یکی از سوالات چالش برانگیز مردم این است که آیا در شرایط فعلی، خرید خودرو قسطی از نظر اقتصادی منطقی است یا ورود به این طرح ها فقط به نفع خودروسازان است؟

به گزارش فرارو؛ بازار خودرو ایران در چند سال گذشته از یک کالای مصرفی به کالایی کاملا سرمایه ای تبدیل شده است. فرمول های سنتی در چنین ساختاری کارایی خود را از دست می دهند و برای درک بهتر موضوع ناچار می شویم پشت پرده فروش های اعتباری را شخم بزنیم. بیایید با یک نمونه واقعی و داغ که این روزها در جریان است تکلیف مسئله را روشن کنیم و به جوابی درست و منطقی برسیم.

هفته قبل شاهد اجرای طرح فروش کرمان موتور برای خودروی جک J4 بودیم. یکی از افرادی که خودش در این طرح شرکت کرده با انتشار یک سری محاسبات در نقش منتقد ظاهر شده و مدعی است می تواند بخش پنهان این مدل تامین مالی را برملا کند. بیایید ادعای او را با فرمول های واقعی بازار بسنجیم.

او در حساب کاربری ایکس خود نوشته: قیمت مصوب خودرو یک میلیارد و 610 میلیون تومان اعلام شده است. اما شرکت در همان ابتدا برای پرداخت تسهیلات، مبلغ 80 میلیون و 500 هزار تومان را به عنوان کارمزد اعتبارسنجی و هزینه وام دریافت می کند. از طرف دیگر خریدار باید مابقی مبلغ یعنی 564 میلیون تومان را در قالب 6 چک سه ماهه (جمعاً 18 ماه) به مبلغ هر چک 138 میلیون و 266 هزار تومان پرداخت کند.

او در ادامه محاسبات خود اضافه می کند اگر زمان تحویل خودرو را 90 روز کاری (که در عمل حدود 6 ماه تقویمی می شود) در نظر بگیریم، پیش پرداخت سنگین یک میلیارد و 196 میلیون تومانی ماه ها در حساب خودروساز می خوابد در حالی که اگر همین پول را در صندوق های درآمد ثابت با نرخ سود موثر سالانه قرار می دادیم، سود آن در این مدت بالغ بر 236 میلیون تومان می شد.

بنابراین نرخ بهره موثر سالانه این وام اجباری با احتساب کارمزدها و نرخ تنفس به حدود 48.5 درصد می رسد. این یعنی خودروساز سود اصلی خود را از مدل تامین مالی مشتری کسب می کند.

بررسی بندهای رسمی ثبت نام ماشین نشان می دهد که ادعای این شخص چندان دور از واقعیت نیست. زمانی که شما کارمزد سنگین اعتبارسنجی را پرداخت می کنید و متعهد می شوید چک هایتان را با مبالغ بالا سروقت پاس کنید، نرخ تمام شده تسهیلات به مراتب بالاتر از نرخ بهره رسمی بانک مرکزی خواهد بود. سود واقعی این وام ها معمولاً در مرز 45 تا 48 درصد نوسان می کند.

ولی آیا این تمام ماجراست؟ اگر محاسبات انجام شده روی کاغذ واقعا نشان می دهد یک وام گران قیمت به مشتریان پیشنهاد شده، پس چرا صف ثبت نام ماشین در این طرح ها همیشه شلوغ است؟ پاسخ این سوال را باید در مفهومی به اسم انتظارات تورمی جستجو کرد.

تجربه نشان داده در شرایط حاکم بودن تورم سنگین، حتی گران ترین وام ها نیز در نهایت به نفع خرید خودرو قسطی تمام می شوند

بیایید روی دیگر سکه را بررسی کنیم و پای صحبت کسانی بنشینیم که در سال های گذشته با کمک همین روش صاحب خودرو شده اند. آقای علوی سال 1402 اقدام به خرید ماشین قسطی کرده است و تجربه ای کاملا متفاوت ارائه می دهد.

خودش می گوید: من در سال 1402 با پرداخت 300 میلیون تومان پیش پرداخت، یک دستگاه جک J4 ثبت نام کردم. مابقی را در اقساط سه ماهه 67 میلیون تومانی دادم. در نهایت این خودرو برای من حدود 960 میلیون تومان تمام شد. امروز ارزش همان خودرو در بازار آزاد بسیار فراتر از این رقم است. من به عنوان یک کارمند هرگز نمی توانستم آن 300 میلیون تومان اولیه را در مدت یک سال به ارزش روز این خودرو تبدیل کنم. وام ماشین به من کمک کرد تورم را پیش خور کنم.

تجربه این شخص نشان می دهد در اقتصادهایی که با تورم دست وپنجه نرم می کنند، کسی که براساس نرخ ریال برای خودش بدهکاری درست می کند در بلندمدت برنده خواهد بود. چرا که ارزش اقساط پرداختی او در طول زمان به شدت پایین می آید و از آن طرف ارزش دارایی فیزیکی (خودرو) همگام با دلار و تورم بالا می رود.

بزرگترین ریسک پیش روی کسانی که می خواهند در طرح های فروش اقساطی شرکت کنند مسئله تاخیر در تحویل است. هرچند شرکت ها جریمه تاخیر (مانند جریمه 1.5 درصدی ماهیانه در طرح اخیر کلوپ کرمان موتور) پرداخت می کنند اما این جریمه ذاتا نمی تواند رشد قیمت خودرو در بازار آزاد را جبران کند.

نکته مهم دیگر که باید با آن کنار بیایید در رهن ماندن سند خودرو است. طبق قانون تا زمان تسویه آخرین چک، شما مالک شش دانگ سند نیستید و امکان فروش قانونی خودرو را در بازار ندارید. این یعنی سرمایه شما برای مدتی قابلیت نقدشوندگی ندارد. همچنین باید هزینه های مالیات، عوارض و بیمه شخص ثالث که هنگام تحویل به صورت مابه التفاوت دریافت می شود را به هزینه های پنهان اضافه کرد.

جدول زیر به مقایسه استراتژیک شاخص های مالی می پردازد و به درک بهتر تفاوت این دو مسیر کمک می کند:

پاسخ این سوال به میزان سرمایه اولیه و دیدگاه اقتصادی شما بستگی دارد. اگر کل پول خودرو را به صورت نقد در اختیار دارید و بازار خودرو در رکود به سر می برد، خرید نقدی از بازار آزاد به دلیل تحویل فوری و آزاد بودن سند منطقی تر است. ولی اگر سرمایه تان فقط کفاف پیش پرداخت را می دهد بررسی شرایط خرید ماشین قسطی عملا تنها راه ماشین دار شدن یا حفظ ارزش دارایی به حساب می آید.

برای شروع توانایی مالی خود را به منظور پاس کردن چک های سنگین سه ماهه ارزیابی کنید. نرخ بهره 48 درصدی این طرح ها شاید در نگاه اول ترسناک و نامتعارف باشد اما تجربه نشان داده در شرایط حاکم بودن تورم سنگین، حتی گران ترین وام ها نیز در نهایت به نفع خریدار هستند. البته به این شرط که بتوانید با ریسک تاخیر در تحویل و هزینه های جانبی مابه التفاوت کنار بیایید.

منبع: فرارو