزدیک به جریان های خاص، با قطعیت از سقوط این هواپیماها در مناطقی نظیر نزدیک ورامین، تبریز و کرمانشاه سخن گفتند و ادعا کردند که به زودی فیلم اعترافات خلبان اسیر شده پخش خواهد شد.

اوج فاجعه رسانه ای زمانی رخ داد که صداوسیما اطلاعیه ای رسمی منتسب به ارتش را قرائت کرد که در آن آمده بود نیروی پدافند هوایی دو فروند جنگنده F-35 را با موفقیت منهدم کرده است.

در طول سه روز (از 23 تا 26 خرداد)، آمار جنگنده های ادعایی ساقط شده در برنامه های مختلف به عدد چهار رسید و حتی ادعا شد دونالد ترامپ نیز در پیامی این موضوع را تایید کرده است.

با این حال، کارشناسان نظامی مستقل به سرعت این ادعا را به چالش کشیدند.

مسئله زمانی وارد فضایی تازه شد که در یک برنامه تلویزیونی، مجری از کارشناس پرسید چرا هیچ تصویری از لاشه هواپیماها منتشر نمی شود و کارشناس با بی پاسخ گذاشتن فنی موضوع، آن را به مسائل امنیتی ربط داد.

اندکی بعد، صداوسیما ادعا کرد این اخبار تایید نشده و ناشی از یک جنگ شناختی از سوی دشمن بوده است.

شش ماه پس از این واقعه، در 18 آذر 1404، پیمان جبلی در آیین گرامیداشت روز دانشجو در دانشگاه شهید بهشتی، با پذیرش مسئولیت این خطای فاحش رسانه ای، به صراحت اعتراف کرد: در ماجرای سقوط جنگنده اف-35 به اعتبار صداوسیما لطمه خورد .

او توضیح داد که اطلاعات توسط یک مقام رسمی به آن ها ارائه شده بود و رسانه چاره ای جز بازتاب آن نداشت، اما بعد مشخص شد اطلاعات موثق نبوده است. پس از اعتراف جبلی، در دی ماه 1404، محسن شاکری نژاد (رییس مرکز تحقیقات صداوسیما) نیز با حضور در رسانه ها به بی اعتباری ناشی از پخش این خبر اعتراف کرد.

در دی ماه سال 1403، شبکه افق، با پخش برنامه ای ضبط شده به نام جعبه سیاه ، یکی از نامتعارف ترین و آسیب زاترین گاف های رفتاری و روان شناختی خود را روی آنتن برد.

سازندگان این برنامه چالش ویژه ای تحت عنوان مرگ آگاهی طراحی کرده بودند. در این بخش، مجری برنامه به صورتی ناگهانی جعبه ای حاوی یک قواره کفن سفید و یک برگه اعلامیه ترحیم چاپ شده با نام و تصویر خودِ مهمان را به عنوان هدیه به آنان تقدیم می کرد.

انتشار ویدیوی این چالش با حضور هادی عامل، گزارشگر پیش کسوت کشتی ایران، خشم گسترده ای را در فضای مجازی به راه انداخت.

با بالا گرفتن انتقادات مراجع علمی و افکار عمومی نسبت به هدررفت بودجه های میلیاردی بیت المال برای تولید چنین برنامه های ضداخلاقی و فاقد رده بندی سنی ، مشخص شد این کار مسبوق به سابقه بوده و پیش تر همین هدیه به پروفسور مریم رزاقی آذر، فوق تخصص غدد کودکان و چهره پزشکی کشور داده شده بود.

خانم رزاقی آذر با دیدن آگهی ترحیم خود، با ناراحتی شدید از مجری خواسته بود که فورا آن اعلامیه را پاره کند.

پس از بالا گرفتن موج هجمه ها، پیمان جبلی ناچار به موضع گیری شد. او در مصاحبه ای اعلام کرد: به شخصه این موضوع را نمی پسندم... با این شیوه و با هر هدفی تحت هر عنوانی این کار اشتباه بود. من هم تذکر دادم .

