خبرگزاری رویترز در گزارشی تحقیقی با عنوان چگونه ترامپ وزارت خارجه آمریکا را پاکسازی و دیپلماسی جهانی را دگرگون کرد بر اساس مصاحبه با بیش از 50 دیپلمات ارشد، مقامات کاخ سفید و سفیران تازه بازنشسته شده و همچنین ده ها مقام خارجی، دیپلمات و قانون گذار در سراسر اروپا و آسیا تحولات دیپلماتیک آمریکا در دوره دوم ریاست جمهوری ترامپ را بررسی کرده است.

رویترز می نویسد ترامپ به طور فزاینده ای سفارت خانه ها را دور زده و دیپلماسی حساس را به فرستادگان ویژه، به ویژه جرد کوشنر، دامادش و استیو ویتکاف، دوست قدیمی اش در حوزه املاک، سپرده است و آنها را که هیچ سابقه دیپلماتیک و دانش فنی ندارند به عنوان مذاکره کنندگان اصلی خود در جنگ های اوکراین، غزه و ایران منصوب کرده است.

با گذشت بیش از یک سال از دوره دوم ریاست جمهوری ترامپ، نفوذ و اطلاعات به طور فزاینده ای از طریق انگشت شمار فرستادگانی جریان دارد. شاخص ترین آن ها: جرد کوشنر، داماد ترامپ و استیو ویتکوف، سازنده املاک و مستغلات و دوست دیرین رییس جمهور. کوشنر هیچ عنوان رسمی دولتی ندارد و ویتکوف هیچ تجربه دیپلماتیک قبلی ندارد. اما رویترز دریافت که برخی از دولت های خارجی اکنون ارتباط با آن ها را بر کانال های رسمی اولویت می دهند.

به نوشته رویترز دو فرستاده ارشد ترامپ همچنین با بررسی تعارض منافع احتمالی خود از سوی دموکرات ها در کنگره آمریکا مواجه شده اند. کوشنر برای ادعای مذاکره درباره توافق های صلح با کشورهایی که با آن ها معاملات تجاری میلیارد دلاری دارد، و ویتکاف به دلیل نقش خانواده اش در یک شرکت رمزارز ترامپ که به دنبال نفوذ در خاورمیانه است. هر دو این افراد هرگونه تعارض منافع را تکذیب کرده اند.

رویترز می نویسد در حالی که دیپلمات های حرفه ای آمریکا اخراج یا به حاشیه رانده می شوند، متحدان این کشور در حال تغییر نحوه تعامل خود با واشنگتن هستند. دولت های خارجی می گویند به جای تکیه بر سفارت خانه ها یا کانال های رسمی، در حال بازسازی دیپلماسی خود پیرامون حلقه کوچکی از افراد هستند که دسترسی مستقیم به رییس جمهور دارند. این امر باعث شده است که بسیاری از کشورها برای مدیریت روابط با ابرقدرتی که سیگنال هایش غیرقابل پیش بینی و نامنظم شده است، به کانال های غیررسمی پشت پرده وابسته شوند.

ولفگانگ ایشینگر، سفیر سابق آلمان در واشنگتن گفت رویکرد فعلی آمریکا نشان دهنده تمرکز شدید قدرت بر سیاست خارجی آمریکا در یک نفر است: دونالد ترامپ. او گفت: آن شخص تصمیماتی خواهد گرفت، گاهی اوقات شبانه، گاهی در یک جلسه رسمی، گاهی اوقات نه. این روشی بسیار متفاوت نسبت به گذشته است و من مطمئن نیستم که روش ترامپ برای تصمیم گیری الزاما متضمن تصمیم های درست و خوب باشد.

به نوشته رویترز سال گذشته حدود 3000 کارمند وزارت امور خارجه را ترک کردند که تقریباً نیمی از آن ها اخراج شدند و مابقی بازخرید شدند. این عدد نشان دهنده کاهشی در حدود 15 درصد در از کارکنان ستادی این وزارتخانه است. سپس در دسامبر، روبیو دستور بی سابقه فراخوان ده ها سفیر در سراسر جهان را صادر کرد.

بسیاری از دیپلمات های حرفه ای دوران سفارتشان به طور ناگهانی قطع شد. یک هفته قبل از کریسمس، به حدود 30 نفر گفته شد که تا اواسط ژانویه پست های خود را تخلیه کنند، فراخوانی که عمدتاً بدون هشدار یا توضیح انجام شد. برخی از سفیران در حال خروج، به طور خصوصی آن را کشتار شنبه شب نامیدند؛ عبارتی مربوط به دوران واترگیت که اکنون برای توصیف اخراج های دسته جمعی مقامات استفاده می شود.

