رهبران چین و روسیه در بیانیه مشترک بین دو کشور که تنها چند روز پس از سفر رییس‌جمهور امریکا به پکن صادر شد، حملات امریکا و اسراییل به ایران را نقض حقوق بین‌الملل و هنجار‌های اساسی روابط بین‌الملل خوانده و استفاده پوششی از مذاکرات و تلاش برای برهم زدن وضعیت سیاسی داخلی کشور‌ها را محکوم کردند؛ بیانیه‌ای که نشانه‌ای جدی از رویارویی این دو با سیاست‌های جنگی امریکا در خاورمیانه در آن نمایان است. 

به گزارش جوان، ولادیمیر پوتین، رییس‌جمهور روسیه، روز چهارشنبه با شی جین‌پینگ، رهبر چین، در پکن دیدار کرد، ملاقاتی که فقط چند روز بعد از سفر دونالد ترامپ به پکن انجام شد. شی در این ملاقات هشدار داد که جهان در معرض خطر بازگشت به «قانون جنگل» است؛ موضعی که در فضای جنگی خاورمیانه خطاب آن امریکای ترامپ است. رییس‌جمهور چین گفت که مناسبات پکن- مسکو در «اوج تاریخی» قرار دارد، از این رابطه به عنوان یک نیروی تثبیت‌کننده جهانی یاد کرد و دو رهبر، در مراسمی ویژه اسناد متعددی در زمینه فناوری، تجارت، تحقیقات علمی و مالکیت معنوی امضا کردند. در میان این اسناد، تمدید «پیمان حسن همجواری و همکاری دوستانه چین و روسیه» وجود داشت که اولین بار 25سال پیش امضا شد. یک بیانیه مشترک طولانی و مفصل هم در پنج فصل بین دو طرف صادر شد که شامل همکاری‌های اقتصادی، انرژی، مالی و زیرساختی از جمله مسائل استراتژیک جهانی مانند امنیت، تسلیحات و دیدگاه‌های مشترک در مورد مسائل کلان جهانی است. در این بیانیه که در فضای تنش‌آمیز ناشی از جنگ 40 روزه امریکا و اسراییل علیه ایران صادر شده، چین و روسیه در دو پاراگراف مجزا، یکی به صراحت (ذکر نام ایران، امریکا و اسراییل) و دیگری بدون نام بردن از این سه، حملات به ایران را محکوم کرده‌اند. روسیه و چین گفته‌اند که «در این عقیده متحد هستند که حملات نظامی ایالات متحده و اسراییل به ایران، حقوق بین‌الملل و هنجار‌های اساسی روابط بین‌الملل را نقض کرده و به طور جدی ثبات را در خاورمیانه تضعیف می‌کند.» پکن و مسکو، بر ضرورت بازگشت سریع طرف‌های درگیری به گفت‌و‌گو و مذاکره به منظور جلوگیری از گسترش منطقه درگیری تأکید کرده، از جامعه بین‌المللی می‌خواهند که موضعی عینی و بی‌طرفانه اتخاذ کرده، به کاهش تنش کمک کرده و به طور مشترک از هنجار‌های اساسی روابط بین‌الملل دفاع کنند. 

 پاراگراف بدون نام

در یک پاراگرفت مجزا از این بیانیه، چین و روسیه از تعبیر «حمله نظامی حیله‌گرانه به کشور‌های دیگر» استفاده کرده و کاربرد «ریاکارانه از مذاکرات به عنوان پوششی برای آماده‌سازی چنین حملاتی، قتل نمایندگان رهبری کشور‌های مستقل و برهم زدن اوضاع سیاسی داخلی در این کشور‌ها و تحریک تغییر قدرت» را نقض فاحش اهداف و اصول منشور ملل متحد، هنجار‌های حقوق بین‌الملل و روابط بین‌الملل خوانده‌اند، چیز‌هایی که به گفته رهبران چین و روسیه «صدمات جبران‌ناپذیری به پایه‌های نظم جهانی که در نتیجه جنگ جهانی دوم شکل گرفته» به حساب می‌آید. این دو، این اقدامات را رد و به شدت محکوم کرده‌اند. 

فراتر از بیانیه مشترک، نه شی و نه پوتین در موضع‌گیری علنی مستقیماً به ایالات متحده اشاره نکردند، اما شی با تعبیر وضعیت فعلی جهان «با آشفتگی و دگرگونی درهم‌تنیده مشخص می‌شود، در حالی که گرایش‌های هژمونیک یکجانبه در حال افزایش است»، به اقدامات امریکا طعنه زد. رؤسای جمهور چین و روسیه اشاره مستقیمی به تنگه هرمز نکرده‌اند ولی هرگونه مانع‌تراشی در برابر کشتیرانی بین‌المللی را محکوم و نسبت به بازگشایی کریدور امن انرژی ابراز امیدواری کردند. 

 جان گرفتن دوباره دیپلماسی 

ملاقات شی و پوتین در شرایطی انجام شد که دیپلماسی تنگاتنگی برای جلوگیری از شروع مجدد جنگ در حال انجام است. در تهران، عباس عراقچی وزیر خارجه گفته که «هرجا لازم باشد می‌جنگیم و هرجا لازم باشد مذاکره می‌کنیم» و از «ارتباط و هماهنگی مستمر و روزانه میان وزارت امور خارجه و فرماندهان نیرو‌های مسلح در سطوح مختلف» خبر داده است. در حالی که دونالد ترامپ روز دوشنبه گفت که به درخواست رهبران عربستان، قطر و امارات، از اقدام نظامی روز سه‌شنبه علیه ایران تا دو، سه روز خودداری کرده، آکسیوس به نقل از مقام‌های امریکایی مطلع نوشت: «ترامپ قبل از اعلام توقف حملات، در واقع تصمیمی برای حمله به ایران نگرفته بود. در حالی که او ادعا می‌کرد یک ساعت تا صدور دستور فاصله داشته است.» شبکه العربیه به نقل از منابع خود از احتمال سفر فرمانده ارتش پاکستان به تهران برای اعلام فرمول نهایی یک توافق خبر داد، چیزی که البته هنوز تأیید نشده است. ترامپ عصر دیروز هم لفاظی‌های روزانه خود را درباره ایران ادامه داد و گفت «فعلاً عجله‌ای برای بازکردن تنگه هرمز ندارم.» او گفت که «ما یک فرصت به این موضوع می‌دهیم. عجله‌ای ندارم. نمی‌خواهم افراد زیادی کشته شوند؛ ترجیح می‌دهم تعداد کمی کشته شوند.» جی دی ونس، معاون رییس‌جمهور امریکا هم گفته که معتقدیم ایرانی‌ها به دنبال توافق هستند، اما تأکید می‌کنیم که ما همواره راهکار جایگزین داریم. ونس گفت: «پیشرفت‌های بزرگی در مذاکرات با ایران حاصل شده است و ما گزینه نظامی را ترجیح نمی‌دهیم، اما رییس‌جمهور آماده است در صورتی که توافق با تهران حاصل نشد، این گزینه را اتخاذ کند.» ونس در عین حال، ایران را «کشور بسیار پیچیده» خوانده، کشوری که او گفته «تظاهر نمی‌کنم آن را می‌فهمم». معاون ترامپ گفت: «ایران تمدنی بزرگ و پرافتخار است و معتقدم که ایرانی‌ها درک می‌کنند که دستیابی به سلاح هسته‌ای برای ما خط قرمز به شمار می‌آید.»

منبع: روزنامه جوان