با وجود انتقاد افکار عمومی از اینکه چرا خود رییس سازمان مستقیما از مردم پوزش نخواسته و مسئولیت را به دوش سازندگان انداخته است، سرانجام روابط عمومی برنامه جعبه سیاه با انتشار بیانیه ای عذرخواهی کرد، هرچند در همان بیانیه مدعی شد این چالش مورد استقبال 49 مهمان دیگر بوده و تنها 3 نفر از آن دلگیر شده اند.

در بهمن ماه سال 1404، پخش یک آیتم از برنامه طنز خط خطی در شبکه افق، افکار عمومی و فعالان سیاسی را در بهت و خشم فرو برد و بار دیگر ناکارآمدی نظارت محتوایی در این شبکه را برجسته ساخت. در این آیتم طنز، مجری به شوخی با موضوع نگهداری پیکرهای جان باختگان حوادث دی ماه 1404 پرداختند.

مجری در این برنامه سؤال می پرسد: جمهوری اسلامی جسدها را کجا نگه می دارد؟ یخچال سایدبای ساید، دستگاه بستنی ساز، فریزر سوپرمارکتی یا یخ فروش هستم.

این رفتار، اعتراضات یکپارچه ای را در میان برخی از کارشناسان، سیاسیون و عامه مردم داغ دار برانگیخت. بسیاری این رخداد را بازتابی از رسوخ نگاه های افراطی و بی احساس به لایه های مدیریتی شبکه افق ارزیابی کردند. با ترند شدن هشتگ برکناری پیمان جلبی در شبکه های اجتماعی، بحران ابعاد تازه ای به خود گرفت.

فشار افکار عمومی و رسانه ها به قدری فزاینده بود که سازمان صداوسیما در واکنشی تدافعی و سریع، اطلاعیه ای صادر کرد. روابط عمومی سازمان با ابراز همدردی با خانواده های مصیبت دیده تاکید کرد که شأن رسانه ملی چنین بی دقتی های فاحشی را برنمی تابد. در پی این بیانیه، مدیر شبکه افق بلافاصله از سمت خود عزل گردید.

با این حال، برخورد با مدیر شبکه افق نتوانست مطالبه عمومی برای کناره گیری جبلی را خاموش کند. واکنش پیمان جبلی به کارزارها و هشتگ های برکناری اش، موجب تعجب مجدد کارشناسان رسانه شد. او در گفت وگویی صریح با رسانه ها بیان داشت: هر کسی آزاد است و می تواند کمپین راه بیندازد؛ ما خیلی به این حواشی توجه نمی کنیم... وقت ما نباید صرف پاسخ به این رسانه ها شود .

این موضع گیری، بار دیگر نشان داد که مدیریت ارشد رسانه ملی تا چه حد نسبت به قضاوت های افکار عمومی بی تفاوت است.

صداوسیما تحت مدیریت پیمان جبلی در مهرماه سال 1403 دچار یک خطای مذهبی روی آنتن زنده شد.
در روز 21 مهرماه 1403، در ثانیه های پایانی تیتراژ برنامه پربیننده سیمای خانواده شبکه یک، به ناگاه بخشی از موسیقی فیلم سینمایی قصر شیرین پخش شد که حاوی تک خوانی واضح و بدون فیلتر یک زن خواننده (سارنگ صیفی زاده) بود. این موضوع البته برای اقشار زیادی از جامعه موسیقی مطالبه ای طولانی بوده است، اما این حرکت از سوی صدا و سیمایی که سال ها بخش زیادی از جامعه را نادیده گرفت حرکتی غریب بود.

پخش این صدا روی آنتن رسمی تلویزیون ملی، بلافاصله جنجال وسیعی در فضای مجازی به پا کرد و با اعتراض گروه های مذهبی سنتی مواجه شد که صداوسیما را به زیر پا گذاشتن خطوط قرمز فقهی متهم می کردند.
با بالا گرفتن انتقادات، روابط عمومی برنامه سیمای خانواده با انتشار بیانیه ای شتاب زده، ضمن عذرخواهی رسمی از مخاطبان، اعلام کرد: در ثانیه های پایانی برنامه، بر اثر سهل انگاری و خطای فردی، بخشی از موسیقی یک فیلم سینمایی پخش شد که در آن حدود شرعی رعایت نشده بود .