مارگارت مک میلان، استاد تاریخ بین الملل در دانشگاه آکسفورد، گفت که دولت ترامپ در حال از بین بردن ظرفیت آمریکا برای درک کردن جهانی است که در آن فعالیت می کند. به اعتقاد این استاد دانشگاه این اقدام خطر بی ثباتی جهانی را افزایش می دهد: ما دیگر نمی توانیم از دیپلماسی به شیوه ای که اغلب در گذشته انجام می دادیم استفاده کنیم. ظرفیت لازم برای ایجاد روابط، دستیابی به توافقاتی که به نفع هر دو طرف باشد و پیشگیری و پایان دادن به جنگ ها دیگر وجود ندارد.

بر اساس آمار رویترز در حال حاضر بیش از نیمی از پست های سفارت ایالات متحده (109 پست از 195 پست) خالی هستند و توسط کاردارها اداره می شوند. این خلاء ساختاری، به ویژه در خاورمیانه (مانند کشورهای همسایه ایران و خلیج فارس) در زمان بحران و جنگ، هماهنگی های دیپلماتیک را به شدت مختل کرده است.

بسیاری از سفارت خانه های آمریکا اکنون توسط کاردارهای موقت اداره می شوند، دیپلمات هایی که به عنوان سرپرست فعالیت می کنند، نه سفیرانی که توسط سنا تایید شده باشند. برخی کشورها این اقدام را به منزله تنزل رتبه دیپلماتیک و بی احترامی تلقی می کنند. سفیران سابق آمریکا و مقامات وزارت امور خارجه گفتند که کاهش حضور دیپلماتیک به آشفتگی در تخلیه آمریکایی ها از منطقه هنگام آغاز جنگ ایران توسط ترامپ دامن زد.

به نوشته رویترز در پی اجرای طرحی همسو با پروژه 2025 (که در آستانه انتخاب ترامپ به عنوان برنامه غیررسمی او توسط اندیشکده محافظه کار بنیاد هریتیج تهیه شده بود)، نزدیک به 3000 کارمند باسابقه وزارت خارجه (حدود 15٪ کل کارکنان) اخراج یا بازخرید شده اند. شورای امنیت ملی نیز از چندصد نفر به چند ده نفر کاهش یافته و تصمیم گیری های نهادی جای خود را به پیگیری توییت ها و پست های ترامپ در تروث سوشال داده است.

تعدیل نیرو در شورای امنیت ملی (NSC)، که به طور سنتی سیاست های خارجی و دفاعی را در کاخ سفید هماهنگ می کند، روابط میان دولت ترامپ و سفارت خانه های آن را بیشتر تضعیف کرد.

برخلاف عرف 50 سال گذشته که 57 تا 74 درصد سفرا از میان دیپلمات های باسابقه و غیرحزبی انتخاب می شدند، در دوره دوم ترامپ این رقم به تنها 9 درصد سقوط کرده و 91 درصد انتصابات کاملاً سیاسی و حزبی از میان طرفداران سیاسی یا رفقا و منسوبان ترامپ هستند.

سفیران آمریکا به دو دسته تقسیم می شوند: دیپلمات های حرفه ای و انتصابات سیاسی. هر دو توسط رییس جمهور نامزد و توسط سنای آمریکا تایید می شوند. دیپلمات های حرفه ای به طور سنتی به غیرحزبی بودن خود افتخار می کنند و اغلب دهه ها تجربه دارند. انتصابات سیاسی معمولاً حامیان مالی بزرگ کمپین ها، قانون گذاران سابق یا متحدان نزدیک رییس جمهور هستند و ممکن است سابقه دیپلماتیک کمی داشته باشند یا اساسا سابقه ای در دیپلماسی نداشته باشند.

ترامپ سفارتخانه ها را دور زده و پرونده های حساس جنگ اوکراین، غزه و ایران را به افراد معتمد خود مانند جرد کوشنر و استیو ویتکوف (بدون تخصص و پیشینه دیپلماتیک یا هسته ای) واگذار کرده است؛ امری که به گفته دیپلمات های اروپایی منجر به بی کفایتی فنی در مذاکرات حساس شده است.

کشورهای خارجی متوجه شده اند کانال های رسمی وزارت خارجه آمریکا کارایی ندارند. کره جنوبی برای فرار از تعرفه ها مستقیماً با رییس دفتر ترامپ (سوزی وایلز) لابی می کند و ژاپن از ماسایوشی سان (میلیاردر تکنولوژی و شریک گلف ترامپ) به عنوان کانال مخفی انتقال پیام استفاده کرده است.

در عین حال متحدان غربی به این نتیجه رسیده اند که بهترین راه مقابله با لفاظی های تند و غیرقابل پیش بینی ترامپ (مانند تهدید هسته ای علیه ایران)، سکوت، نادیده گرفتن آن ها به عنوان سر و صدای پس زمینه و عدم تقابل علنی است.