در این بیانیه ادعا شد که مسئولان پخش در همان بدو اتفاق متوجه اشتباه شده و با عامل این سهل انگاری برخورد جدی کرده اند.

برخی ار تحلیلگران رسانه ای این اتفاق را نشانه ای از نابسامانی در لایه های نظارت و بازبینی پخش صداوسیما توصیف کردند که حتی توانایی غربالگری تیتراژهای ضبط شده و روتین را هم ندارد.

یکی از کلیدی ترین چالش های دوران جبلی، تشدید بی سابقه تنش های کلامی، دوقطبی سازی های شدید اجتماعی و طرد سیستماتیک مخاطبان غیرهمسو از آنتن تلویزیون ملی بوده است. این رویکرد در سه پرونده جنجالی به وضوح خود را نشان داد.

اولین جنجال در آبان ماه 1402 رخ داد؛ زمانی که منصوره معصومی اصل، فعال سیاسی نزدیک به جریان پایداری، به عنوان مهمان در برنامه زنده آرمان شبکه قرآن حضور یافت. او با اعتراض به مدیریت صداوسیما به دلیل دعوت از چهره های منتقد نظیر آذری جهرمی و محمدعلی ابطحی، با ادبیاتی تند اعلام کرد: به ما می گویند چرا تلویزیون فقط حزب اللهی ها را می آورد؟ بگذارید بگویند. این مملکت مال حزب اللهی هاست. .

پخش این جملات، بحث های دامنه داری را در جامعه پیرامون سهم شهروندان مختلف از حقوق ملی و رسانه حاکمیتی برانگیخت و تصویر جام جم را به عنوان یک رسانه جناحی و حذفی در ذهن توده ها تثبیت کرد.

جنجال دوم، حمله سیستماتیک رسانه ای به اسطوره های ملی و ورزشی بود. در دی ماه 1401، در برنامه زنده جهان آرا شبکه افق، مهمان برنامه با ادبیاتی آکنده از تمسخر به کارنامه ورزشی علی دایی تاخت و مدعی شد او به این دلیل قهرمان شد که قدش بلند بود و توپ ها تصادفی به سرش می خورد.

او همچنین خواستار عدم ممنوع الخروجی دایی و خروج همیشگی او از کشور شد. این هجمه به قهرمان ملی که همواره در بلایای طبیعی کمک مردم بوده، با موج عظیمی از همبستگی عمومی چهره های ورزشی و هنری با علی دایی مواجه شد و صداوسیما را در موقعیت اتهام دوقطبی سازی جامعه قرار داد.

پرونده سوم و جدیدتر، در اردیبهشت ماه 1405 توسط محمدرضا شهبازی، مجری جنجالی برنامه پاورقی شبکه دو رقم خورد.

شهبازی در جریان اجرای زنده خود، در واکنش به انتقادات و گلایه های رفاهی و معیشتی مخاطبان و شهروندان، به منتقدان گفت: پاشید برید افغانستان! .

این ادبیات، خشم وسیعی را در فضای مجازی دامن زد و مخاطبان بسیاری با برقراری تماس با سامانه 162 روابط عمومی صداوسیما نسبت به عملکرد او اعتراض کردند.

کارزارهای متعددی نیز برای عذرخواهی و اخراج او راه افتاد، اما مدیران سازمان بدون هیچ گونه پوزش یا واکنشی ترجیح دادند از این گاف بزرگ عبور کنند.

دوران مدیریت پیمان جبلی، با بی سابقه ترین رخنه های سایبری و هک سیستم های پخش سراسری در تاریخ صداوسیما همزمان بوده است. این نفوذها ادعاهای سازمان درباره امنیت بالا و هوشمندسازی فرآیندها را با چالشی جدی مواجه ساخت.

نخستین ضربه امنیتی سنگین در 7 بهمن 1400 فرود آمد. در این روز، پخش معمولی شبکه های اصلی تلویزیون (مانند شبکه یک و شبکه قرآن) و شبکه های رادیویی پیام و جوان برای لحظاتی قطع شد و تصاویر سران گروهک تروریستی منافقین همراه با افکت های صوتی روی آنتن رفت.

چند روز بعد در 12 بهمن 1400، پلتفرم پخش اینترنتی تلوبیون نیز توسط گروه هکری عدالت علی هک شد و شعارهای ساختارشکنانه از آن پخش گردید.

مسئولان سازمان ابتدا تلاش کردند این رخداد را یک هک فوق العاده پیچیده خارجی توصیف کنند، اما کارشناسان حوزه فناوری اطلاعات تاکید داشتند که رخنه به سیستم های آفلاین و مجزای صداوسیما بدون وجود سناریوی نفوذ عوامل داخلی ناممکن است.

این تراژدی امنیتی بار دیگر در 16 مهر 1401 تکرار شد. در جریان پخش اخبار سراسری ساعت 21 شبکه خبر و هنگام پخش سخنان مقام معظم رهبری، ناگهان پخش خبر قطع شد و تصاویر و پیام های گروه هکری به مدت چند ثانیه روی قاب تلویزیون پدیدار شد.

واکنش صداوسیما به این رسوایی بزرگ، خودسانسوری مطلق و بی توجهی رسانه ای بود. روزنامه اصول گرای جوان در واکنشی تند به این سکوت رسانه ای نوشت که مدیران سازمان باید پدیده نفوذ را جدی بگیرند؛ زیرا این آسیب پذیری ها می تواند در آینده نتایج فاجعه باری به بار آورد.

در نهایت، در 28 دی 1404 نیز با وجود قطع بودن سراسری اینترنت بین الملل در کشور، فرکانس های ماهواره ای صداوسیما مجددا هک شدند و تصاویر چهره های اپوزیسیون خارج نشین را پخش کردند.

روابط عمومی سازمان این بار واکنش نشان داد و در بیانیه ای تایید کرد که پخش برنامه ها برای لحظاتی توسط یک منبع ناشناس دچار اختلال شده است. تکرار مداوم این رخنه ها در طول چهار سال نشان داد که مدیریت جدید در صیانت از زیرساخت های استراتژیک فنی خود نیز به شدت ناکارآمد بوده است.

ردیابی و تحلیل این گاف های زنجیره ای، عذرخواهی های شتاب زده و عزل های پیاپی، نشان می دهد که صداوسیما تحت مدیریت پیمان جبلی با یک بحران عمیق در مشروعیت و مرجعیت رسانه ای روبرو است.

سند تحول که قرار بود رسانه ملی را به بازتاب دهنده دغدغه های عامه مردم تبدیل کند، عملا تحت تاثیر نگاه های حذفی و انحصارگرایانه به شکست انجامیده است.

بر اساس آمارهای نظرسنجی رسمی در سال 1402، حدود 63 درصد از شهروندان ایرانی احساس می کردند که قاب تلویزیون بازتاب دهنده واقعیت ها و مشکلات زندگی آنان نیست. این ریزش چشمگیر مخاطبان و سقوط سطح کیفی برنامه ها، شهروندان را ناگزیر ساخته تا برای تامین نیازهای فرهنگی و سرگرمی خود به پلتفرم های نمایش خانگی (VOD) یا شبکه های ماهواره ای روی بیاورند که این امر به معنای اتلاف بودجه های هزاران میلیارد تومانی رسانه ملی از جیب بیت المال است.

خطاهای فاحشی چون اهانت مذهبی در سیمای خانواده، هدیه دادن توهین آمیز کفن به مفاخر ملی ، تمسخر درگذشتگان در خط خطی و در نهایت رسوایی خبر اشتباه انهدام اف-35 ، همگی محصول مشترک حذف کادرهای حرفه ای، سپردن آنتن به افراد فاقد صلاحیت و نبود سیستم های دقیق نظارت و دروازه بانی است. تا زمانی که مدیریت ارشد صداوسیما به جای پاسخگویی واقعی در برابر افکار عمومی، مطالبات مردم را حواشی رسانه ای قلمداد کند، پاشنه درِ جام جم بر همین منوال خواهد چرخید و این رسانه بیش از پیش از بدنه اصلی جامعه فاصله خواهد گرفت.